ZIORDIA ERTZA - Larra´s Crack

 

Ziortzako ertzaren punta harrora igo den eskalatzaile oro, rapel lerrotik behera jaistean, eta begirada Arabako lautada zabalerantz bideratuta, zihur naiz, aurrean agertu zaien horma leun eta tentearen liraintasunak txundituta utzi dituela. Mendizale horietako batzuk, harrizko erronka hau eskalatu ahal izatea amestu dugu, desafio horren konkistatzaileak izatea, Stigek eta Landerrek amets hori egia bihurtu dute.

Ez nau harritu, Larra 's Crack Iñaki Mendizabalekin errepikatu dudan honetan, bere lehen luzean aurkitu dugun zailtasunak, argi zegoen honek horrela izan behar zuela, ez ziola aukerarik emango eskalada libreari, eta are gutxiago behetik irekitzen hasi ezkero.

Ebidentzia horrek, ziur aski, hoztu egin ditu hain igoera desiragarria sinatzeko asmo guztiak. Stig eta Lander saiatu dira lehen luze anker horri ahal duten zuku gehien ateratzen, eta lortu ere.

Inaki eta biok Irati bidetik igotzen hasi ginen, eta erlaitz belartsuak gurutzatuz Ziortzako ertza zatitzen duen haitz-urkilara iristea lortu genuen. Stigek eta Landerrek soka luze bat dute utzita Larra´s Crack lehen bileraino iristen dena. Soka hau, zati batean oso erabilgarria gertatu zitzaigun, urkilatik bidearen hasieran dagoen zuhaitzeraino, kanal zikin eta tentea da.

Hasiera bitxia du lehen luzeak. Zuhaitz batetik igo behar da hiru bat metro harria ukitu baino lehenago; eskerrak lizar lirainak hor jaiotzeko borondate ona izan duen, bestela oso zaila izango zen horman gora igotzen hastea. Ondoren, ia eskalada askean, urrats gogorrak gaindituz, mugimendu behartuetan, giza trebetasunetik irteten den sekzio bateraino iritsi beharra dago. Ez dut esaten horma tarte zaputz hori eskalada librean egin ezin daitekeenik, gauza zailagoak eskalatuak izan dira. Sabai pitzatuak helduleku txikiak ematen ditu, baina okerrena oinak dira, bainuontziko portzelana bezain leuna dago. Amorrua ematen du iltzeetatik zintzilikatzeak, horrek ezereztasun-sentsazio handia sortzen bai du, eta inpresioak zati krudel osoan iraungo digu, bilera deserosora iritsi arte.

Bigarren luzeak ere ez nintzela erratu konfirmatzen dit, nire hurruneko hautemateaz ari naiz, liraina ikusten nuen eta ederra baino ederragoa da. Hemendik Stig eta Lander zoriondu nahi ditut horma paregabe honen harrizko kapritxo hau bere osotasunean mantentzea gaitik, bera kateatzea izugarrizko poza izan da, nuen guztia eman nuen.

Esan bezala, gutxi eskertzen duen ahalegina egin ondoren, lehen luzeko bileran zintzilik eta burumakur nagoela, egun horretako eskalada irteera salbatzeko itxaropena bigarren luzean jartzen dut, eta zin dagizuet lortzen duela. Hormak bertikaltasuna galtzen du hemen, eta gainjarritako bi arroka-plakek, enbor azala balitz bezala, sortzen duten arrakala zabal eta erakargarriak, eskuak kanpoko azaleran eta oinak barrualdean eramatea eskatzen dit. Azken hau, beheko plaka infernutarra bezain leuna dago. Hemen, ordea, pareta ez dago hain tente, eta oinek hormako zimur txikietan eusten dira. Baina festa ez da honekin bukatu, pitzadura basatia igotzean, oraindik, soilik, erdia egina dago, deskribatuko ez ditudan beste bi sekzio gogor geratzen dira bilera desiragarrira iristeko.

Bigarren bilera erosoa da. Sokatik zintzilik egon behar badugu ere, oinak erlaitz zabal batean bermatzen dira, eta horrek atseden hartzeko aukera ematen du.

Teilatu erraldoi baten aterkiaren azpian gaude, eta, itxura guztien arabera, harkaitzezko sabel horretatik ezin da zuzen igo. Landerrek eta Stigek ondo aztertu dute horma tentagarria, zeharkaldi luzea egiten dute beren itzalpean, gailurrera eramango dituen pitzadura baten bila. Eskalada mugimendu ederrak ematen ditu ezkerretik eskuinera egin beharko dugun zeharkaldi honek. Hau gainditu ondoren eremu nabarmenago batean sartzen gara. Bitxia egin zitzaigun bai Iñakiri bai niri hirugarren bileraren instalazioa, leku deseroso batean jarrita dago, laugarren luzeko urrats garrantzitsuaren erdian. Ulertu ditzazket zergatiak, ikusia naiz horrelako maniobrak beste eskalada bideetan; zati zail baten erdian bilera jarri eta seguroak oso tartetuak, era horretara azken paraboltetik irtetzean mugimendu zail batzuk saiestu ahal izango ditugu. Gure iritziz ez dago honen beharrik, dena osorik eginda ere pausoak ez dira zaiak, beraiek proposatzen duten zailtasun mailan sartzen da. Gainera hiru metro beherago erlaitz bat dago bilera muntatzeko erosoagoa, leku honetan bilera muntatu ezkero laugarren luzea kalitatean hobetuko zen. Tarte hori gaindituta, begiratoki pribilegiaturako bidea, Ziortzako ertzaren gailurra, paseo atsegina da.

