TORRE SANTA MARIA DE ENOL - Norte Directa

 

Hor nonbait egongo dira, gauaren iluntasunean ezkutatuta, turista andanaren begirada irritsetik salbu. Picos de Europako lekurik bisitatuenean nago, eta ikuskizun preziatu hau galtzeko arriskua dut. Gau itxian lurrezko pista batetik gora goaz, furgonetaren argi dardaratiek metro gutxi batzuk baino ez dute iluntasuna zulatzen, tarteka errepide ertzean agertzen diren harritzarrak ditut leku enblematiko hau bisitatu izanaren froga bakarra. Hau ez da nahikoa, Covadongako laku famatuetaraino etorri eta selfi bat ez egiteak ez du barkamenik. Berdin zait gure handinahiak gorago eramateak, haran paregabe honen punta garaienera, Torre de Santa Maria de Enol mendi ikaragarrira, norte directa neguko bidea eskalatzea, bidai honetan ez badut Covadongako lakuen argazkirik ateratzen ez naiz Picos de Europan izan. Kezkatuta noa, eserlekuan saltoka, suspensioaren kexaren erritmora, itzuleran ere txartel asko ditugu gau itxia izan eta lakuak lo aurkitzeko. Nola konplikatzen dudan bizitza.

Ordu gutxi batzuk lozakuaren goxotasunean besterik ez generamatzala, gustuen nengoenean, iratzargailuak, beti bezain izorragarri puntual, adostutako ordua dela jakinarazi digu. Ez dut gosaltzeko gogo handirik, ez da asko plater konbinatua afaltzen nengoen, beti, nahi gabe ere, konparaketa absurdoetara eramaten nauen Asturiasko sagardo naturala botella ondoan nuela. Kafea eta madalenak hartzera derrigortu naiz, gauza gutxi Ino irensten ari den ogitartekoarekin konparata.

Motxila bizkarrean zintzilikatzean, eskalatzera goazen hormara iritsi aurretik ditugun lau orduetarako pixutsua iruditu zait. Bi joku friend osoak daramatzagu. Iltzeak, izotz torlojuak, kranpoiak, pioletak, eta lehen zatian mendiko botak montxilaren bi aldetara zintzilik, elurra hasten den punturaino zapatiletan igotzeko asmoa dugu. Eskalada delikatua aurreikusten dugu, garraiatzen dugun guztia beharrezkoa izango da.

La fragua lepoan argitzen du, irriki nengoen momentu hau noiz iritsiko, non nabilen jakin gabe, erdi itsu, ibiltzea ez zait atsegina egiten. Ikuskizun aparta eskaintzen digu, gaurkoan ere huts egin gabe, sortaldetik jaiotzen den argi itsaropentsuak, banan banan inguratzen gaituzten haitzezko erraldoiak forma hartzen doaz.

Lehen begiratuan ederra ikusten dutTorre Santa Maria de Enol ipar aurpegia. Neguaren gordintasunean, izotzak kareharri gris iluneko hormaren arrakala sakonenak estaltzen dituenean, mendi alpinoaren irudi perfektua da, eta niri, gailurra den puntu urrun horretan neure burua imajinatze hutsak desiraz betetzen nau, mundua harri zorrotz horretatik begiratzea behar existentziala bihurtu da.

Norte directa bideak ez dizkigu gauzak erraz jartzen, izotz jauzia, hasierako zatian behintzat, eskasa dago, mengel. Balizko lerroaren bertikalaren eskuinaldean gaude, elur ordeka batean, eta sentsazioa dut hormatik urrun nagoela. Haitz zulo handi bat, leize beltz erraldoi batek mozten digu bidea. Elur tentean, eskuinetik ezkerrera trabesia eginez, harria izotzezko karkaxez zipriztinduta dagoen puntura iristen naiz, eta igotzeari ekiten diot, harkaitzean nire burua babestuz. Zulo iluna bistatik kentzeak lasaitzen nau, eta poliki eta tentuz segitzen dut aurrera, beti ezkerretara eginez. Tirada honen azken zatia guztiz haitzean egiten dut, dagoen izotz apurrak ez du konsistentziarik, harriak, ordea, babesteko aukerak eskeintzen dizkit.

Bilera muntatzen dudanean, Inok, garrasi batean, hurrengo luzea nola dagoen oihukatzen dit. izotz gehiago ikusten dudala esaten diot, itsaropen horretan soka muturrak lotu eta gose dagoen leizearen ertzean galtzen da.

Ez nengoen oker, bigarren tiradak hartzen duen kanalak lehenak baino izotz gehiago du. Ez dago azkar ibiltzeko, baina beldurrik gabe kolpatu daiteke izotza.

Hirugarreneko izotz jauziak, sabaia batean, kontinuitatea galtzen du. Izotz masa bizar zuri bat da, oinarritik lau metrotara zintzilikatzen dena. Albo batera, iseka ari zaigun mingaina balitz, segurtasun gutxi transmititzen duen izotz horma dago. Metro batzuk horma gelatu hortan gora egin ondoren haitzera iristen naiz, eta seguru on batzuk sartzea lortzen dut, nahikoa zintzilik dagoen izotz malkoarekin hasteko. Gogobetekoa zait zati hori gainditzea, zalantzei aurre egin eta oztopoak atzean uztea, asko bete nau.

Orain bai, izotz jauzi sendo eta sano baten barrenean geude, eta nire memoria uzkurtuan atzera eginez, azken neguetan eskalatu ahal izan dudan izotz jauzi dotorena da. Tirada luze bat eginez Inok izotz urdin horma gainditzen du. Soken luzera guztia erabiliz laugarren bilera markesaren kanaleko bilera batean egiten du. 

