RONDOY - BAGABILTZA BIDEA

 
   Huandoyko esperientziaren ondoren, hurrengo urtean, Perun nintzen berriro. Oraingoan bakarrik eginten ari nintzan bidaia. Aritza Monasteriorekin hitz egiña nuen sokada bezela aritzeko. Saiatuko zen bere lan agendan zulotxo bat bilatzen. 
   Hiru asteko bidaia nuen aurretik, laburra paraje hauetan eskalatzeko, nahikoa familia konpromezua duen batentzat. Denboraz larri ibili behar nintzenez, esperimentu bat saiatu nintzan egiten; Hondarrabiako kiroldegian hipoxiako sesio batzuk hartu nituen etxetik aklimatazioa eramatearren. Emaitzak ez ziren esperu nuen bezalakoak izan, naiz eta berehala hasi nintzen alturan ibiltzen, gaitzaren sintomak latz jasan nituen.
   Bidaiaren gora beherak kontatzen hasi aurretik, Aritza eta bere familiari eskerrak eman nahi dizkiet, bereziki bere emazte Giselari, etxean bezala hartu ninduten, zorretan nago zuekin.
   Betidanik gustatu izan zait arin bidaiatzea, minimalista izatea bidaiaren alor guztietan, espedizio planteamenduetan ere. Motxila egiteko unean soilik oso beharrezko diren gauzak sartzen saiatzen naiz, joan-etorriak garraio arruntan egin, era horretara mendia eta bidaia ustartzea lortzen ditut.
   Beraz, uztaileko goiz epel batean, Ordiziako autobus geltoian, motxila, hegazkinean arazorik gabe sartzeko pisuz ongi neurtua, oinetan zutik nuela, Barajas aeoportura eraman behar zidan garraioa itsaroten nengoen. Sorbaldan zintzilik bidai osoan bistatik galduko ez nuen motxila txikia neraman ere, balorezko gauzez betea, argazki makina, pasaportea...
   Arazorik gabe, ordutegiaren barruan, iritsi nintzen Lima. Oraingoan zuzen joan nintzan aireportutik autobus geltokira, aurreko urtean ordu txikietan iritsi ginenez Miraflores auzoan pentsio batean egin genuen gau.
   Beti harritu izan nau Peruk, eta oraingoan horrela izan zen. Autobusera sartzerakoan, bidaiari guztiei, bideoz grabatu ziguten. Arrazoia; azken aldian gertatzen ari ziren erasoak. Dirudi, lapurrek, kide bat sartzen zutela autobus bidaiarien artean, eta honek, une egokian, gidariari autobusa gelditzeko eskatzen ziola, eta orduan gertatzen zen erasoa, lapurrak bere ezkutalekutik atera eta oldartzen ziran.
   Huaraz iritsi nintzenean ez nuen Aritza monasterioren helbideaz galdetu behar izan, aurreko urteko oroitzapenak fresko nituen oraindik.
   Berezia da Aritzaren etxea, nahasezina, garbi dago Euskaldun bat bizi dela bertan. Berak deseinatu zuen etxeak baserri baten tankera du, teilatuaren okertasunetik hasi, horma sendoetaraino, bitxia ondoko etxekin parekatuta. 
   Ez da hotela, erresidentziala baizik, ingelesek guesthouse deitzen duten horietakoa. Honelako ostatuetan familia eta bezeroak etxea partekatzen dute; egongela, sukaldea, jangela. Logela izango zen intimitate pittin bat duzun lekua bakarra. Aritza, Gisela eta Zuhaitz semeak, mundu osoko bezeroekin partekatzen dute beraien etxea.
   Lehen egunetan, Aritzak lana zuenez, inguruetako tontorretara igotzen pasa nituen, Huarazen ongi sentitzen nintzen arren, garbi nuen eginiko etxe aklimatazio saioak ez zirela eraginkorrak izan.
   Aritzak planifikatuak zituen burutu behar genituen irterak. Lehena Ulta mendiaren hego paretan bide berri bat zabaltzea zen, aspaldidanik begipuntuan zuen horma.
   Kolektiboa hartu genuen hurbilketa egiteko, Huaraz - Chacas bidea egiten duen garraio publikoa. Gidariak, Aritzaren esanahi betez, bidearen puntu zehatz batetan utzi gintuen. Egunaren azken orduak ziren, laister ilundu behar zuen, inguruan lo egitea erabaki genuen.
   Gau itxian, lo zakuaren epeltasunean ametsetan geundela, iskanbila hotsak esnatu gintuen, gizon talde bat zen oso jarrera urdurian. Ganadu lapurrekin nahasi gintuzten,  azalpenak eman behar izan genien bakean uzteko, une latzak izan ziran. 
   Ikaragarri ederrak dira paisai Andinoak, mendi pikotx elurtuak ur putzu gardenetan islatzen direnean, ez dago inguru parekorik.
   Altuerak, eta bizkarrean neraman zamak ordaina eskatu zidan, leher eginda iritsi nintze morrena gaineko kanpamentura, 4600 metrotara geunden. Gorputzak eskatu ez arren, saiatzen naiz edaten eta jaten. Hurrengo egunean trasteak bidu, eta glaziar nahasia gurutzatu genuen, eta gaua pasatzeko leku bat prestatu horma azpian, 5100 metrotara.
