RIGLOS - Alpinismo Deportivo

 

Ez zen aurrez pentsatua izan, besterik gabe sortu baitzen, berezko. Azken bi eskaladetan, denboran atzera eginez, etorkizunera urrats handia eman dut.

Furgoneta gidatzean noa niretzat ezinbestekoak diren lekuetarantz, Pirinioetara, Riglos kasu honetan. Oraindik indar berritu gabe nago, gorputzaren nekea eta besoetako zauriak agerikoak ditut; egun bat pasatu da soilik “En tu cabeza rapada” suntsitzailea eskalatu nuenetik. Iñaki Mendizabal dut ondoko eserlekuan. Errepide nostalgikoan aurrera goaz, elkarrizketa interesgarri bati eutsiz, hilabete batzuk igaro dira azkenekoz egon ginenetik, Patagonian egon berria da Oñatiarra eta gauza asko dizkit kontatzeko.

Afaldu nahian gabiltza, ez bai dugu gurekin jateko ezer ekarri, eta ezinezkoa gertatzen ari zaigu, errepideko taberna guztiak, bezeroz beteta ezagutu ditudanak, itxita daude: ez al dago Pirinioetan sekula baino jende gehiago? Ez dirudi, negozioak ixten ari dira.

Ayerben azken itxaropena dugu bokata soil bat jan ahal izateko, badakigulako Rigloseko taberna itxita dagoela, eta aterpea gainezka egoten da autobusetan datozen taldeengatik.

Aritz Aparicioren krokisa

Murillo herri hutsetik igarotzean, Rebekaz gogoratu naiz, kanpineko sukaldean lan egiten du, agian, zorte pixka batekin, zabalik dago. Bingo!!! Jangela zabalean giro hotza dagoen arren, bi mahaitxo baino ez daude okupatuta, hanburgesa zaporetsu pare bat dastatzen ditugu. Oraingoan ere gainditu egin da neska madrildar atsegin hau, gustuko ditut erabiltzen dituen zaporeak. Azken unean izan bada ere, luze hau kateatu dugula sentsazioa dugu. 

Herriko sarrerara iristen garenean, Riglos seinalez, margoz eta hesiz beteta dago, argi geratzen da pasatu nahi badugu hiru euro ordaindu beharko ditugula, eta gaua egokitutako parking handietan igaro nahi izan ezkero hamar euro direla.

Gauaren anonimotasuna aprobetxatuz, buelta eman eta hilerrirantz abiatzen gara, hor, oraindik, ez dago ordaindu beharrik: larriak dira turismoak eremu askotan sortzen dituen egoerak, bertako biztanleentzat arazo bilakatuz; prezio igoerak, nortasun galera, ingurumena aldatzea…ni benetan tristatzen nauena herri horietako jendearen eskuzabaltasuna galtzea da. Inoiz jende apal horien abegi ona sentitzeko poza izan dugunok, ongi etorriak ginela hautemanez, gehiago sufritzen dugu egoera kezkagarri honekin.

Haizea dabil indartsu gau osoan, furgoneta astintzera iristen da, lo zakuaren goxotasunean gehiago kuzkurtzen erreakzionatzen dut. Goizeko freskuran haize zakarrak gogor jotzen du oraindik, funtsezkoa dugu eskalada-helburua aldatzea; aurreikusi genuen bidea haize basati honen eraginpean dagoenez, Viserako Malloan babesa bilatzen dugu, eta horrek are gehiago konprometitzen gaitu, eskalada gogorra izango zena, orain, maiuskulaz idatzitako eskalada bihurtzen da.