Norte directa bideak goiko zatian gailurrera zuzen jotzeko aukera ematen du. Hau egingarria izateko kareharrizko horma griseko pitzadurak izotzaz beteak behar dute egon, gaurkoan erabat lehor daude. Markesaren kanal bidetik gora, Ino eta biok aldi berean eskalatzen, iristen gara hainbeste desiratzen dugun mendi puntara.

Horrelako helburu bat lortzearen edo ez lortzearen arteko marra oso estua da. Horma azpian geundela pisuzko arrazoiak ikusi genituen eskalada bertan behera uzteko. Pausoz-pauso aurrera egin genuen, eta, konparaketarik ez duen poztasun batek estali gintuen, hainbeste ziurgabetasunarekin borroka egin ondoren horrelako gailur lirainera iristea ez du parekorik. Harro ginen egindako eskaladaz. Hau bistakoa da gailurrean errioxarrari atera diodan argazkian, Inoren irribarrea, Peña Santa mendi puskaren ipar aurpegi elurtua atzean duela, ez du engainatzen.

Ez da berandu, lasai jaisteko egun argi dexente dugu oraindik, inguru natural paregabe honetaz gozatzeko, eta hori egiten dugu, presarik gabe jaitsi. 
Ilunabarrean, argia bere ihes tristean lurrazala itzal ilunez estaltzen duenean, Covadongako lakuak letargia egoeran sartzen dira.
Furgonetaren erosotasunean berriro, ur-azal beltzaren ertzeko pistan behera goaz. Argazki kamera eskuan dut, Torre Santa Maria de Enol mendi multzoari argazki ikusgarria atera berri diot elur zuriaren distira itzaltzen ari zaion bitartean. Pistan aurrera noa laku ilunari begirada kendu gabe. Aintzira beltzaren erdian igerian dauden bi ahateak apenas bereizten dira ur itzalian, argia oso ahula da. Errepide zulatuan aurrera jarraitzen dugu eta oraindik ez dut liluratzen nauen momentua aurkitu. Astiro ibilgailuak lakuaren magala igotzen du, eta nire begirada galdua erreakzionatzen duenerako muinoaren beste aldean gaude, Covadongako lakuak atzean utzi ditugu.
Esku-hutsik bueltatzen naiz etxera, ez daramat Picos de Europako leku famatuenaren argazkirik. Behatza mugitu besterik ez nuen egin behar, eta nirea izango zen. Baina ez nau bete ikusten ari nintzanak. Itzuliko naiz, oinez edo txirrinduaren pedalei astintzen, bueltatuko naiz, zelai berde hauek berriro bisitatuko ditut. 
Orduan bai, nire ahaleginaren emaitzagaitik lakuei begira nagoenean, ni beteago sentituko naiz eta beste argi batek aintzira zoragarri hauek argituko ditu, orduan nire argazki-kameraren hondoan jasoko ditut.

 

PEÑA TELERA - La Senda de los Cuervos

 

Gerra ez nadila axolagabea izan !!!.

Peña Telera gainean agertzen zen ilargi betearen argi epelak elur izoztuan Iñaki eta Markelen itzal dardaratiak proiektatzen zituenean, Irango eskola baten kontra bota zuten bonba batek 150 ume hil zituen. Guk, gau lasaiean, basakeri horretatik urrun, aurrera jarraitu genuen gure kaltegabeko igoerarekin.

Iñakik Gran diedro norte izotz-irtengunean sokak lotu eta Senda de los Cuervos kanalean sartu zenean, egoera ezin hobean zegoena, gu atzetik ginen, Oñatiarraren pioleten erritmoari jarraitzen, bonbak bota zituzten Tel Aviv hiriburuaren kontra, eta hainbat hildako eragin zituzten. Gu mendi izoztuan murgiltzen jarraitu genuen, hainbeste zentzugabekeritik at.

Ni sokada buru jarri nintzenean, izotz trinkoa bukatu eta eskalada mistoa zihurgabeagoa bihurtu zenean, Ukrainako Donetsk eskualdean kanoi hotsak etengabeak ziren. Izotz mehean iltzatutako nire lau altzairuzko punten egoera kaskarra kudeatzeak hartu zuen arreta guztia, arazoak desagertarazi ziren, bakean nintzen.

Iñaki lan handiz elur soltea garbitzen ari zen bitartean, horma tentearen azpiko arrapalatik igotzeko, tiro hotsak entzuten ziren Pakistan eta Afganistan arteko mugan. Honezkero guda gurea zen, pertsonala, gu mendi gordinaren kontra.

Aurretik jarri nintzenean Peña Telerako gailur airosora eramaten zaituzten Senda de los Cuervos bideko eskalada mistoko azken tiradetan, La Habanako kale ilunetan etsipenezko negarra entzuten zen. Leiho batetik ikusten bagintuzten, gure egoera ez zen hobea, aldea zen guk hori bilatzen genuela, eta beraiena ordea, onartu ezin daitekeen zigorra dela.

Gau hotzean, traba egiten zidan hego haize bortitzari kontra egiten, horma bertikala utzi eta elur-zelai zabalean zehar tente ibili nintzenean, genozidioaren basakeriak jarraitzen zuen Gazan. Berriro begiratzen diot buruan dudan ilargi beteari eta oihu egiten dut,  - Zuek, hiltzaile krudelok, utzi jendea bakean, geure erara bizi nahi dugu !!!. Protesta da egin dezakedan gauza bakarra.

Egiteko nuen La senda de los Cuervos bidearen neguko eskalada. 2007ko urtarrilean Chakel eta Pincho, Jacako Escuela Militar de Montaña irakasleak, Sanchez eta Villasurrek 1996ko abuztuan zabaldu zuten linearen neguko bertsioa lortu zutenetik gogoko izan dut.