Ez da normala, zerbait aldatu da mendiko euskal eskaladaren eskalan, azken bi urteetan ziortzako ertzean hiru bide ireki dira. Duela berrogeita hamar urte klasikoa bezala ezagutzen duguna eskalatu zen, eta bat-batean lau bide dira izterrezur harritsua zeharkatzen dutenak. Esanguratsuena, denak oso onak direla.

 

EGINO - TORRE DE LA LEZE / Egino Bizirik/ Direktisima

Memoriarik gabeko eskalada-gune bat, egilerik gabeko liburu bat bezalakoa da, pertsonalitatea falta zaio. Paper orri zurien gainean inprimatutako letrek istorioak kontatzen dituzten bezala, hormen gaineko trazadura bihurriek istorioak gordetzen dituzte. Narrazioek sinadura behar dute, eskalada guneak sortzaileak, bestela umezurtz, ahul gera daitezke, edozeinek alda ditzake bere nortasuna; eskalada gune bat kirol instalazio bihur daiteke.

Horretaz eta beste hainbat gauzaz hitz egin nuen Josema Berrocosorekin Beasaingo Arrano tabernan trago bat hartzen ari ginela; Goierriko eskalatzaile taldeak, Bhagirathi menditik itzuli nintzeneko eskusarekin, afari bat antolatu zuten Artzai-Enea jatetxean.

Josema, beste eskalatzaile batzuekin batera, asmo handiko proiektu baten parte da, Egino Bizirik. Proiektu horren helburua Arabako eskalada gune apartaren abnesia-sintomak arintzea da, beste gauza askoren artean.

Egoera eztabaidatu eta aztertu ondoren, gehiago egoera emozional batetik, azterketa zorrotz eta zientifiko batetik baino, argi geratu zen, Eginoko sektore nahasienetako bat Torre de la Leze bikaina dela; dorre ikusgarri honen oinetan ibiliz gero, garai, mota, kolore desberdin bateko eskalada aztarna asko ikus ditzakegu. Hori buruhauste handia da sektore honetako eskalada txukundu nahi duenarentzat. Solasaldi biziaren une batean; sinestezina da gai erakargarri batek egin dezakeena, nik, hiztun gutxiko ospea dudanak, orduak eman ditzaket eskalada solasaldi batean. Josemari esaten diot niri ere gustatuko litzaidakeela misterio bertikal horietako asko argitzea. Eguna zehaztu gabe adosten dugu elkarrekin joan behar dugula Torre de la Lezera.

Iñaki Mendizabal 6C+ arrakala lehen luzean.

Kontatu dudan bezala, Torre de la Lezeko eskalada argitzea lan handia zela iruditzen zitzaigun, baina, hori gutxi bada, anabasari beste lerro berri bat gehitzen diogu; Eginoko aparkalekuan Josema eta biok elkartzen garen egunean bide berri bat irekitzeko da. 

Torre de la Leze mendebaldeko hormak bere hasieran kanal nabarmen bat dauka eskuin bizkarrera eramaten zaituena, itxura guztien arabera pitzadura zabal hau zabaldu gabea dago. Lepo nabarmen horretatik, oinez, trabesia motz batean, erpinaren azpian jartzen zara berriro, azken luzeari ekiteko.

Goiza hezea zen, gau euritsu baten ondorengoa, eskaladarako desatsegina, nagitasuna eragiten duen goiza. Bosteko bero batekin agurtu nuen Josema Eginoko parkingean. Legazpiarra errioxatik zetorren, Anguianon eguzki goxoa utzita, giro bustia aurkitzeak harritu zuen. Ez genuen eztabaidatu eskalatzera joan ala ez, baldintzak betetzen zituen ala ez, motxilak prestatu eta abiatu ginen.

Iñaki Mendizabal 6c+ arrakala bigarren luzean.

Diedro hau ikusi nuen lehen aldian, horma eder horretara sartzeko atea zela jakin nuen, eta sinestezina dirudien arren, inork ez zuen zeharkatua. Torre de la leze mendebaldeko hormaren oina oso tentea da. Ez dut uste hau berezkoa denik, nabariak dira lehen bost metroetan meatze-ustiapenaren ondorio suntsitzaileak. Kaltzitako beta zuri gutiziatua, zoritxarrez, iraganean, arroka hauetatik kendua, ingurune bakar honen zati bat aldatzea ekarri zuen. Hodei beltzak ez dira desagertu. Duela urte batzuk meatzaritza-enpresa batek kaltzita hori ateratzeko proiektu bat aurkeztu zuen. Zorionez, baina oraingoz, asmoa baztertu egin dute.

Hormaren azpirainoko bidea laburra da, oraindik berotu gabe iristen zara, baina, hala ere, gustura kentzen duzu motxila astuna. Eremu bitxia oso laua da naturala izateko, eta landaredia, dena kolonizatu duena, gaztea eta bizia, Eginoko monolitoak babesten dituen jatorrizko artadi horretatik urrun oraindik. Eskalatzen hasteko prestatzen naiz, milaka aldiz egin dudan erritual bat da; friends handiak arnesaren eskuineko aldean jartzen ditut eta txikiak ezkerrekoan, beti txandakatuz, handia eta gero txikia, ordena garrantzitsua da. Nire fisurero banaezinak ezkerreko atzeko materialea-eramatekoan doaz, eta kontrako aldean fisurero-ateratzekoa. Gainerako materialak ez du berebiziko garrantzia.