Lasai nago, datorrenerako gehiegi, badakit garaia iritsi dela, pozik nago ere. Orain hogei ta hamar urte zabaldu zuten “ Alpinismo Deportivo” bidea Willy Bañales eta Jon Lazkanok. Bide puska hau sortu zutenetik, nire alpinista egoak lerro hau eskalatzera deitu nau. Denbora guzti horretan ez dut aurkitu norekin egin. Gogoan dut Arkaitz Yurritarekin serioski hitz egin nuela bide izugarri honi buruz, baina ez genuen gure denbora erabili saiatzeko ere. Gainerakoan, han egon da, Mallo Frechineko kanal ilunean itxita, denbora luze horretan igoera gutxi batzuk jasotzen, eskalatzaile ausart horiengan sentsazio ezberdinak sortuz, mirespenaren eta arbuioaren artean. Eta bat batean, udaberrian loreak ernatzen diren moduan, ametsak forma hartzen du; ipar haize indartsuak izkina batean babesa bila bultzatu gaitu, Iñakik komentario batekin bide honen hazia jaurti du, eta nik, soilik, Willy eta Joni diedan miresmenaz hitz egin dut, Pirinioetako eskaladaren historian bide honek duen garrantziari erreferentzia eginez. Hitz horiek eragina izan dute, hazia ureztatu izan balute bezala izan da, elikatu balute bezala, hazia ernetu da.

Bidearen krokisa behar omen dugu, Rigloseko eskalada-gidaren trazu soila ez da nahikoa, nigatik balitz ezer gabe joango ginateke. Iñakik pare bat lortu ditu telefono dei gutxi batzuekin; bata bere garaian Willyk berak egindako marrazkia da, oso basikoa da. Bestea, zehatzagoa, Ariziok eta Rubenek bidea errepikatu ondoren marraztu zutena da. Azken hori aukeratu dugu, errekarriz jositako inguru tente horretan orientatzeko. Krokisa aztertzean konturatzen gara Bizkaitarrak balentria hau oso material gutxirekin lortu zutela, fisurero joku batekin. Guk bi friend joko handi eta txiki gehitu dizkiogu, hiru zenbakia kenduz; damutu gara hartu ez izanaz.

Lehenengo luzea abisu bat da, beroketa fisiko mentala, ondoren datorrenerako. Bide basati hau diedro batean hasten da, trinkotasun zalantzagarriko pitzadura batean, eta handik metro batzuk egiten ditu, bat-batean desagertu eta Rigloseko ohiko horma kaotiko batean sartuz. Luze guztian ez dago material finkorik kokatua, haitz zubi bat kenduta. Hau erresistentzia erlatiboko harri txiki bat da, kordino fin pare batekin eraztunduna, azken mugimenduak babesten ditu, bilera iristea, benetako proba mentala bihurtuz.

Alpinismo Deportivo bidea luzez-luze deskribatu nezake, tirada guztiak ditut buruan grabatuak, baina ez dut egingo, ez dut nahi erabiltze manuala sortu. Horrelako bide batek sortzen dizkigun zalantzak gudu-zelaian argitu behar ditugu, garaipenaren zaporea beti gozoagoa izango da. Baina norbaitek galderaren bat balu, edo zalantzaren bat argitu nahia, lasai deitu niri, gustuz erantzungo dizuet bide bakar honi buruzko galderak.

 

Willyrekin hitz egin dut, ikaragarrizko ilusioa egin dio gure igoerak, estima handian dauka bide hau, harro dago sorkuntza honegatik. Zalantzak sortzen dizkio ere; - batzuek esan didate bide osoa hornitzeko, horrela gehiago eskalatuko dela, hobeto aprobetxatuko dela, ideia hau zeharo baztertzen dut. Orduan bi aukera geratzen zaizkit, dagoen bezala utzi, duela hogeita hamar urteko espita ziztrinekin hornitua, edo, berhornitu, parabolt eta inox-txapak jarriz espitak dauden lekuetan, horrela belaunaldi berriek bide honetaz gozatzen jarraitu ahal izango dute. Nire iritzia ematera ausartzen naiz, Willyk galdetu zidalako: ni berhornitzearen aldekoa naiz, beti, material finko gehiago sartu gabe. Bilboko eskalatzaile handiari azaltzen saiatzen naiz, niretzat, bide honek oraindik ere Rigloseko eskaladaren esentzia gordetzen duela, helduleku txikiek jatorrizko ukimenari eusten diotela, errekarrien hauts fina senti daitekeela, eta hau horrela dela izaera duen bide bat delako, eskalatzaile gutxiren eskura dagoena. Berhornitzea egin beharra dago, baina ez du hainbeste presarik, nik espit pare bat probatu ditut eroriko banarekin eta eutsi egin diote.