Bide honen trazadua, Peña Teleraren ipar pareta erraldoian, kanal estuak batzen doia gora. Neguko ekaitzek elurrez betetzen dituen pitzadurak dira, eta zorte dugunean, elur hori izotz bihurtzen da, eta alpinismoa gustuko dugunok zailtzeko eremu aparta dugu.

Beraz, La Senda de los Cuervos baldintzen esku dagoen bidea da. Harroka oso konpaktua da hemen, pitzadura gutxi ematen ditu, zaila da babes tokiak bilatzea, eta oso konplikatua bilera muntatzea, denbora asko kentzen dizu zentzuz egin behar den eginkizun horrek.

Baldintzak diodanean, nire ustez bi egoeratan gerta daiteke egingarria La senda de los cuervos bidea, segurtasun onargarri batean igotzea alegia, lehor dagoela, edo, izotzak estaltzen duela, horma tentean elur soltea badago arriskutsua da, ez duzu zure burua behar den bezala babesteko aukerak bilatuko. Luze bat izan genuen egoera horretan kudeatu beharra, arrapalaren tirada, destrepe delikatua egin behar izan genuen horma tentearen azpitik hamabost metro beherago zegoen beste kanal batera, sokadan atzetik doanaren amets gaizto.

Bidearen azken zatian oinaze batzuekin egin genuen topo, Sonia bidetik zetozen arrastoak, bi bideak irteera berdina dute. Gauza sinple hau oparitzat hartzen dugu alpinistok, laguntza, hemendik eskertzea beste aukerarik ez dut ezezagun ditudan eskalatzaile horiei.

Asko gustatu zait bidea, bere estiloan bide handi bat dela deritzot, serioa, eskalada tipo hau gustuko duenak kontutan izatekoa. Peña Telerako ipar horma itzela elegantziaz igotzen du.

AGUJAS DE LA BELELLAZA - Eki Ertza

 

Jaizaleek parrandaren ondorioak ezagutzen eta onartzen dituzten bezala, guk, Xabier Artolak eta idazten ari den rokero zahar honek, jakin bagenekien gure festak ondorioak izango zituela. Bi gorputz alderrai ginen, orekarik gabe, motel eta astun, egunsentiak ustekabean harrapatu dituen eta non babestu ez dakiten bi mozkorren pareko. Baina gure aurpegi izerditsu, sufrituak, ongi begiratuta, ikusi zaitekeen irribarre mehe bat marrazten zitzaigula, - merezi izan du, esaten duen imintzio bat.

Pirinioak elurrez gainezka daude. Elur masa zuri hori negu gordineko ekaitz gogorretatik udaberriko egun argietara igaro da denbora laburrean. Mendizaleak apur bat beldurtuta gaude, kosta egiten zaigu aldaketa azkar eta bortitz horiek ulertzea eta onartzea. Elur-zelaiak birjinak ikusten dira, sarrioek bakarrik uzten dituzte beraien urratsak mantu zurian marraztuta.

Kras, kras, kras, oihu egiten zuen elur jelatuak kranpoien hortzak iltzatzen nizkinionean. Nik, metal gogorra izotzean sartzen deneko basakeria gustagarri dut, indartsu sentitzen naiz, ondo, gau liserjikoan, komun estu eta pixaz kiratsu batetik, kokaina linia zuria esnifatu ondoren, begiak dirdiratsu, jainko ateratzen den tipoaren pareko. Egun argi eta sano bat, desenfrenorako, nuen aurretik.

Zuzen tiratu genuen Belellaza eki ertzaren oinarrira arte. Bentaja hori du neguak, malkartsuak diren zelaiak elurrak lisatu ditu, plazerra da malda zurian, gorputzaren oreka bilatuz, zigi-zaga zeharkaldiak eginez goruntz egitea. Ez genuen atsedena hartu, Belellaza eki ertzaren oinarrira iritsi bezain pronto eskalada materiala hartu eta soka arnesera lotutzea bat izan zen, elur konotik gora galdu ginen. Sumatu dut negu ezohiko honetan lehen aipatu dudan basakeria falta, beharra, pioletaren hortzak kanal estuaren izotzean trinko iltzatu zenean garrasi euforikoa atera zitzaidan barren barrenetik, gure festak giroa hartzen zioan. 

Onartu beharra daukat banituela prejuizioak bide hau errepikatzeko garaian, ez nator bat sortzaile izan dituen eskalatzaileek beste mendi eta horma esaguratsuetan ireki dituzten marretan erabili duten etikaz. Aspeko hego horman pintura gorriarekin egin zutena aberrazioa kalifikatu nuen Anaya bidearen kronika egin nuenean. https://non-stopeskaladabloga.blogspot.com/2020/09/aspe-anaya.html

Gustatu zait Belellaza eki ertza bidea. Zalantzazko momentuak izan ditugu, inprobisatzeko tokia, abentura izan dugu, disfrutatu dut. Negu giroan egin dugu eskalada, elurrak harroka zati asko estaltzen zuen, beraz, agian, nire balorazioa gordintasun egoerak bultzatua da. Bidearen pasarte askotan mendiko botak kendu eta katuoinak jantzi behar izan dugu, eta alderantziz. 

Bidearen sortzaileek, begi onez, haitz plaka konpaktua bilatu eta hortik bideratu dute linea.