Kontu handiz sartzen naiz arrail harritsuan barrena, Lezeko dorrearen dimentsiora daraman atean. Noizean behin Josemari harriren bat botako dudala jakinarazten diot, bloke ezegonkorrak daude lehen zati honetan, baina eskalatzeko eremu erraza da, ez du zailtasunik. Pareta tentetzean, ederragoa bihurtzen da; aurrez aurre dauden bi paretak angelu zorrotz bat osatuz estutzen dira, eta angelu horrek, bere erpinean, pitzadura luze batean hautsi, non friend-ak nahi bezala jar ditzakegun. Gora igotzeko, oinak paretaren bi aldeetan jarri behar dira. Posizio klasikoa da, tipikoa, eskaladaren erromantiko garaikoa, beste teknika batzuen gorakadagatik gutxiagora etorria, baina ni ez naizena eskalatzen nekatuko.

Bideak ez du galerarik, diedroa jarraitzea besterik ez du. Puntu batean soilik galtzen du kontinuitatea pitzadura honek, pantza moduko pareta tente bat, hau gaindituta berriro diedroan sartzen gara.

Bigarren luzea egiteko lekuz aldatu beharra dago. Diedroaren irteeratik bigarren luzea hasten den puntura hamar metro desplazatuko gara, ez du inungo zailtasunik, oinez egiten da. Naiz eta bigarren hau ere diedro batetik hasi, bata eta besteak ez dute zer ikusirik. Bigarren hau oso tentea dago, eta estua da, ez du autobabeserako aukerarik ematen. Heldulekuz oparoa den zatia gainditu ondoren haitz plaka tente baten azpira iristen gara. Oso mugimendu ederrak ditu zati honek. Monolitoaren azken zatian eskalada errezten da. Gora goazen eran ezkerreko tendentzia hartu behar dugu ertza utziaz. Ertz honetan bloke handi bat dago ezkerrera trabeska eginez saiestuko duguna, gero zuzen gora.

7a+ bidean. Aritz Azkue argazkia.

Behin Egino Bizirik bidea irekita, proiektu honen muinarekin hasteko unea iristen da; horma dotorean zer bide dauden ikertzea. Askotan txantxetan esan dut aditua naizela eskaladako arkeologian; inolako erreferentziarik gabe, denborak ahaztutako eskalada baten arrastoa jarraitzea zirraragarria egiten zait. Beharrezkoa ere ba dela esango nuke. Eskalatzen ez diren bideez betetako eskalada eskola batean bide berriak sortzea ez da iraunkorra. Agian bide horiek erreseinatu beharko dira, eta zaharberritu, berriz ere abiapuntu on bat izan ahal izateko.

7a+ bidean. Aritz Azkue argazkia.

Trastez betetako motxila batekin iritsi naiz Torre de la Leze Dorreko hormaren azpira, friend eta fisureroez gain mailua eta iltzeak ekartzen ditut. Asmoa behealdean dagoen pitzaduratik eskalatzen hastea da, eta behin bilera gaindituta, goiko horma tenteetara iristen saiatzea; biderik balego hor egon beharko luke. Aipatu dudan pitzadura hogei bat metroko bide eder bat da, parabolt oxidatuez hornitua, laurogeita hamarreko hamarkadan asko eskalatu zena.

Hau gaindituta, burdinezko mosketoi zahar bat zintzilik duen bileratik gora ezezaguna da niretzat, bada ez bada friendak eta fisuak daramatzat arnesean, edozer gauza espero dut. Bilera gainditu eta ezkerrera jarraitzen dut, plakan mugimendu tekniko eta gogorrak eginez. Iltze zahar batekin topo egiteak ez nau harritzen, aipatu dudan plaka gainditzean dago kokatua, bai ordea ondoren dagoen zortzi milimetroko parabolta, hau ez nuen espero. Kanal zabal baten hasieran nago eta hortik dela bidea ez dut zalantzarik, tarteka parabolt finak agertzeak baieztatzen dit ongi noala. Ez da zaila, horrek ez du esan nahi azkar joan daitekenik, seguruen arteko distantzia eta terrenoa ez ain noblea izanik tentuz joan beharra dago. Kanala tentetu eta estutzen denean erlaitz erosoa dago, hor dago bilera, iltzeaz eta espitaz hornitua.

7a+ bidean. Aritz Azkue argazkia.

Bigarren luzeak eskuinera egiten du puntu horretan, kanala utzi eta espoloi elegantea hartzen du. Hau niretzat ere aurkikuntza izan da; bidea dagoela ziurtatzen didalako, eta ekipatua dagoela ere. Baina anklaje hauek espitak dira, nahaste borrastea sortzen duena; hamarreko paraboltez hasi naiz, zortzikoak ondoren, espitak orain, egongo dira sorpresa gehiago? Eskaladan zehar materiale diferentzia honek esaten dit, momentu eta esku diferenteak ibili direla horma honetan zehar. Eta bai egon dela sorpresa bidearen azken zatian, azkeneko hiru seguruak hamarreko paraboltak dira txapa beltzarekin; beste esku hartze berria.

Bigarren luze hau deskribatzeko garaian, kilimak egin didala esan dezaket, ezaugarri bereko eskalada-bide askotan lortzen zaila den sabeleko zirrara. Agian oinen azpian neukan hutsune-sentsazioagatik, edo bakarrik eta babesgabe nengoelako horma eder horren aurrean. Ikaragarri ona dela diot, mugimendu bikainak dituela, eta giroa aparta dela, oso tentea, arroka onekoa. Beraz, niretzat, linearen sortzailea ez izan arren, harrotasun puntu bat daukat eskalatzaileentzat oso ona den erronka bat ezagutaraztea lortu dudalako eta, gainera, gozatzea lortu dudalako.

Iñaki Mendizabal bidea errepikatzera eraman dut, eta Oñatikoak nire hitzak berretsi besterik ez ditu egin.