 

PICO DEL INFIERNO CENTRAL - Infernura bidea, MALLOS DE RIGLOS - Bihotzetik

 

Aurrera egiten nuen urrats bakoitzean, igotzen nuen metro bakoitzeko, irrikatzen nuen udaberritik urrutiago nengoen.

Behe ibarretako kolore eta soinuen eklosioa utzi eta, paisaia monokromatiko hotz batera igaro ginen, harriaren beltza gogorra eta elurraren letargia zuria.

Astiro gindoazen elur gogorraren gainetik. Ipar haize indartsu eta jelatuak bakarrik galarazten zigun konpasa ibiltzean. Une horretan, txingor gogorrak kolpatzen gintuenean, gure aurrerapena geldiarazi nahian, burua jaitsi eta begiak itxi beharrean ginen.

Gailur urrunak estaltzen zituzten hodeiak amets egitea eragozten ziguten, eskalada posibleak imajinatzea, monotonian murgilduta geunden. Era berean, ez generaman asmo handiko eskalada helbururik, infernuko tontorren ipar kanala, nire bihotzaren bihotz-erritmoa ez zuen asko aldatzen igoera honek.

Bitxia egin zait, Infernu tontorren ipar kanalaz ari natzaizue, ez aurkitu izana nor, edo, nortzuk izan ziren lehenak arrakala nabarmen hori eskalatzen. Saiatu naiz, baina, neguko eskalada bide eder honen igoera egin duenetako inork ez du aipatzen nortzuk izan ziren aitzindari, ezta Pirinioei buruz ditudan liburuetan ez dut aurkitu datu hori. Pena da, beti iruditu zait garrantzitsua, eta aberasgarria, lehen igoera burutu zutenen izenak aipatzea.

Diodan bezala, nire pultsazioak ezerk ez zituen aldatzen. Eskalada materiala egiterakoan bihotzaren taupadak kardiografo batek marraztuko balu, erabat laua izango litzateke. Erosotasunetik tiratu genuen, arintasuna, gauza gutxi hartuz: 25 metrotako soka zatia, Totem joko erdia, fisu batzuk. Nire ustez, nahikoa Infernuetako ipar kanala igotzeko.

Infiernoko glaziarra zenaren inguruan geundela, ipar kanala bista genuela, erdiko Infernu tontorraren azpian, hasi zitzaidan odola mugitzen. Pultsazioak azkartu zitzaizkidan, bihotz-erritmoa handitu, anbizioak aldarazi zidan gogo-aldartea. Haize bolada batek horma estaltzen zuen laino sarea arindu zuen, antzoki bateko teloia bezala, eta nire begi aurrean izotz linea txundigarria agertu zen, erdiko Infernu tontorrera zuzen zihoan marra zuria, Infernuetara igotzeko bidea.

Xabier Artolari abiadura aldaketaren arrazoia komentatu nion, zerk berotu zidan odola. Nire lankide Tolosarrak ongi ezagutzen nau, eta nigan du konfiantza: - beti eskertuko dizut ulertu izana.

Gure begi aurrean genuena naturaren apeta iragankorra zen, bide izoztu bat, naturako indar ezberdinen batasunaren emaitza, orainarekin, gerorik gabe.

Zer plazer sentitzen dudan pioletak izotzetan iltzatzean behin baino gehiagotan komentatu dut blog honetan, oraingoan ez zen gutxiago izan, munduaren gainetik sentitzen nintzen.

Motzak ziren egin genituen soka tiradak, 25 metro gehienez, nahikoa generaman material gutxirako. Eroso gindoazen jelazko bidetik gora, izotza kalitate handikoa ez izan arren konfiantza ematen zigun. Azken luzean gauzak aldatu ziren. Paretak inklinazio gehiago hartzen du zati horretan, eta izotzak aldiz kontsistentzia galdu zuen, hutsik zegoen, desegiten zen. Eskalada mistoan gainditu behar izan genuen zati hori, arrokatik, irteera logikoena utzi eta ezkerrera ateratzea izan zen, izotzezko kanal esekia batera, zentzuzko erabakia. Hortik aurrera hormak inklinazioa galtzen du eta tramite hutsa izan zen erdiko Infernu tontorrera iristea.