Gehien kostatu zaiguna, kronikaren hasieran aipatu dut, jaitsiera izan da, eguzki gupidagabe batek elurra bigundu du eta ibiltze hutsa ezinezkoa bihurtu du. Gauaren hotzari itxarotea soluzioa izan zitekeen. Furgonetan zain genuen Xabierrek ekarritako idiazabal gazta motibazio nahikoa zen aurrera jarraitzeko, parrander@, kale esnatu berrian balantzaka, zabaldu berri duten kafetegia azken tragoa hartzeko motibatzen duen bezala.

PICO LENITO - Canal Central

 Arin igotzen nindoan, hala ere luze egiten ari zitzaidan. Agian ezker eskuko behatz luzea hotza eramateak zer ikusia izango zuen, ez nuen pioleta behar bezala eusten, eta honek, zaurgarritasun sentsazio areagotzen zuen. Gauza bat eskatzen nuen, pioletak elur gogor eta lehorrean iltzaten nituenean, baldintzak ez aldatzea, pare bat erresalteetan pioleten puntak ez zuten egoki hozka egin eta sabelean korapilo estu bat sortu zitzaidan, kranpoiak ondo finkatzen, eta pisu gehiena beraietan deskargatzen, gainditu nituen. Eskalada materiala neraman, soka eta friendak, baina ez nituen erabili, ez zen giro, hotza handia zen, ekialdeko haize indartsu batek gorputza jelatzen zidan, eskalada materiala kokatzen gelditzeko gogo gutxi uzten zuen, nire segurtasuna erremintetan zegoen, gerrira lotuak neraman pioletetan.

 

 Muga bat jarri nuen kanal estuaren elur konotik gora hasi nintzenean, lehen erresaltera iritsi eta nola zegoen baloratzea, oker bazegoen buelta hartuko nuen. Ederra zegoen, gustagarri dut harri biluzia izotz kapa gogor betek estaltzen duenean, eta pausoz pauso, indarrez eta fintasunez, mantu zuri horren gainean aurrera egitea. Ez zegoen hain egoki, balditza hobeetan askotan igo naiz, okerragoetan ere, onargarriaren mugan zegoen. Harresiaren oinetan friend bat sartzeko pitzadura antzeman nuen, gorago beste bat egongo zela entzun nuen buruan, elur gogorrean karraskatuz arrakala atzean utzi nuen. Arrisku baten aurrean bitan zatitzen da pertsona, alde batetik gorputza dago, mugimenduak gauzatzen dituena, bestetik kontzientzia, aginduak ematen, azken honen ohiartzunak ozen entzuten nituen buruan, animoak ematen gurputzari, animo Mikel !!!.
Ez nintzen saiatu ere egin seguru bat sartzeko toki bila, arroka estalia garbitzen, kontzientziak argi ikusi zuen nola eta nondik jarraitu, aurrera segi genuen.

 

Erresaltearen pasartea, agian, mendi irteera honetako piramidearen punta da, baina ez da bakarra, bidai guztiak zalantzaz betetako bidegurutzeak dira, biribilgune zorabiogarriak. Nola dago pirineoa?, eskalatu daiteke? Bakarka joatea erabakitzen duzunetik, hormaren azpian zauden arte, erabaki asko hartuko dituzu, denak onargarriak, kanal jelatuari bizkarra ematea ere.

 

Lenito iparraren erdiko kanala omen da bide hau, canal central de la norte del Pico Lenito, hori aurkitu dut dena dakien interneten, beraz, horrekin geratzen naiz, eta han azaltzen diren zailtasunak ere bat datoz nik egindakoekin, 75º 350m. Jakin, Leniton beste canal bat dagoela, orain urte batzuk Joseba Outeiralekin eskalatzeko zortea izan nuena, Canal norte, ez nahasteko hemen irteera horren esteka.
https://non-stopeskaladabloga.blogspot.com/2015/03/

 

 

 

Aralarri bira eskalatzen

 

Ate arrunta da nire etxekoa, eraikinera sartu eta ateratzen uzten zaituen ohiko irekidura, milaka aldiz gurutzatu dudan muga. Gaur ordea, pasabidea ixten duen zurezko orria ireki dudanean, aurrean agertu zaidana ez ziren ilara zuzenean behera doazen eskilara disdiratsuak. Ez eta igogailuaren ate metaliko zaratatsua. Nire etxeko atea zabaldu dudanean paisaia ireki bat agertu zait aurrean, mendiak, basoak, haitzak, bakea trasmititzen duen inguru ederra. Ez nahiz larritu, kontrakoa, irrifartsu gurutzatu dut baoa, motxila astuna sorbaldan zintzilik nuela, eta murgildu naiz egiazkoa den mundu batean.

Horrela gogoratzen dut urri epel eta lehor honetako ostiral goiz hura, Aralarri bira eskalatzen erronkari ekin geniona, ipuin bat bezala, non ate magiko bat gurutzatu eta txundigarria den inguru natural bizi batean murgildu ginen; pluralean idazten dut nire lagun Izarrekin egin dudalako bidai hau.

Zaldibiari oraindik nabari zitzaion herriko jaien ondorengo ajea, egunsentiko argi lokartuan kalea isil-isilik zeharkatu eta Lazkaomendira igotzen den aldaparantz abiatu ginenean.

Eguna argitua zen San Joan ermitaren atarian dagoen iturrian egarria ase genuenerako. Gogoratzen dut penatuta nengoela, behatoki honetan Txindokiren ikuspegi aparta dago, bidaia hau hasi aurretik idealizatuta neukan une zen hau, erronkaren hasiera betikotu nahi nuen itzuliaren azken etapa izango zenaren argazkia ateraz, ezinezkoa izan zitzaidan mendi ederra hodeiez estalita bai zegoen. 