Esan besterik ez zait geratzen, eta nahiz eta bide hornitua izan, lehen luzean oso ondo datorrela totem berde bat eramatea bilerarako sarrera babesteko, eta batez ere bigarrenean, totem beltz bat azken aurreko txapara iristeko.

7c lehen luzea. Aritz Azkue argazkia.

Deskribatzen dizuedan hurrengo bidea bi aldiz igoa nuen lehenago. Bigarren aldi hartan, bere garaian blog honetan kontatu nuen istorio bat sortu zen. Aritz Azkuerekin batera "elkarte" izeneko aldaera txiki bat sortu genuen eta horrela 7c eta 7b-ko bi luze eskalatu ahal izan genituen.

Oroitzapenetan atzera eginez, duela urte asko eskalatu nuen lehenengoz, gogoratzen ez dudan soka-lagun batekin, baina gogoan dut eskalatu genuen bidea originala zela, eta hori da orri hauetara ekarri dudana.

https://non-stopeskaladabloga.blogspot.com/2013/12/torre-de-la-leze-elkartlehene.html

Banekien lehen luzea garbitu beharko nuela, sarrera ikusi besterik ez zegoen jakiteko denbora ez dela alferrik igaro, natura geldiezina dela. Lehen luze hau polita da, tonu klasikoa du, baina tramite hutsa dela esan behar dut, ondoren etorriko den festarako beroketa:

Sabelean korapilo bat duzula horma tentean gora igotzen hasiko zara, urduri, itxuraz oso zaila dena gainditzeko gai izango zaren zalantzan. Esperientziak esaten dizu hormak pixkanaka igotzen direla, pausoz pauso. Aurrera jarraitzen duzu. Zure hasiera urduritik hiru edo lau txapatara aurkitzen zara lehen oztopo serioarekin, bertikalagoa den sekzio leun bat; ezkerreko eskuko hatz garatuekin zulo kamuts bat hartzen duzu. Oinen posizioa zehaztea are zailagoa egiten zaizu, ezer ez da agerikoa, dena hain da leuna, eta benetan faltan botatzen duzu zure eskuineko oinari mugimendu luze bat egiten lagunduko dion erlaitz bat, zure eskuineko eskuak erliebe urrun bati heltzeko behar duen bultzada emango dion propultsatzaile bat. Gainditu ahal izateko uste handirik gabe pausoa frogatzen duzu; izan ere, lehenago, haserrealdi batean, porrotaren beldurrari aurre egitea beste irtenbiderik ez duzula erabaki duzu. Ezinezko mugimendua hortzak estututa eta begiak zabal-zabalik dituzula erasotzen duzu.

Lortu duzula ospatzeko tarterik ez dago, ahalegin guztia desiratutako heldulekua zure esku minberatutik ez irristatzeko da. Gainera, berehala datorkizu beste pauso bat, hau baino zailagoa dirudiena, eta ondoren beste bat, eta beste bat... zein ederra den bide hau.

7b bigarren luzea. Aritz Azkue argazkia.

Iker Artola 7b bigarren luzean.

Ez dur erremediorik, bide bat bukatu eta ondoan beste bat ikuskatzen dut. Lasaitu egiten nau sortzen ditudan lerro berriak krokis batean marrazten aritzeak, eskalada-proposamen gisa artxibatuta geratuko direnak. Agian batzuk ez dira inoiz berriro eskalatuak izango, horietako batzuen estilo zehatzak mugak jartzen ditu, baina, gutxienez, paretaren azpira eskalatzeko gogoz gerturatzen denak jakingo du han ze ibilera gertatu diren.

Josemari erakutsi nahi dizkiot egin ditudan aurkikuntzak. Torre de la Leze bezalako horma bat ezagutarazi behar da, kalitate handiko eskalada-bide hauek ezin dira desagertu. Garrantzitsua da beraien proiektua, niri ala iruditzen zait behintzat. Oso lan zaila da Eginoko aitzindarien eskalada epikoak eta gaur egungo ibilbide hiper-seguruak argitalpen berean uztartzea. Ulermena zaila da, bi hizkuntza desberdin hitz egiten dituzte eskalada hauek. Lehena hizkuntza minorizatua da, ia ez du hiztunik, eta besteari arrakastak gainbehera dakarkio; hiper-seguroak diren bideen arteko antzekotasunak kolapsatzera eramango du eskalatzailea, asperdurara.

Baina, denok espazio berdina eta izen bera erabiltzen dugu, eskalada, beraz, elkar ulertzera kondenatuta gaude. Animo Egino Bizirik ¡¡¡¡

 

 

 

 

DIREKTISIMA 2025/12/18 

 

 

Josemak argitaratzear duen Egino eskalada gida berrian idatzi dut Eginora gehienetan bakarrik joaten naizela eskalatzera. Eta ez da soilik bakarzalea naizelako, nire eguneroko eskalada zirkuluan Egino aukerak jendea atzera botatzen duelako baizik. Gaurkoan hori gertatu da ere.

Goizean, telefonoz nora joan erabakitzen ari ginela; Goierri aldean hego haize indartsua zebilen, horrelako egunetan ez da erraza babesean egon daitekeen leku bat aukeratzea, gutxiago abenduan. Aritzi eskalada leku posible bezala Egino proposatu diodanean zein motako motibazioa sortzen zion jakiteko ez dut bere aurpegia ikusi beharrik izan, zalantza zaila da ezkutatzea. Ez dut gustuko jendea arrastatzea, beraz, Eginora etortzeko ez zuela inongo konpromezurik esan diot, lasai esateko, zazpiturrira ekipatzera joango zela erantzun dit.