Jaitsiera hego kanaletik egin genuen, ondoren cuello de Pondiellos leporaino zeharkatzeko, eta handik zuzen Panticosako bainuetxera.

Eskalada aipatzera ausartu naiz, izen batekin bereiztea, bada, ez dut aipurik aurkitu eskalada honi buruz, baina logikoena litzateke dagoeneko igota egotea. Honekin ez dut nirea egin nahi, ezta gutxiago ere, eskalada honek sortu didan asebetetzea transmititu nahi dut, besterik ez.

Bideari buruzko datu gisa: gure bigarren luzean, lehena ohiko sokak eraman bagenituen, fisurero abandonatu bat aurkitu genuen. Fisurero honek kordinoa zuen altzairuzko kableari lotua. Honek pentsarazten dit norbait hortik jaitsi zela, errapelatu zuela. Fisurero hau, gehi, beste bat goiko zatian nahaste baten erruz guk utzi genuena, dira bide osoan aurkitu daitezken material finko bakarrak.

Eguzki gosea genuen Xabier eta biok, horma batean txigortzeko gogoa. Zer leku hobea gorputzeko hotza kentzeko Rigloseko malloak baino?

Xabierrek ez zituen buztinezko dorre basati hauek ezagutzen, eta enbidia pixka bat ematen dit, dena da berria berarentzat. Ni, aitona batek ipuinak kontatzen dituen bezala, egun urrun haietako eskalada istorioak kontatzen nizkion, begiradaz lerro ausart horien bila nenbilela.

Eskalada bide bat aukeratu behar genuen, eta Riglosen ez da lan erraza, ehundaka bidek zeharkatzen dituzte jadanik putreen erreinua zen hau. Bihotzetik bidea eskalatzea erabaki genuen.

Esaten dute errazago itsasten direla ohitura txarrak onak baino, eta gure kasuan horrela izan zen ere, Xabierrek, nire eredu txarra jarraitzen telefonoa furgonetan utzi zuen, eta noski, krokis gabe gindoazen.

Uraren mailoaren azpian, memoria ariketa bat eginez, gure lagun Donostiarren bidea aurkitzen saiatu ginen. Gogoan genuen hasieran Bihotzetik bideak bi aukera zituela, 6C eta 6b zailtasunak nahieran. Aurrean genuenak antz handia zuen, hamar metroko horma zatian lau bide posible, paraboltak gasolina baino merkeago daude. Linea horietako bat hautatu genuen, ezkerrekoa, ustez zailena zelako. Hiru luze gora egin ondoren, argi eta garbi, gutxi ibilitako lekutik, irteerarik gabeko amaiera batera iritsi ginen, mosketoidun txapa kaosaren erdian.

Denbora behar izan genuen egoera argitzeko, zurtuta geratu ginen, ondoan genituen linea bakar batek ere ez zuen irteerarik, “limite” ez dutenen tranpan erori nintzen berriro. Ihes egin genuen.

Amorratuta, horma azpiko zuhaixken artean, berrogei ta hamar metro ezkerrerago aurkitu genuen guk igo nahi genuen eskalada bidea.

Gustatu zaigu Bihotzetik bidea, lan itzela egin dute Club Vasco de Campingeko kideak, bai ekipamenduan, bai garbiketan. Nabaria da bidean zehar, eta hori Xabier eta nire artean komentatu genuen, luzeen ekipamendua pertsona desberdinek egin dutela, tiradaren batean, konpromisoa, alde handiagatik, handiagoa dela.

Pozik jaitsi ginen Visera tontorretik, adiskidetasunak hobeak egiten gaituela sinetsita.

 

MONTREBEI - Indignats, RIGLOS - Fisura Gallego-Carrillo

 

Behingoagatik eskerrak eman behar dizkiot Euskal herriko eguraldi petralari, bi eskalada handi burutzeko gakoa izan bai dut eta.