Bidaiaren lehen tarte honetan, inguruko baserrietan bizi den auzokideren bat edo beste agurtu nituen, leku miresgarri honetan paseatzeko ohitura dut, eta honek kezka txiki bat sortu zidan, hain motxila astunarekin bizkarrean ikustean, eta Izar txakurrak bere zakutoa dinbili-danbala daramala, zer pentsatuko dute nitaz?

Amundarain baserriaren aurretik igarotzean, Amundarain ibaiaren arroa eta Zaldibia herria atzean utzi eta Agauntza ibaiaren haranean eta Ataunen sartu ginen. Bi arro, bi herri eta bi izateko modu.

Topaketa atsegina izan zen, patuaren berezkoa, Mitxel eta Jon Lasa mendizale lagunekin topo egitea, Troskaeta tabernaren kanpoaldean hizketan zeuden. Nire asmoak azaldu nizkienean, ez zen ustekabea izan haien aurpegiek erakutsi zutena, aspalditik ezagutzen dugu elkar, baizik eta horrelako abentura batek bere herria hartzeko aukera. Izar-txakurraren ezinegonak hitzaldia zapuztu zigun, gero bidaian zehar nerbioa asko baretu zitzaion nire lagunari, eta gainera, Ariztz Azkue zain genuen Jentilbaratzan eskalatzeko. Zorte on opaz agurtu ziguten.

Atzerapenarekin nindoan errefereentziarik ez nuen erronka honetan. Besarkada batekin itxaronaldiagatik barkamena eskatu nion Aritzi, eta eskerrik asko abentura honetan eman behar zidan aideagatik. Jarraian, Magnesiorik ez bidea eskalatzeari ekin genion. 

Laurogeiko hamarkadan behetik irekitako bidea da hau, izenean arazo baten iragarpena zekarrena, orban zuriaren gaia. Eskaladako hiru luze ezin hobeek Jentilbaratzako gailurrean jartzen zaituzte.

Duela ez asko, aldi askotan egon naizen leku zoragarri honen irudi bat bidali zidaten, non argazki batean duela zortziehun urte hemen eraikita egon zen gaztelua birsortua agertzen zen, bikaina iruditu zitzaidan, oraingoan beste begi batzuekin begiratu nien Jentilbaratzako gazteluaren hondakinei. Gure egonaldia ez zen asko luzatu garai batean leku estrategikoa izan zen hontan, argazki batzuk egin genituen eta hormaren basera itzuli ginen kanaletik behera, Izar han zegoen gure zain.

Errepidean jarri nuen berriro bizkarrean motxila astuna. Gehiago kostatu zitzaidan Izarri bere zakutoa gainean jartzea, ez du sekula gustuko izan. Irribarre batekin Aritzi agur esan eta Agauntz mendirantz abiatu ginen Erremedio iturritik barrena.

Nostalgia eta misterioa dario izei basoaren itzalean ezkuturik geratu den bainu-etxe izandako Erremediori. Zaila egiten zait irudikatzea landareak inbaditu duten leku hau bainu etxe famatua bezala. Gaur egun pertsona gutxi batzuk etortzen dira eta hori Ataungo Udalak espazioa pixka bat txukundu eta ibilbide bikaina balizatu duela. Guk ez genuen hemen geldialdirik egin, gorago dagoen Aldabarrena aterpea aukera hobea iruditu zitzaidan atsedena hartzeko.

Laiotza da ingurua, hezetasuna dastatu daiteke, Agauntz mendiaren ipar magalean beti bustiko zaizkizu oinak. 

Zalantza sortu zitzaidan aterpeko ataka itxi eta bi norabidetan ateratzen diren bi bideren aurrean aurkitu nintzenean. Egina nuen igoera hau, eta gailurra baso hesiaren atzean kokatu nezaken, baina nahasi nintzen, eta azken zatian, mendi-hegal malkartsuan, sastraka gainean pasatuz, bidea egin behar izan nuen Agauntz mendiko belardi argitsura iritsi ahal izateko. Zein ederra den leku hau, ze behatoki aparta, Ausa-Gaztelutik Gañeta puntara doan bizkar guztia itzela da. Eta Lizarrustiko basoa, Gipuzkoako birikak, udazkeneko kolore lehorra jazten ari dela arrapatu nuen.

Lizarrustiko haitzak ziren nire hurrengo helburua, Gorokarastako horma, hor eskalatu nahi nuen Jendetza guztiaren gainetik bidea. Bakarrik egin beharko nuen igoera hau, eskalada lagun batzuei egin nien telefono deiak ez zuten fruitua eman; erronka hau nola gauzatu buruan bueltaka nuela erabaki nuen lagunei partekatuko niela, era horretara esperientzia aberatsagoa izango zela pentsatuz. Baina noski, jendea bilatzen estresatu gabe, bakarkako eskalada oso gustukoa dut.

Ez zitzaidan kostatu ehun mila proba arrakastatsua nire oinen azpian korritzen ari zirela sortu nuen Jendetza guztiaren gainetik bidea eskalatzea, ondo ezagutzen dut.

Arratseko zazpirak inguru izango ziren motxila astuna bizkarrean; Izarrek oraingoan planto egin zidan eta ez zuen inondik inora bere zakutua onartzen, nik kargatu behar izan nuen berak gainean zeraman bere jana. Margotu berria duten Lizarrustiko aterpea utzi nuen, Nafarroan nengoen jada.

Ordua ikusita, ilunabarrerako tarte gutxi zegoela, errepidetik joatea erabaki nuen, eta horrela izan zen ia ilunpetan Lizarragabengoa zubia aurreko ezkerreko pista hartu genuela, errepide bukaezinetik jeitsi ginen. Oso nekatua nengoen baina lehen eguneko helburua betea zegoenez pozik, pistatik metro batzuk aurrera egin eta bazter batean agertu zen orube batean denda muntatu nuen.