Etzegarate gaina laino beltz itxiak itxusiarazten zuen, goierrin goiz argitxua utzi eta ilunpe horretan sartzea erabaki okerra izan dela pentsatzera eraman dit. Altsasu arte zalantza horren pisuak iltzatu du nire animoa. Olaztin nabarmena zen muga klimatikoa, nafarroako herria itzal hotz baten menpe zegoen, aurrerago, arabako lautada, eguzki herabe batek goxatzen zuela, agian asmatu dut, pentsatu dut.

Lezeko aparkaleku handian hiruzpalau auto zeuden utziak, hauetako bati presa gutxi somatzen zitzaion, aleman furgoneta bat, takoen gainean ondo nibelatua zegoen, gelditzeko etorria zela bistakoa zen.

Autoaren maletategian prest izaten dudan eskalada motxilari friend sorta gehitu diot, Torre de La Lezera nindoan eskalatzera. Jakin minez gerturatu naiz oinarri bitxia duen pareta itzel horretara. Azken aldiz egon nintzenetik, abuztua izango zen, aldaketa batzuk egon dira. Hauetako bat eskalatzeko asmoa buruan neraman, direktisima bidea. Aintzinako marra, 1978an Juanjo Amezgarai eta Juan Mirandak zabaldutako linea, Egino Bizirik taldekoek eguneratu dute, eskalada askerako jarri dute kirol eskalada moduan.

Kalzita mineralaren lauki geometriko zuriak agerikoak dira ehun metro pasa duen horma puska honen oinean, honutza etortzen naizen aldiro galdera bera egiten diot nire buruari, zein arriskuan egon zen orratz lirain hau jendearen diru gose asezinak bultzatuta dinamitaren basakeriaz suntsitua izateko.

Eskalatzaileak, bata bestearekiko, oso desberdinak gara. Lehenago aipatu ditudan aldaketak oso bistakoak dira, eta zintzilik dauden sokak adierazten dute oraindik ez direla bukatu.

Aurtengo abuztuan, Egino Bizirik bidearen lehen luzea bakarka eskalatzen ari nintzela, Kroma, Gasteizko eskalatzailea, agertu zen ustekabean. Motxila ondo zamatua zekarren. Goiza pasa etorria nintzen ni torrera, eskalatutako Egino Bizirik bidea berotzekoa nuen, beste pare bat bide gehiago eskalatzea zen nire asmoa. Kromarekin hizketan hasi nintzenean asmo horiek bertan behera geratu ziren. Luze joan zen gure solasaldia, urteak ziren Gasteiztarra ikusten ez nuela, gazte-gaztetatik ezagutzen gara. Gauza askotaz berba egin ostean pareta honetan zituen asmoaz komentatu zidan, kirol eskaladako linea batzuk ireki nahi zituen. Kromak eta biok izan genuen ustekabeko topaketa patuari dagokiona dela esan daiteke, eskerrak gertatu zela. Honek, nik sortutako bide batzuen parabolt jarraitasun falta, behetik eta klasiko estiloan sortuak, ez bukatutako bide moduan kontsideratu zituen. Bide horien informazioa, jakin nahi ezkero, interneten dagoela aipatu nion, denon eskugarri. Gasteiztarra aurrez-aurre nuenez, oraindik lanean hasteko, bideak nondik nora doazen azaldu nion.

Ilabete luze horien ondoren, torreren oinarrira itzulita, inbasio bat egon dela sentsazioa daukat, txapak non nahi agertzen dira, bat eta beste estropezuka.

Direktisimaren lehen luzea askotan egin dut, oso gustuko dut, Egino Biziko kideek bilera pittin bat igo dute irizpide onarekin. Lehen luzea artea zuhaitz ederraren ondoan dagoen bileraino egin dut nik. Baita ere elkartu ditut hurrengo hiru luzeak, bigarrena, hirugarrena eta laugarrena, bakarkako eskaladak abantaila hori dauka. Aipatu behar dut, hirugarren luzea, zailena dena, behetik kateatzea lortu dudala. Oso lagungarri izan ditut aurretik pausoak probatzen ibili zirenen magnesio orpanak, oinak eta heldulekuak argi markatuak zeuden. Gustura geratu naiz, aspaldian ez nuen eskalada bat hain gogobetetasunez ospatzen, eta behar nuen. Laurogehi metroko soka neramanez, bosgarren bileratik zuzenean laugarren bilera jaitsi naiz, hemen soka bildu eta lehen bilera arte segiz. Azken rrapel batek berriro lurrean utzi dit. Zintzilik dagoen soka bota eta bildu ondoren egin dudan lehen gauza Josemari zorion mezua bidaltzea izan da, pozik eta harro nago.

Goiz da oraindik, eskalada azkar egin dudanaren sentsazioa daukat, beste bat egiteko prest naiz, direktisima bidearen eskuinean dagoen 8a bideari txanda iritsi zaio. Aipatu ditudan bi bide hauen erdian Kromak parabolt linea zulatu du, zenbat eragiten dien jakin nahi dut. Ez dut 8a librean egitea lortu, baina artifizial mugimendu oso politak ditu bide honek, kako bat tarteko, gozatu dut. Bide honen bigarren zatia, txapa beltz batzuk segiz, hamabost metro gehiago, luzatzen dut nik, oso interesgarria geratzen da horrela, bestela beherago Koromak berritu duen bilera batetik jaistea gago. Bigarren zati honetan, txapa beltzak segika, kromaren lan batzuk linea hau erasotzen dute, inongo zentzurik ez duten pare bat parabolt daude hogeita hamar zentrimetrora, bortitza egin zait, zeozer komentatu behar diot. Gaurkoan ere, lehen aldiz eskalatu nuenean bezala, itzela iruditu zait marra.

Orokorrean, gustu kontuen detaile batzuk kenduta, ondo geratzen ari da lekua.