Euri etengabea, ohikoa txoko maitagarri hauetan, Iñaki Mendizabalen telefono deia behartu zuen, zetorkion asteburuan izan behar zuen eskalatzeko gogo itogarria asetzen saiatzen ari zen. Oñatiarraren ahots gozoak konponbidea zekarkion zoritxarrari, Montrebein aurkitua zuen horma handiak eskalatzeko aukera txikia.

Montrebei izena soilik entzunda, eztarrian korapiloa sortzen zait, hatzak izerditan hasi, eta, hankak dardarizoan jartzen zaizkit, nola esan ezezkoa hain proposamen erakargarriari?

Cremades de dia pel sol i per la frescor de la nit que les amara amb la rosada dels estels, acaronades pel pas les aures i sumides en el profund silenci, les parets del congost de Mont-rebei contemplen alegrement el pas de les aigües amb llur fugisser espetec i admiren furtives les lleis de la vida a l´estil del mon que les envolta i el coneixement del qual nosaltres els humans ignorem. Nosaltres continuem essent, des dels nostres mateixos orígens, els fidels companys d’aquest congost, les parets del qual, sortosament, fins fa ben poc han astat oblidades.

                                                                                                                  Antonio G. Picazo

                                                                              ESCALADES AL MONTSEC MONT-REBEI 1989

Radicale Lliure bidearen lehen luzea

Urte asko pasatu dira Antonio G. Picazok hitz hauek idatzi zituenetik. Eskalatzaile Kataluniarra garai horietan harriaren magiaz era bat sorginduta zegoen. Ni, aldiz, eskaladako materialaren txin-txin hots alaiaz dagoeneko jabetzen hasia nintzen.

Radicale bigarrena

Alperrik pasatu ez diren urte luze hauetan, gizarteak aldaketa handiak jasan ditu, eta, ingurugiroan nabariak dira eraldaketa horien ondorioak. Montrebeiko congosta ez da salbuespena izan, are gehiago, nabarmenago azaltzen dira leku paregabe honetan gizarteak hartu duen aisialdirako joera.

Akatsa zuzentzen

Turismoa eta xenda zaletasuna alde batera utzita, deigarria egiten da, eskalada bideak izan duten hazkundea amildegi basati hauetan. Antonio G. picazok idatzi zuen eskalada gida hunkigarritik, 1989, Luichik idatzi berri duenera, 2016, 225 eskalada bideen diferentzia dago. Hau da, lehen gidan, 39 eskalada bide azaltzen dira, eta, azken honetan 264 bide, beraz, bi edizioen artean pasatu diren 27 urteetan 225 eskalada bide zabaldu dira paradisu honetan. Ikaragarria iruditzen zait, gehien bat, ez delako txantxarako lekua.

Indignats laugarren tirada

Aipatu ditudan bide kopuru horien artean, asteburu ahaztu ezin honetan eskalatu dugun bat dago, Indignats. Baina, Llulu eta Willowren bideak, beste guztiekin konparatuta, desberdintasun nabarmena dauka; horma tentean zehar luzatzen den 380 metroetan ez dauka paraboltik.

Hau, nire iritzi apalean, arrazoi askoren gaitik, txalotzekoa da; sortzaileak zailtasunak gainditzeko asko estutu behar izan zuten, eta, jasangarritasun aldetik eredu bat delako, ezin ditugu eskalada bideak sortu, teknologiak ematen digun aukeraz baliatuta soilik. Agian, hainbeste goraipatzen dugun naturaren handitasunarekin berriro bat egiteko unea iritsi zaigu.

Eguna aldrebes xamar hasi genuen Iñaki eta biok, gauza bat ongi egiteko bigarren edo hirugarren aukera behar izaten duen horietakoa zen. Indignats bidearen hasiera ezin zuen beste era batera izan; “ Radical Lluire” bidetik paretari metrok irabazten hasi bai ginen. Larria da, zeren, nik hasiera hori egina nuen. Urte dezente lehenago, Arkaitz Yurrita eta Santi Graciarekin batera sartua nengoen bide estu honetan. Tamalez, Arkaitzek hankarekin nahigabe botatako harri batek Santiri oina ebaki zion, zauri odoltsua sortuz, hormatik jaitsi behar izan ginen.