Niri baino zakurrari egin zitzaion egoera arrotz, belarriak tente zituela alde batetik bestera zebilen urduri, seguruena galdetzen zer demontre egiten genuen gaua ilunean paraje desolatu hartan. Denda muntatu nuenean barrura sartu eta zokoan kiribildu zen, ez zuen Izarrek asko afaldu gau horretan.

Goiza grisa esnatu zen, laino itxi batek dena estaltzen zuela, ohiko goiz petrala Sakanako haran zabalean. Egun luzea izan behar zen horri lur pistatik aurrera eginez ekin genion. Listoia altu jarria nuen, Sakana osoa zeharkatu behar genuen, tartean, Aiztondo eskalatu eta arratseko hiruretarako Irurtzunen egon, Xabier Artola eta Aitzol Jauregirekin bi aizpetan eskalatzeko geratua bai nengoen. Azkar ibiltzea beste aukerarik ez genuen.

Goizeko bederatzietarako Uharte Arakilen ginen. Ez zitzaidan zaila egin pentsatua nuen ordutegiaren barruan ibiltzea, bidea laua da, pista egokia hartzean dago zailtasuna.

San Migelera igotzen den errepide hasieran utzi nuen motxila bide bazterreko sasi batzuetan ezkutatua, eta soilik eskalada materiala hartuta urbildu nintzen Aiztondora. Ez dakit eskalatu nuen bidearen izena, horma erdian gora doan marra batetik egin nuen aurrera. Behe lainoak ez zidan pareta bere osotasunean ikusten uzten, nagikeria sortu zidan honek, ez zegoen kontenplaziorako betarik.

Eguzkitan bukatu nuen eskalada ia berrehun metro gorago, gozagarria egin zitzaidan nire iritziz hainbeste eskalatzearen erruz labaindua, pasiboa, hila, dagoen haitzean gora egitea.

Sokada gehienak rapel bitartez jaisten direla ikusi nuen ere, oinezko bidea apenas dago markatua, lehen zatian behintzat, beherago errazago bilatzen da errepideraino eramaten zaituen senda. Eskalada materiala berriro alperrik ez igotzearren errepidean utzi nuen eta Izarren bila joan nintzen hormaren basera. Beti egiten duen moduan isatsa mugituz agur beroa egin zidan.

Eguzkia gogoz berotzen hasia zela jarri ginen berriro martxan, Irañeta herria helburu genuen. Ihabar etorri zen ondoren, eta Hiriberri geroago, Sakanako azken herria Irurtzunera iritsi aurretik Egiarreta izan zen. Herri koxkor honetan ermita bat dago, Itxasperriko Santiago du izena, hemendik deitu nituen Xabi eta Aitzol nire bila etortzeko. Herri txiki honetatik GR 20 den Aralarreko bira pasatzen da eta nik bide hori hartzeko asmoa nuen biharamunean.

Bi egun besterik ez generaman ibiltari, baina Xabi eta Aitzol ikusi nituenean denbora gehiago igaro balitz bezala agurtu nituen. Ni baino gusturago Izar sartu zen Aitzolen kotxean, aizpa txikian Txemi bidea zain genuen.

Xabierrek ekarri zidan bokata oraindik dastatzen ari nintzela iritsi ginen aizpa txikiaren basera. Hainbeste ibilgailu utzita ikustea harritu ninduen, ez nago oituta hainbeste arrakastara.

Orain errepide ondoan hasi daiteke Txemi bidea eskalatzen, Joseba Arlegik zabaldu zuen lehen luze bat erabili behar da horretarako, baina prezioa du pribilegio horrek, fin eskalatzea eskatzen du.

Zein ederki pasa nuen Xabi eta Aitzolekin batera eskalatzen, zein giro onean igo genituen apartak iruditzen zaizkidan Txemi bidearen luzeak, konturatzerako gailurrean ginen arratsaldearen amaiera iragartzen zuen argi mehea zaporeatzen.

Irurtzunen bokata bat jan ondoren, gaua itxia zela, bueltan utzi gintuzten Itxasperriko Santiago ermitaren ondoan. Eman zidaten laguntza bihotzez eskertuz agurtu nituen nire lagunak eta berriro bakarrik geratu ginen Izar eta biok.

Igandeak, abentura honetako hirugarren egunak, beste egunekiko berezitasunak zituen. Egun horretarako ez nituen eskaladak planifikatuak, dena ibiltzea zen. Bi elkartze garrantzitsu nituen aurretik, Betelun nire emazte eta alabarekin geratua nengoen, eta egunaren azken orduan Azkaraten Iker Urangarekin, beraz mugitu beharko ginen.

Goizeko bostetan sukalde txikia martxan jarri nuen gosaria prestatzeko, olo katilukada on bat eta kafesnea gaileta parearekin. Trasto denak motxila barrenean jasotzeak denbora gehiago eraman zidan. Goizeko seirak baino lehen, ilargi dizdiratxua lagun genuela, oinez hasi ginen Madoz herrira eramango gintuen malda igotzen.

Oso berezia izan zen igande goiz epel horretako hasiera, egia esanda, egun osoa izan zen aparta. Gau beltzean gordeta, lokartuak zeuden Larraun bailarako herri sendoetatik pasatzea amets polita izan zen, Astiztzera iristen ari ginela argitu zen eguna. Argi berriarekin, hurrunean, Malloak mendien ertzean, Balerdi mendia ikuskatu nuen, izugarrizko poza izan zen, nire zitetara garaiz iritsiko nintzela jakiteak lasaitasuna ekarri zidan. Baraibar herrian egin nuen atsedenaldi luzea, jan eta edan egiteko aprobetxatu nuena. 