 

 

 

 

ZIORDIA ERTZA - Bidelagun

 

Proiektuaren berri izan nuen lehen une hartan, harridura sortu ez ezik, beldurrak eta aurreiritziak areagotu ere egin zitzaizkidan, sorkuntza hori egiteko behar bezain duina eta merezia ez nintzela sentiarazi zidan; Euskal Herriko hormarik esanguratsuenean bide berri bat zabaltzea proposatzen ari zitzaidan Aritz, asmo handikoa proiektu horretan bidelagun izatea.

Harrituta begiratu nion, kezkati, leku sakratu batean sartzeko tentatzen ari zitzaidan, eta ni zalantzaz beterik nengoen; - horma hori tenplu bat da, eta txapuza bat egiten badugu? Aritzen azalpenak entzun ondoren, trazatua zein izango zen jakitun izan nintzenean, harrotasun puntu bat piztu zitzaidan, eta proiektuan bidaide izatea erabaki nuen.

Ziordiako ertza, Nafarroan egon arren, Arabako Egino eskalada eskolaren barruan kokatu izan da beti: Iztar-ezur itxura duen bizkarrezur hau 70. hamarkadan izan zen eskalatua lehen aldiz. Saialdi asko, sokada ezberdinen artean, behar izan ziren monolito erraldoia gainditzeko. Ahalegin horretan, gazte ausart horiek, hainbat aldaera ireki zituzten horman zehar, eta gaur egun horietako bat, kirol eskaladarako hornitua izan bai zen, Ziortzako ertza bidea kontsideratzen da.

Irudi batek mila hitzek baino gehiago balio badu, laurogeiko hamarkadan Vicente Peralesek idatzi zuen eskalada-gidari begiratu bat ematea proposatzen dizuet, " Egino, paseos en vertical " , eta kontatzen ari natzaizuen honetaz ideia bat egingo duzue.

.

Denbora dexente behar izan dugu Aritz Azkuek eta biok Bidelagun bidea eskalatzeko. Eta ez naiz eskalada egun efektibotaz ari, bost egunetan sortu bai genuen bidea, baizik eta, inbertitutako denbora osoaz ari natzaizuet; hiru urte luze behar izan ditugu bidea txukundu, bukatutzat eman eta krokisa argitaratzeko erabakia hartu dugun arte.

Eguneroko konpromiso saihestezinak eta erdian harrapatu gintuen covid maltzurra izan dira proiektua denboran luzatzeko arrazoiak. Hiru urte horietan, gure proiektua astiro gauzatzen ari zen bitartean, beste bide bat gehitu zitzaion Ziordia ertzeko jaiari: Gokyo, Donostiako lagun batzuen eskutik. Zorionez, azken sorkuntza honek, gure bidearen ondoan hasten dena, oro har, monolito handiaren eskuinaldean dauka bere jokalekua.

Hiru bideen artean sortutako errespetua eta sinbiosia izan dira bidearen izena aukeratzeko orduan inspiratu gaituzten arrazoiak; Bidelagun. Horixe goraipatu nahi izan dugu, eskalada estilo ezberdinen arteko ulermena, baina batez ere, eta hau letra maiuskulaz idatzita uzten dut, eskalatzaileen arteko ADISKIDETASUNA, Aritz eta bion arteko adiskidetasun lotura.

Eli Azurmendiren margo bikaina.

Premia larri bati erantzun nahian; etxe ondoan eskalada bideak sortzea: eta ez naiz xehetasunetan sartuko, luze jo dezakedalako, nahiz eta istorio interesgarria izan, agian beste batean kontatuko dut.

  Esaten ari nintzaizuen bezala; Goierrin eskalada bide berrien sorkuntzan murgilduta nengoela, bere antzinako distira berreskuratzeko ahalegin bakarti titaniko batean idortua, eztarri egarritsu baterako ur freskoko trago bat bezala agertu zitzaidan Aritz Azkue (Galdakao 1980); malda astuna igotzen nindoan, zama eta erantzukizun gehiegi motxilan sartuta, ezinean, lehen urrats txarrean oreka galdu eta nire zama guztiarekin hankaz gora erortzeko arriskuan. Aritzek, bere betiko irribarrearekin, bizkar-zorroaren pisua arindu zidan, eta Goierriko eskalada berriro loratzen ikusteko ilusioa partekatu genuen. Horregaitik, magnesioz zikindutako behatz lodi eta itsusi hauekin idatzia uzten dut; eskerrik asko adiskidea. Aipatu beharrekoa da ere, bidearen izena Nerearen ideia izan zela, Aritzen bikotearena.

Bidelagun bideak ziordia ertzaren ezker aldetik jotzen du gora, sabai handiaren eskuineko muturretik abiatzen da, eta eskalada librean plaka bertikal horiek gainditzeko modua aurkizen du. Berehala monolitoaren ertzaren bila doa, metalak imanaren erakarpenari jarraitzen dion bezala. Lehen tirada ondoren, eta ia trazatu guztian zehar, ertzaren ondoan joaten da paralelo, bidekide duen ertz klasiko bidearekin bat.

Iñaki Mendizabalekin egindako errepikapena.

Lehen tirada honek, aipatu dudan denbora dilatazio horretan, aldaketa bat izan zuen. Hasierako trazatuan sabai handiaren ezker aldetik egiten zuen gora, eta zeharkaldi luze batean, kalitate ezin hobeago eskaladan, bileraren segurtasunera iristen zen. Luze ikusgarri honek hurrengo luzeek dituzten zailtasun-antzekotasunekin jarraitzen ez zuenez gero, 6a pluseko luze bat da, eta zeozer gogorragoa bilatzen, orain deskribatuko dudan luzea sortu genuen. Krokisean lehen luze hau trazadura etena batekin markatua geratzen da, eta aipatu nahiko nuke aldaketa zailtasun iritzi bat segitu dugulako dela, zeren biak edertasunean pareko dira.