Gure akatsaz konturatu ginenerako Audobert bidearen bigarren bileran geunden. Tximinia sakonetik luze bat gehiago igotzea erabaki genuen, ondoren, trabeska luze batez, Indignats hirugarren bilera irabazteko. Beraz, laugarren luzetik aurrera hasi ginen bide mitiko hau eskalatzen, tomate guztia hasten den lekuan.

Luze guztien artean, bere konplexutasuna gaitik, bat aipatuko nuke, seigarrena; trabeska luzea egiten duen tirada. Oso bitxia egin zitzaidan luze hau, Ksurulaina bideak duen beste baten antzekoa. Plaka gogor bat gainditu ondoren, aldamenera ateratzen den arrakala bat hartu beharra dago, eskalada pauso finak ditu, burutzea luze egiten da, 30 metrotako trabeska da.

Azkenengo luzea ere ikaragarri gogorra iruditu zitzaidan, nire hatz lodiek ez zuten lekua bilatzen helduleku minimo horietan. Ilunabarreko argi gozotan gailurra zapaltzea lortu genuen.

Ikaragarri gustatu zitzaigun bidea, naiz eta gogorra iruditu, eta hotzak akabatzen egon bileretan, gustura atera ginen erronka honetatik.

Etxerako bide luzea arintzeko asmoz, zeozer eskalatzeko aitzakiarekin, erdi bidean geratzea erabaki genuen. Riglos izan zen gure aukera. Delibero atsegina izan zen gurea, lagun zaharrez beterik bai zegoen Riglos, eta momentu labur batez izan ba zen ere, gehienak agurtzeko aukera izan genuen.

Ez geneukan garbi zein bide hautatu biharamuneko nekea apaltzeko, zeozer lasaia nahi genuen, baina azkenean, beti bezala, gauzak nahasten zaizkigu, dirudi ez dagoela atsedenik guretzako.

Asteburu ekintzailearekin jarraiki, Riglosen burutu genuen eskalada jasangarritasunaren aldetik begiratu genezaken ere, birziklapenetik hain zuzen, berraukera bat eman bai genien orain berrogei ta hamar urte sartu zituzten buril eta iltze zaharkitu eta herdoilduei. Hori bai, guratsu begiratzen genien bi alboetara zihoazen bideen parabolt dirdiratsuei.

 

Fisura Gallego-Carrillo 1976 udaberrian zabaldua izan zen, bideari izena ematen dion Murtziako sokada ezagunaren esku, hamahiru egun behar izan zituzten balentria burutzeko.

Eskalada delikatua da Fisura Gallego-Carrillo. Harri hauskorra dauka zati askoetan, lehen partean bati bat, eta, kokatuak dauden seguru finkoak egoera eskasean daude gainera. Fire orratzaren ekialde horma ikusgarrian dagoen arrakala erraldoira iristea da erronka nagusia, hortik aurrera, fisura honetan sartuak gaudela, egoerak beste kolore bat hartzen du.

Beheko zatiko gakoa, plaka kaotikotik zehar doitasunez mugitzea da. Begi aurrean agertzen den panoramak ez dio baikortasunari laguntzen. Ez dago garbi nondik jo beharra dagoen, zein den bidea, ez bai da ia seguru finkorik ikusten.

Guk material gutxi eraman genuen, eta horretan huts egin ere, soilik fiend eta mikrofiend joko bana hartu genituen, fisurero bakan batzuekin batera. Nire aholkua da, norbaitek eskalada delikatu hau egiteko asmoa balu, eta ez naiz bera eskalatzeko animatzen ari, denetik doblea hartzea. Hau da; bi joko mikrofriend, bi joko friend, bi lau barne, eta, bi joku fisu. Iltzeak guk ez genituen hartu, eta ez ditut beharrezko ikusten.

Aintzinetik dakart bide korapilatsu hau eskalatzeko gogoa, laurogei garren hamarkadan mailo txundigarri hauetara etortzen hasi nintzenetik. Berrogei urte geroago, nire gorputza Fisura Gallego-Carrillo bideko burilak bezain herdoilduta dagoela, eskalatzea lortu dut. Dena Iñakiri zor diot, eskalatzeko duen grinari. ¡¡¡ Mila esker lagun !!!