Ez nuen inaginatzen hain altu geundenik, Araiz bailara nire oinetan zegoen, Errazkin herrira iristeko jaitsi eta jaitsi ginela oroitzen dut, nekearen eragina izan zezaken ere.

Betelura zita baino dexente lehenago iritsi ginen, Dama iturrian ura edan, gorputza eta oinak garbitu eta kuluxka goxoa egiteko aprobetxatu genuen denbora.

Ez ziren Isa eta Libe Betelura esku hutsik etorri. Izarri ontzi bete makarroi eta haragia ekarri zioten, eta niri galtzontzilo garbiak. Beteluko ostatuan bazkaldu genuen zerbitzuan luze bezain ahoan gozagarri izan zen otordua.

Etxera bueltatzeko kotxeko atea zabaldu zutenean Izar salto batez atzeko eserlekura jaurti zen. Ni partitzeko prets, iada motxila bizkarrean nuela, begira geratu natzaion, gure begiak gurutzatu ziran, jokoan zuen etxeko sofan hankaz gora etzana egon eta sukaldean pentsu katilua bete-betea, edo, nekea eta egarria gainetik kendu ezinda mendeetako oinak zapaldu dituzten mendi bideetan galtzea. Kotxean sartu zena baino gogo gutxigorekin berriro nire ondora salto egin zuen eta abiatu ginen Azkarate herriruntz Ikerrekin genuen zita kunplitzera.

Biori nabaritzen zitzaigun nekea pausoan. Gure ganoraren erru asko otordu oparoak zuen, baina nork esan diezioke ezetz bakailu eta gula entsaladari? edo entrekota patatak eta piparrak, beteluko yoghurt krematsuari, digestio pisuaren prezioa arina da hain plazer handiaren aurrean.

Iker besoak zabalik eta irrifar pikaroa ahoan duela ongietorri beroa egin zigun Azkarate elizaren ondoan. Berehala erantsi zidan txantxarako gogoa eta gai batetik bestera, beti humorea aurretik doala, hasi ginen hizketan atsedenik gabe.

Elizaren atariko babesa hartu genuen eta Ikerrek sukaldatzeko tresnak atera zituen, baliabide gutxiekin afari ederra sukaldatu zuen, asko eskertzen diodan egintza.

Lo egiteko prestaketak egiterakoan ez ginen asko mugitu afaldu genuen tokitik, mahai tresnak kendu eta esterilak bota genituen.

Gaua epela zen, hego haize xuabe batek aldiro zeharkatzen zuen Azkarate elizako arkupe barrena. Goizeko ordubatak ziren, gogoratzen dut zeren ordua begiratu nuen, eliza barruan zarata batuz entzuten hasi nintzela. 

Ez zen hots naturala, esate baterako, zura kolpatzen dugunean bezala, beste gauza bat zen. Pentsamendu irrazionalaren eta arrazionalaren arteko burrukan, korrika atera edo zer gertatzen den aztertu, bigarrena gailendu zen, lo zakutik atera eta elizako atera gerturatu nintzen. Belarrira etortzen zitzaidan zarata txinparta elektrikoak ateratzen dutenarekin parekatu nuen. Ez zegoen erre usainik, eta arkupe kanpo aldetik ez zen elizako teilatuan kea ikusten. Honetan ere beste dilema bat sortu zitzaidan, zuzenean emergentzia zenbakira deitu edo ze bilakaera egiten duen hobeto aztertu. Ate ondoan berriro, oraingoan megafonia akoplatzen denean egiten duen hotsa iruditu zitzaidan. Erdi zurrunkan zegoen Iker esnatu eta kanpora nindoala lo egitera esan nion, asuntoa goizera arte itxaron zezaken. Lo-zakua eta esterilla hartuta bikario etxearen atarian etzan nintzen geratzen zen gau apurra bertan pasatzeko asmoz.

Goiz hasten dira Araiz bailaran kotxeak gora eta behera. Horietako auto bat Azkarateko umeak ikastolara eramateko taxia da. Haurra iturri ondoko aparkalekura ekarri zuen lehen amari kontatu nion gauean bizi nuena. Nola konta diezaioke elizako atarian gaua pasatu duen pertsona batek ezagutzen ez duen beste bati gauean eliza barruan zaratak entzun dituela?, eta, burua nahastuta ez duela itxura eman?, zaila da. Azkarateko bizilagunari aurpegiko harridura arindu zitzaionean abisua pasatuko zuela erantzun zidan. Lasaitu nintzen.

Gosariaren errituala ondoren, eta presa askorik nabaritzen ez zitzaigula, Balerdiko horma itzelera gerturatu ginen, Shot the sheriff bidea eskalatzeko asmotan gindoazen. Bakarka zabaldutako bidea dut hau, eta izena jartzearen inspirazioa Bob Marley abeslari Jamaikarraren letra sakon eta erritmo dantzagarria duen abesti borobiletik hasiz, George Bush estatu batuar presidenteari izketaldi bat ematen ari zela Muntazer al Zaidi periodista Irakiarrak bota zizkion bi zapatatan datza; Arabiar munduan zapata jaurtitzea irain handia da. Gerra gizonak arbuiatu behar ditugu, dugun arma bakarra da.

Gozatu nuen eskalatzen, baina are gustagarriagoa egin zitzaidan Iker eskalatzen ari zen bitartean bideari botatzen zizkion laudorioak entzutea. Ez da erraza Balerdiko eskaladaz gozatzea, oso basatia da, hitz beldurgarri horrek adierazten duen ein guztietan.