Etzanda dagoen diedro batean hasten da Bidelagun bidearen behin betiko lehen luzea, eta berehala plaka trinko eta tentera pasatzen da; Parabolta dago hemen. Ondoren, pitzadura orizontal eta zabal batekin topo egiten du, lau zenbakidun kamalota beharrezkoa da. Hemen kokatzen dira luze honen zailtasun handienak, arrakala hau eskuin-ezker zeharkatzen. Gero, pitzadura sistema bertikal bat segitzen du bilera arte; iltzea dago kokatua.

Bigarren luzea; nire iritziz, ikusgarria da, mugimendu elegante asko ditu eta haitza ezin hobea dauka. Eskuin-ezker tendentzia du, beti ertzarekiko paraleloan eta harri bertikalaren bila. Lehen luzeko arrakala sistemak segida du hemen eta honi jarraitzen dio metro batzuetan. Hau bukatzean, sabai handi bat baino lehenago, plaka konpaktu batetik gora tiratzen du. Eskalada pauso gogorra du zati honek, haitz plaka bertikala; parabolt batez babestua dago. Zuhaitz batzuetara iritsi bezain laster, ezkerrera biratzen du, eta sabai txiki bat gainditu ondoren, luzearen bigarren zati konplexuan sartzen da, plaka tekniko batean. Ezkerretara dagoen diedro nabarmenean bilatzen du segurtasuna eta bilera muntatu ere.

Lehen luzearen aldaera.

Hirugarren luzearen berezitasuna, bileratik atera eta berehala zailtasunekin topatzen dela izan daiteke. Eskuinetik ezkerrera egiten den pasabide tekniko bat da; horrela, bilera gainean dagoen sabaia gainditzen du, eta, ondoren, pitzadura handira sartzen da berriro, kontrako norabideko zeharkaldi batean. Sarrera hori gainditu ondoren eskuinera egiten du zertxo bat sabai nabarmen bat saihestuz. Azken zatian plaka liso eta konpaktu batekin egiten du topo, ezkerrera tiratuko dugu hemen, beste bide bateko parabolt batzuetatik gertu, eta hortik eskuin tendentzia hartuta orratzaren puntara iritsiko gara. Tirada oso luzea da hau, 55m.

Laugarren luzearekin hasteko lehendik orratzatik errapelatu behar dugu atzeko muino txikira, hamabost metroko errapela da zelai malkartsuraino. Bidelagun, Ziordia ertza bidearen ezkerretara kokatzen den bilera batetik, zelaian hamar metro beherago, zuhaixka batetan, hasten da.

Horma tente batetik jotzen du gora, betiere ageriko eskaladaren bila, nork bere burua babesteko aukeraren bila. Buruhaustea izan zen guretzat laugarren luze hau, buelta asko eman genizkion ekipamenduari dagokionez egokiena izango zenari. Zabaldu genuenean garbia atera zen luzea, baina ikusi genuen konpromezu asko hartzen zuela eskaintzen zuen harriaren kalitaterako. Gainera, eta Iñakirekin egin nuen errepikamen batetan gertatu zitzaigun, bidetik ateratzeko arriskua zegoen. Beraz, parabolt batzuekin hornitzea erabaki genuen.

Esan dudan bezala, deskribatutako hasierako gune bertikala igaro ondoren, helburua goiko sabaia izango da, pasatu egin behar da harri trinko ederreko plaka bat hartzeko. Gainean dauden zuhaitz batzuetan egiten da bilerara.

Bosgarren tiradak bidearen luzerik onena izendatzeko txartelak ditu, naiz eta ez dituen eskalada pauso gogorrenak, mugimendu ikaragarri politak dauzka. Berrogei metro luzera du eta bilera paregabe baten saria dauka bukatzean, erlaitz erosoa artea zuhaitz sendo baten babesean.

Hurrena, seigarrena, gailurraren gertutasuna agerikoa dela, oztopo natural batekin egiten du topo, sabai handi eta lisu bat. Sabaia hau sahiestea helburu duen luze honek, lehen itxurari aurre eginez, kalitate handiko eskalada ezkutatua dauka. Sabai handi honen azpian putreek habia egiten dute. Beraz, umatze-garaia kontuan hartu beharko dugu ahalik eta traba gutxien egiteko. Sabaiaren azpitik igaroko gara zailtasun handirik gabeko eskalada batean, eta metro batzuk gora egitean parabolt batekin egingo dugu topo, hemen bilera egin daiteke, baina aurrera segitzea gomendatzen dut. Luzea hau zapore atsegina uzten duen horietakoa da, gustu naturala dario mugimendu bakoitzeko, zentzumen guztiak asetzea lortzen duen tirada horietako bat. Paraboltetik aurrera diedro ireki eta tente batetik egiten du gora, heldulekuetan eta aseguramendu puntuetan eskuzabala. Erdibidean, diedro irekiak sabai txiki batekin topo egiten duenean, ezkerrera biratzen du horma tente eta pitzatu baterantz. Tarte hori eskalada-mugimendu politak eginez gainditzen da, beste sabai txiki batera eramango gaituztenak, han, eskuinera egiten du zeharkaldi luze batean zelai eseki batera iritsi arte, bilera erosoa muntatzen da bertan.

