HUANDOY SUR - DESMAISON BIDEA

Bidai hau Karlos Vieira "Kanu", Jose Maria de Andres "Chemari" eta nik egin genuen 2005-ean. Idatzia Berria egunkarian mendi eta bidai kroniken sarian parte hartzeko idatzi nuen, Txelo Jauregi izenarekin.

NORBERAREN LEKUA
Haizeak gogor astintzen zuen munduan galdutako leku isolatu honetan. Harriz eta izotzez inguratuak geunden. Aire eskax batekin batera, baziren han hemenka landare ziztrin batzuk, likenak gehienak, horiek kenduta, geu giñan bizidun bakarrak paraje haietan.
Non geunden?, mapa bateko zein puntutan?. Berdin zen, morrenaren gainekaldera iritxi giñenean, atzean utzi genitugun keak eta zaratak.
Glaziar bat zen ura, beste edozein glaziar baten  modukoa, sentsazioak berdiñak dira, bizitzaren sinpletasuna, momentuaren garrantzia.
Munduko mendi honetan, zeiñen izenetaz ez nuke gogoratu nahi, horma hotz bat zegoen, eta bere azpian, hiru lagun geunden, bakarrik, ez ohizkoak diren lekuetan bezala.
Arrats batetan, sukalde denda barruan geundela, liztor baten bisita izan genuen. Liztorrak oso ugariak dira beheko bailaretan, lodiak eta astunak,  izan ere,  beti dira gose. Bisita izan gunuen arrats hartan,  solasean ari giñan. Aurreko egunean paretatik jeitxi behar izan genuen, eta momentu zehatz hartan,  bakoitzak bere ikus puntua adierazten zuen.
Trikuk, lo zakua oinen gainean zuen,  eta eskuekin masajetsoak ematen zizkion hatzamarrei, hizozketa ariñekin jaitxi bait zen paretatik.
Patxi, harriz eginiko eserleku errenean eserita zegoen, kapela buruan zuen eta liztorra bertan zegoen geldirik.
Ni berriz,  bentzinako sukaldeari astindu batzuk ematen ari nitzaizkion,  kafetxo bat prestatzeko asmoarekin, eta orduan bota zuen...
-¿ Zergaitik aukeratu nauzu espedizio honetarako ?
Hasieran arritu egin ninduen galderak eta zalantzan gelditu nintzan, bainan ongi pentsatuz gero lojikoa iruditzen zait, gure solasaldiarekin bat zetorren. Oso arkaitz eskaladore ontzat nuela adierazi nion, eta “mobida” hau bere tamaiñakoa izan zitekeela pentsatu nuen, gainera,  bere izakera jatorra eta alaia oso gustoko nituenez, pieza garrantzitxua izan zitekeela jakinarazi nion.
Trikuk  masajetxoekin jarraitzen zuen eta ez zuen ezer adierazi. Bainan bera aukeratu izanak ere bazuen arrazoia...
Izozketa batzuen ondorioz eskuin ankako hatzamarrak falta zaizkion pertsona batekin kontatzeko, diabetesaren gaixotasuna ere kontutan hartuta, laguntasuna da arrazoia. Alpinistok,  oso arreman estuak lortzen ditugu gure artean, bizitzako pasadizo latzak eta onak elkartzen gaitu. Proiektu berri baten asmoa dugunean,  bestearekin kontatu behar dugu bere asmoak jakiteko, eta Trikurekin garbi geratu zen Himalayan, “sahati forever” lagunak betirako.
Nire txanda zen, niri tokatzen zitzaidan galdetzea.
Zergaitik aukeratu zenuten nirekin bat egitea?
Bainan bapatean,  eztanda handi batek dena estali zuen. Urrunetik zetorren zarata harrek gure eserlekuetatik altxa arazi gintuen eta zalaparta batetan dendatik atera giñan.
Abalantxa erraldoi bat zen bailararen beste aldeko mendian, arritz eta izotzez osaturiko uholde bat. Ibilbidean sorturiko autsak pareta estali zuen, eta gu ixilik geunden begiak kendu gabe, atomoa baino txikiagoak, guzti onen barruan.
Banaka bueltatu giñan dendaren epeltasunera, liztorra joana zen eta guk, edozein gaiari buruz  hitzegiten jarraitu genuen.
Ni triste sentitzen nintzan gertatutakoarekin, zeren nahiz eta pareta izugarri gogorra izan, gustora ari nintzan eskalatzen, esperantza handiak nituen jarriak pareta honetan. Itxaropen hori ez da diruan eta arrakastan sustatzen,  ulergaitza gertatu liteke, ez, zerbait sakonagoa eta pertsonalagoa da. Nik nere buruarekin dudan erronka. Artistiko ikuitu bat ere badago.
Igoera hau elegantziaz egin nahi nuen, era garbi batean, ez nengoen prest pareta guztia sokaz betetzeko, perfekzioa da helburua eta gu era alpinoan gindoazen.