   Zaletasun handia behar da, edo burugogorra izan, nik pasatu nuen gaua txarraren ondoren, eskaladarako tramankuluak hartu eta horman sartzeko, ez nengoen ongi, baina ez nion Aritzari utsik egin nahi.
  Kondizio txarrak topa genituen paretan, elur asko eta transformatu gabea, oso nekagarria zen paretari metroak irabaztea. Erresalte tente batetara iritsi giñen izotz usteldu batez estalia, ez zuen inongo sendotasunik izotz honek, segurtasuna utsaren hurrengoa zen. Egoera aztertu eta gero, gure nahiaren kontra, buelta hartzea erabaki genuen.
   Egunak nituenez oraindik eta Aritzak lan ajendan tokia, Huayhuas mendietara joatea erabaki genun. Rondoy-ko mendebal horman izotz bidea zabaltzeko asmoarekin. Aritzak ikusia zuen marra, berak zioenez ez zegoen aurretik biderik zabaldua. Genekienez saiakera bat bai zegoela, Marc Richley eta beste kide estatu batuar baten eskutik. Kondizio exkaxak zirela eta, gau bat paretan pasa eta gero jaitsi egin omen ziren. 
   Ande mendiak, Perun, kordilleraz betea dago; Cordillera Blanca, Cordillera Chila, Cordillera Vilcabamba...  asko daude, Rondoy mendia Cordillera Huayhuas dago.
   Cordilleras Huayhuas ezaguna da bere edertasunaren gaitik, eta mendi multzoari buelta ematen dion trekkina asko egiten da. Punturik altuena Yerupaja mendia da 6635 metroekin, eta Rondoy mendebal hormara inguratzeko azken herria Llamac genuke.
   Llamac herri txiki bat da, nekazari eta ganaduzalez osatua, kaletan entzuten den hizkuntza Quechua da. Aritza eta biok, Ulta mendian egin genuen bezala, garraio publikoa erabiliz bidaiatu genuen Huayhuasera ere, hau da, colectibo deitzen dieten furgoneta erabiliz. Llamacen Aritzaren lagun arriero baten laguntza lortu genuen, Jahuacocha laku miragarriaren inguruetara zama garraiatzeko, Rondoy mendiaren mendebal aurpegi azpira.
   Zaldi bat nahikoa izan genuen materiala garraiatzeko; animaliaren albo bana gure motxilak zintzilik zituela, ekainaren azkenetan, goizeko freskotasuna lagun,  bidearen lehen malda astunak igotzeri ekin genion. Askotan galdetu izan diot nire buruari zeintzuk izaten diren mendi bidai batetako une atseginenak. Mendiaren eskalada da bidai batetan momentu garrantzitxuena, baina atseginena zein da? nik Rondoyn bizi nituen egun errepika ezin horietako momentu gozoenak Jahuacocha lakura egin genuen ibilaldian izan nituela ez dut dudarik. Dagoeneko altuerara ongi egokitua nengoen, eta horrela, paisai paregabeak eskeintzen zuen xarma oztoporik gabe dastatu ahal izan nuen, sentsazio atseginez blaitu arte. Jahuacocha laku inguruan uda garaian bizi diren artzai eta nekazarien begiesteak unkitu ninduten, aintzinara bidaiatzera bezala izan zen, gizartea naturarekin harmonian bizi zen garaibatetara.
   Jahuacocha lakua zeharkatu genuen ezker aldeko penditzetatik, Llamac herriko lurrak omen dira eta guk zeharkatzeko baimena genuen.
   Gure igoeraren urtean Rondoy mendiaren mendebal pareta era bat zuri azaltzen zen, jakin behar genuen kapa fin hori izotza ala elurra zen. 
   Zorte handia izan genuen, pareta kondizio ezin hobean zegoen. Non-stop eran saiatu genuen pareta, arintasunak, azkartasuna eta azken finean segurtasuna eskeintzen duelako. Paretaren lehen erdian erresalte eta izotz plaka tenteak topa genun, gehienez 85º gradukoak. Azken zatian elur kanalez osatutako laberintoan 70º gradukoa da media. Zaila izan zen zein kanal hartu erabakitzea, mendian hartzen diren erabaki guztiak bezala. Toki honetan gaua egin zitzaigun. Arista azpiko kornisa izugarri baten azpian geunden. Nondik jo ez genekien. Gure frontalen argiak ez zigun ematen aukera handirik. Bertan gaua pasa eta egun argiz saiatzea apustu arriskutsua zen. Era bat deshidratatuak geunden, gaua pasatzeko ekiporik gabe, gure osasunari gailurrari baino garrantzi gehiago eman genion. Beraz, bide berria bai, baina gailurrik gabekoa suertatu zen ihardura hau. Errapelatzen gau osoa igaro eta gero, goiza aurrera zihoala iritsi ginen glaziarrean kokatua genuen dendaren berotasunera.  Bagabiltza izenez bataiatu genuen gure igoera. Konpromisoan VII gradua dauka, 5 gradua zailtasun teknikoan