Ez zen Iker asetu, gehiago nahi zuen, Balerdiko eskalada bukatuta, Larraona igotzen den Ondarreko pistan geratu ginen gaua pasa eta hurrengo egunean Txindokin eskalatzeko.

Urdilleko lepotik pasa ginen Izar eta biok, Nafarroa utzita, Gipuzkoara, eta Bedaio auzo gainetik egin genuen aurrera Larrondo zelaieta. Kuriosoa da leku hau, ikusten da mende luzeetan zehar gizakiak ustiatutako parajea dela, jende askori jaten eman diona, Aralar osoa bezala, bistakoak dira hemen dauden borda eta kortak.

Larrondoko belazea, bat batean, labanaz ebakia balitz bezala, Arritzagako trokara jaisi egiten den punturaino segi genuen. Hemen ezkutuan dagoen bide bat hasten da Artubi mendiaren magal malkartsua zeharkatzen duena, Amezketatik minetara igotzen den bidearte. Harrian landutako eta aire sentzazio handia duen bidea da aipatu dudan hau, ikusgarria, paisaia guztia bezala.

Minetako orubea irabazita, eta Ariñateko bidetik gora, leku honek oraindik artzaintzan duen garrantziaz jabetzen da mendizalea, hemen goian dauden animalien eta pertsonen mugimendua ez dut ikusi Aralarko leku askotan. Iluntzear zegoela iritsi nintzen Ondareko pistatik Muitzera ateratzen den bidearen hasiera, hariztian zegoen Iker nire zain, aurreko egunean bezala, irrifar pikaroa aurpegian marrazten zitzaiola.

Sukaldatzen topatu nuen Donostiarra, kozinako trasto guztiak kotxearen atzeko kapotan zituela, bera kanpoan zen kanpineko nebera gainean eserita.

Hamburgesak frijitzen ari zen zartagi handi batean, Alegiko harakinak eskuz eginak. Sutegiaren emaitza partekatzeko tratoa egin zuten. Gozamen gastronomiko horri hozkada bat ematen ari natzaion unearen argazkia kalitatezko produktu baten zigilua izan zen, begiek plazerrez dir-dir egiten zidaten. Bertan pasatu genuen gaua, hariztian, Izar eta ni denda barruan eta Iker kotxean koltxoia botata.

Gogotsu ekin nion bostgarren eta azken etapa zen horri. Erronka bukatzeak poztasun handia ematen zidan. Zalantza askorekin hasi nuen bidaia, baina, aldi berean, helmugara iristea pena ematen zidan, oso ondo pasatzen ari nintzen, aske sentiarazten nauten lekuak dira hauek.

Muitzeko arroilera daraman Ondarreko bideak ez du parekorik, mendi magal malkartsuari zizelkatutako bidea da, harri losaz ondo eraikia, garai batean oso erabilgarria izan zena, gaur egun Muitzeko belazetara bazkatzera doazen ardiak eta mendizale bakan batzuek soilik ibilia.

Egurraleko lepora doan bidexkaren hasieran dagoen iturrian bete genituen ur botilak. Ur ziri mininoa isuritzen zuen kañu zaharrak, zorte ginen, gutxi gaitik ia urik gabe ekin beharko geniokelako eskaladari.

Egurraleko lepo ederrean, harri bloke batzuen babesean, utzi nuen motxila eta eskalada materiala hartuta abiatu nintzen Ikerren atzetik Tximista pilarraren bila.

Orain urte batzuk bakarka zabaldu nuen bidea da Tximista pilarra, izen berdina duen magal pikoaren gainean airoso altxatzen den zutabea.

Erosoa dauka basea, Txindokiko gailurra zeharkatzen duen erlaitz diagonalaren hasiera. Bideak bi luzetan igotzen du Txindokiko gailur horma, baina hauetako lehenak dauka eskaladako interesa, bigarrenak gailurra zapaltzea du helburu.

Egurralen banandu genituen bideak berriro Iker eta biok, etxera zioan Donostiarra. Nik ere etxerako bidea hartu nuen, hori bai, lehenik Ausa-Gaztelutik pasatuta, Aritz zain nuen ertza eskalatzeko prest.

Txindoki eta Ausa-Gaztelu bi anai dira, besarkatuta dauden bi lagun, elkartzen dituen beso luzean zehar gurutzatu nuen anai nagusitik txikienera. Ausoko gainetik beheran nindoala ikusi nuen Aritz Ausa-Gazteluko magalean eserita, bi besoak altxatuta bere izena oihukatu nuen, pozez gainezka nengoen.

Azkar prestatu genituen eskaladarako materialak eta ekin genion itzalaren babesean ertza eskalatzeari. Guk igo genuen línea Ausa Gazteluko eki ertz originalaren paralelo doa. Zailtasunak samurragoak ditu, ertzaren azken zatiarekin bat egiteko logika gehiago dauka.

Eta bat-batean, Olakosaiko atsedenlekuan Aritzeri bere laguntzagatik eskerrak eman eta agurtu ondoren, Izarrekin batera ikusi nuen neure burua Zaldibiara ehundaka aldiz jaitsi naizen errepidean behera, eta zalantzak sortu zitzaizkidan bizitako guztia nire irudimenaren kontua izan ote zen. Abiadura geldoak eta oin minak adierazten zidaten ez zela egun arrunta izan, zeozer handia zegoela atzean. Horrela itxi nuen bost egun lehenago marrazten hasi nintzen zirkulua, etxeko atean, zurezko orria zabaldu eta nire atsedenlekura eramango nauen pasabidea zeharkatzeko gogoz.