 Aukera bakarra genuen, eta hura galdu egin zen Trikuk jaisteko eskatu zuenean, oinak ikutuak zeramatzan.
-Sentitzen dut Txelo, ba dakit oso garrantzitxua zela zuretzat, bainan ezin nuen, ohinak izoten ari zitzaizkidan.
Ez nengoen aserre, ezin nuen aserre egon, alpinistok igoera bateri era horretan ekiten diogunean, bata bestearen beharrean gaude, batek fallatzen badu, besteek fallatzen dute, soka kideen erresistentzia, kide ahulenaren erresistentzian dago.
Hau ez zen izan gertaera bakarra, Patxiren erorketak ere zer ikusia izan zuen desenlazean.
Hirugarren eguna genuen paitean eta ohizkoa gertatzen ari zen moduan kosta egin zitzaigun egun horretan ere petatea prestatzea.
Nahiz eta goiz esnatu, amaken barruan egin behar dira gauzak, txandatuz. Lo zakuetatik irten eta jantzi, gosaldu eta dena bildu. Egun horretan Patxiri tokatzen zitzaion aurretik joatea, besteon lana, bera babestu, eta petatea igotzea zen.
Tetxu txiki baten azpian geneukan bilera egiña, honek babes pittin bat oparotzen zigun goitikan eror zitekeen gauzen frente. Jarraitu behar genuen bidea ez zegoen garbi, iltze bat ikusten zen hamar metro inguru gorago eta bera biurtu zen helburua.
Patxi mantxo zijoan eskalatzen, haitzean aurkitzen zituen leku izkutuetan materiala kokatzen zuen, beraietaz zintzilikatuz. Oso babes fiña erabiltzen zuen, aurrera segitzeko tamañakoa alegia.
Iltzearen altuerara iritxi zenean arnas sakon bat hartu zuen, helburu garrantzitxu bat bete balu bezela. Hortik aurrerakoak,  ez ziren xamurragoak , bere ahotsean nabaritu genuen, arnas estu batekin adi egoteko agindu zigunean. Asko luzatu behar izan zuen  bere estriboetan puntu berri bat aurkitzeko, laja estu bat zen, itxura baldarrekoa.
 Ekilibrioa mantenduz ohinak estriboetan zituela, gantxo sorta bat hartu zuen arnesaren portamaterialetikan. Ortzekin lagunduta bat aukeratu zuen eta besteak berriro ere bere lekuan jarri zituen. Mosketoia pasa zuen gantxoren zintatikan eta berriro ere luze luze eginda, gantxoa lajan kokatu zuen. Estribo bat zintzilika zuen gantxoaren mosketoitikan, eta ezkerreko ohinarekin bertara igo zen mantxo. Beste estriboa errekuperatu zuen beko iltzetikan eta bestearen ondoan ezarri zuen, eskuin ohina kokatuaz peldaño bat gorago. Arnasari eutxiz eta gorputzaren ekilibrioa sabelean zuela, altuera irabazten joan zen. Mosketoiera iritxi zenean, bertan zintzilikatu zen, deskantsu fisiko bat sentituz.
Honek ez zuen asko iraun, grabedadeak irabazi zuen, bapatean gizakiontzat ezoizkoa den ekintza batean aurkitu zen, egaka.
 Gantxoa kokaturik zegoen laja apurtu egin zen eta sakontasunak irentsi zuen.
Kolpe latz batek Triku astindu zuen, bere lekutik mugituz, bainan, segidan indar hori desagertu egin zen. Iltzeak ez zuen bere lana bete, kolpeak eten zuen haitzaren karakatik, eta berriro ere Patxi airean zen. Urrengo segurtasun puntua, mikrofriend bat zen, alien berdea, zulotxo batetan sartua zegoen. Oraingoan ere astindua galanta izan zen, bainan ez zuen Triku jakingabean hartu, gorputza prestatzeko aukera eman zion, pittin bat makurtuz, horrela kolpea obeki jasateko. Mikrofrienak aguanta zuen, Patxi agertu zitzaigun gure altueran, metro bat eskuinago, buruz behera. Zuri zeukan aurpegia, eta begiak bere onetik aterata zituen.
Kalbarioa ez zen hemen bukatu, bapatean, garraxi bat irten zen bere aotikan, eskuak belaunera eramaten zituelarik. Laja mesfidaitz harrek, glaziarreruntz jarraitu ordez, belaunean kolpeatu zuen.
 Momentu txarrak izan ziren, kezkati geunden, pentsamentu okerrenak pasa zitzaizkigun burutikan. Erreskatea, gure laguna miña hartuta handikan jeistea ez zen gauza erreza izango. Zorionez anka mugitzen zuen, ez zegoen autsia. Gaurkoz nahikoa zuen Patxik, deskansua eta berotasuna behar zituen. Amaka monta genuen eroso egon zedin, eta lumazko zakuan sartu zen.