  Azken luzeak, zazpigarrenak, pitzadura zabal eta tente bat erakusten digu aurrean, zelai esekira iritsi garenetik igotzeko irrikan egon garen pitzadura. Aurrez aurre erasoko diogu pitzadura erakargarriari, eskuak bere sakontasunean sartuta; friend on bat eta iltze zahar bat erabiliko ditugu pasabide zail hori babesteko, azken piton hori jada jarrita zegoen eskuineko horman. Hiruzpalau mugimendu egin ondoren, sabai baten azpian, eskuinera egiten du iltze lerro zahar batekin bat egin arte, eta hortik iristen da desiratutako gailurrera.

   Zutaz hamaika kondaira entzunak nituen, eta zuk idatzitako eskalada kronika dezente irakurriak. Goierriko hormetan eginak zenituen lanak ongi miatuak nituen, eta askotan sufrituak ere. Goizetan, Jentilbaratzako paretan uzten zenituen magnesio arrastoak arratsean segitzen nituen nik, eta esan behar dizut, Olentzero bezalakoa zinela niretzat, zure atzetik ibili arren inon topatu ezin. Hau 2010eko kontuak dira.

   Hurrengo urteko udaberrian Unai Leterekin geratu nintzen Urdianen eskalatzeko, eta lan bilera baten ondoren zurekin zetorrela jakinarazi zidan. Urduri nindoan topaketara, baino ikusi zintudanean… txikia, ximur betea eta irrifartxu, jajajaja; arrazti ederra pasatu genuen. Etxera itzuli nintzen Zaldibiako Haitzarte eskalada eskola erakutsiko zenidala hitzematearekin, eta Nereari lagun berria nuela esanez, irribarre biribila neraman ahoan.

   Bi mila eta hamabian, egun batetik bestera, goizak libre edukitzera pasatu nintzan; orduan konturatu nintzen zergatik berandutu ginen elkarrekin topo egiten. Eskalada goizak ezagutu nituen, eta nireak bihurtu nituen ere. Ulertu nuen nola maite duzun Goierri eta, nire erreinu bilakatu nuen. Ogibidea aldatzea bultzatu ninduzun; gogoan dut Balerdira eskalatzera gindoazela hartu nuela erabakia, eta suhiltzaile bihurtu nintzen. Zure akatsak ere nireak bihurtu nituen; txapa gutxi, dibertsio asko, jejejee. Eskalada mota hori ezagutzen hasi nintzenetik, ordutik hona berritzen saiatu naizen eraldaketa izan da. Mila adibide jar nitzake, baina bada une bat, juxtu ere bide honetan, memorian grabatuta daukadana. Bidelagun bidearen azken luzea irekitzen nengoela blokeatuta egotera pasatu nintzen momentua: dardarka nituen oinak,izerdi hotza bizkarrean, beldurraren ondorioz barre inozoa ahoan. Adorea eskatu nizun egoerari buelta emateko eta zuk ahoa frutaz beteta zeneukala esan zenidan: - ezin badek jeitsi adi eta nik emango zioat!!. Jajajaaa. Esaldi horrek helduleku kamutsak erregleta on bilakatu zituen, itsaspenean nituen oinak erlaitz zabalak bihurtu, eta kokatuak nituen friend eta fisuak 12ko parabolta gaitik aldatu ziran, adorea bilatu nuen. Tontorrean nintzen jadanik, nik proposatutako bidea bukatua, zuk erakutsitako teknika eta estiloa erabiliz gainera. Pozik nengoen Bidelagun izan ginelako. 

   Eta zerk eraman ninduen Ziordiako ertzean bide posible bat ikuskatzera?: Bi mila eta hamabostean, Club Vasco de campingo kideak, Antton Gorrotxategi buru zutela, Ziordiako eskubiko paretan eskalatzen zenbiltzan. Gu garai hartan Lizarrustin, Gorokarastako horman, tope goxatzen genbiltzan ere eskalada bideak marrazten. Lanera bidean nindoala, Ziordiako paretei begiratzen nien, errepideari jaramonik egin gabe askotan, eta lineak antzematen nituen, denbora batera Anttonek egia bihurtzen zituenak. Gogo itzela nuen zonalde horretan bide bat irekitzeko baina Lizarrustik harrapatuta nindukan; eskalada tradizional estiloa, km0an, ederra zen. Gorokarastan bide berrien aukerak desagertzen zindoazen eran Ziordiako momentu iritsi zela antzeman nuen. Zazpika bidearen eta Ziordiako espoloiaren artean dagoen kofaguneak deiadar egin zidan eta informazioa bilatzen hasi nintzen. Lanerako bidean nindoala, Ziordiako irteeran geratu nintzen, eta reflex argazki kamerekin argazki on parea atera nizkion hormari. Eta tate!!, belarrak erdi tapatuak, arrakala sistemak antzeman nituen. Eskalada garbian bide posiblea ikusi nuen, baina gogorra izango zela zirudien. Interneten ordutxo batzuk sartu nituen ere eta ez zen ezer agertzen, argi zegoen zonalde horretan ez zegoela biderik. Nire ideia planteatu nizunean asko harritu ninduen zure aurpegiak. Ez omen zenuen pareta hori ikusita, naiz eta zazpika bidea bakarka egina izan. Raro-raro.

   Kostau zaigu bidea bukatzea baino pena merezi izan du. Eskertu nahi dizut bukatzeko presioa sartu ez izana. Eskerrak ere Nereari, bideari izena emateagatik. Mikelek eta biok ez genuen izen txukun bat bilatzen. Ziordiako espoloi bide mitikoari omenalditxo bat egin nahi genion bidearen izenarekin baino ez genuen izen politik lortzen eta Nereak bere lehen burutazioarekin dianaren erdian eman zuen; izen bat bi esanahirekin, bikaina.

ARITZ AZKUE