 Argi dexente geneukan oraindik eta aprobetxatzea pentsatu nuen. Soka muturra lotu, materialez ornitu eta luze ori bukatzeko asmotan irten nintzan. Tetxua irabazi nuenean ikusi nuen, ezkerretara elurrezko mingain fin bat zegoen arkaitzari elduta, hau hartu ezkero gainditu nezakeen patxik saiatutako harkaitz plaka zaila. Friend batetik zintzilikatu nintzan, eta behekoei pioletak eskatu nizkien. Hauek soka auxiliarrera lotu zituzten eta mobimentu azkar batzuekin niregana altxa nituen. Kranpoiak ondo etorriko zitzaizkidan, bainan, postura txarretan jazten ez hastearren, erortzeko arriskuarekin, moldatuko nintzan nola edo ala.
Librean eman nituen lehen pausoak elurretara urbiltzeko. Ondoan nengoenean eskuin pioletaren punta sartu nuen elurretan, sendoa zegoen. Bestea pittin bat gorago sartu nuen, bi ohinak arkaitzean nituela, pixkanaka metroak irabazten asi nintzen. Babesteko aukerarik ez nuen ikusten, segururik gabe igo beharko nuen elurra bukatzen zen lekuraino, han seguru on bat sartzeko aukera somatzen zen. Ezingo nuke esan zenbat denbora eraman zidan tramo hori gainditzeak, ez dakit azkar egin nuen edo mantxo juan nintzan, alpinistok eskaladan murgiltzen garenean, hori bakarrik daramagu buruan, beste gauza guztiak sekundarioak bihurtzen dira. Ziklista edo korrikalariak moduan, dena ematen ari diren unean bezala, mobimentuan kontzentraturik, indarrak koordinatzen.
Gainditu nuen eta berriro arkaitzean elduta nengoen bi eskuaz. Arkaitza otza egon arren esku utxean nijoan.
Bapatean, sekulako aurkikuntza egin nuen, iltze batetan zinta expres bat zegoen utzia. Mosketoien kolorean nabaritzen zen urteak zeramatzala bertan jarria, seguraski, mosketoien marka ikusita eta zintak zeraman propaganda ikurragaitik, 97-ko Frantxes errepikapenekoa zen. Beraiek, bi hilabetez buru belarri sartuak egon ziren pareta honetan, soka fijoak erabili zituzten. Lortu zuten bidearen lehen errepikapena eta oraingoz bakarra. Niretzako aurkikuntzak asko esan nahi zuen, nik hartutako aukera  ona zen, Frantxesek hortik igaro zuten pasarte hau. Asko geratzen zen oraindik bileraraino, zeharkaldi autsi bat, eta artifizialeko pasarte esijente bat. Ni behintzat mobimenduari esker otzik ez nuen somatzen, Triku berriz sufritzen zegoen beran,  ni babesten.
Azkenean iritxi nintzan. Soka lotu nuen bilerara eta rapelatzeari ekin nion. Beheran ez zeuden oso animoso, Patxi belauneko miñez eta Triku ohinetako otzez kexati. Hobe genuen gaua bertan pasa, goruntz maniobratzen astea baino, giroan desoreka bat somatzen zen. Hamaketan geundela zakuen berotasunean arrapaturik, frakasoa sentitu nuen, dudak hasi ziren somatzen. Egun batzuk lehenago zuria zena orain beltza ikusten zen, honelako situaziotan ez dago asko saiatu beharrik barkua uzteko justifikazio bat bilatzearren, eta une hoietan zirudien dena kontra genuela.
Urrengo goizerarte luzatu genuen erabakia hartzeko ardura, patxiren belaunaren eboluzioa ikusteko aitzikiarekin, bainan, guztiok genekien karta botata zegoela, duda, frakasoaren azia da.
- Datorren urtean berriro saiatuko gaituk- esan zuen Trikuk bapatean nere pentsamentuetatik ateraz- Lekua ezaguturik errezago gertatuko zaigu urrengoan, pentsa, lehen igoera egiteko, bi tenporada behar izan zituzten.
Aluzinata begiratu genion. Datorren urtea. Eziñezkoa egiten zitzaidan urrengo urtean pentxatzea, gertaerak fresko zeuden oraindik nire barruan. Honelako leku batetara etortzea, nire egoeran dagoen pertsona batentzat, ez da gauza erraza. Bizitzan hartzen duzun erabaki garrantzitxu bat da. Hemen zauden bitartean pareta batekin burrukan, bertan egon behar duzu fisiko eta mentalki, ezin duzu burua etxean eduki. Erabaki horiek landu eta prestatu beharra daude.
- ¿ Datorren urtea ?, auskalo non nagoen datorren urtean. - Adierazi nuen paretari begira -.