2026(e)ko azaroaren 18(a), asteazkena

JUGAL 2 - Ro-Ni, Himalayan partner

 

Goizetik sumatu zitekeen egunaren berezitasuna, erronka gaur hasten zen, honutza ekarri gintuen arrazoiaren askaera, abentura bat era gordinean bizitzeko aukera.
Eguzkiaren izpi herabeek zelai nagusia leuntzea lortu zutenean, hiru adiskideok Jugal 2aren ekialde aurpegi azpira abiatu ginen, lehen kanpamendua deitzen genuen elur-eremura.
Motxilak ez ziren pisuak, “Kapla”, sukalde laguntzaile eta porteatzaileak, nire zakua eskuetan hartu zuenean, barre egin zuen. Gauza asko goran genituen zain, jan pixkat eta arropak hartu genituen soilik.
 

Jugal glaziarreko bidea ezaguna zen guretzat, konfidantza hartua genion ere, lotu gabe gindoazen aukera honetan. Hori bai, bada ez bada kranpoiak oinetan eta piolet bat eskuan genituen. Arnesa ere jantzia geneukan, erreskate materialaz hornituta, gutako bat izotz pitzadura batean erori ezkero besteak azkar lagundu ahal izateko.
Ezustekoa izan zen, bikote esloveniar-italiarrak markatutako bidearekin bat egin genuenean, Romano ikustea, abiadura bizian zetorren himalaysta handia. Hemen hautsi zen gure martxa lasaia, esloveniarraren atzetik jarri ginenean. Mikelek bakarrik jasan ahal izan zuen Romanok jarritako erritmo azkarra. Nives, atzeragotik zetorrenak, Ino harrapatu eta pasatu zuenean, hau gurpilean jarri zitzaion, eta horrela jarraitu zuten kanpamentu txikira iritsi ziren arte. Nik, aldiz, bihotz saiatuak markatzen zizkidan taupadei kasu eginez, erakusleihoak ikusten ari den domingero baten erritmoan, glaziar noblearen bideari jarraitu nion bakardadeaz gozatzen. 
 
Hau izan zen abenturaren lehen egunak eman zuen onena. Hurrengo ekintza nainolezko denda txikiaren barrenera sartzea izan zen, txoko estuan ahal moduan postura hartzea, dagoeneko ikasita genuen bezala.
Bost mila eta berrehun metrora kokatua zegoen lehen kanpamentuan ere, eguzkiari iluntasun jelatua uxatu zezan utzi genion. Argi izpi ahulak hotza apur bat bultzatu zutenean, banan-banan zulotik irteteko prest jarri ginen. Gosalduak ginen, kafea eta zereal nahasiak hartu genituen, janari energetikoa, dena beharko genuen.
 
 
Eslovenia-Italia bikotearekin batera hasi ginen elur pala zurian gora, serak handien azpiko errimaia zabalaren bila gindoazen. Tropelaren posizioak ez ditut errepikatuko, ez dauka garrantzirik, selekzio naturala da. Gainera, hemendik gutxira soka berari lotu behar ginen; metalezko kate baten erresistentzia kate-maila ahulenean dago, elkarri bizkarra zaintzea arrakastarako urratsa da. Gainean, zelati, genituen serak mehatxagarriak alde batera utzirik, elur sakona zuen elur pala malkartsu bat igotzen hasi ginen. Egun batzuk lehenago Romano igo egin zen hona masa zuriarekin borroka latz batean. Jarria utzi zuen soka finkoa gure igoera laguntzeko zegoen orain. Kanal zabalera sartzea lortu genuenean, begietatik ihes egiten zitzaigun izotz bide bihurria agertu zen, mirestuak ginen. Hemen, bi sokadatan banatu ginen. Gu hirurok, alde batetik, eta Romano-Nives osatzen zuen bikotea, bestetik. Historiaren puntu honetan, geldialdia egitea merezi du, eskaladaren lau egunetan bizitu genituenak hobeto ulertzeko. 
 
 
Zein modu desberdinean eskalatu daitekeen. Jatorriaren arabera. Adinaren pisuagaitik. Sokada bakoitzak bere izaerari eutsi zion. Guk, etxeko edozein alpinistak egingo lukeen bezala, segurtasunari eman genion garrantzia, batit bat, berme osoa izateko balizko erretiratze baten aurrean. Errapelak muntatzeko material dexente genuen gurekin. Esloveniar-italiar sokadak, berriz, konpromiso handiagoa hartu zuen. Bi eskalatzaileen artean bikoitzean lotzen zuten 5 mm eta 60 metroko soka besterik ez zeramaten. Segurtasun-materiala ere eskas zuten. Iltze batzuk zituzten, izotz-torloju gutxi, eta elur hesola bakanen bat. Bide gehiena ensanble teknikan eskalatu zuten, eta behera jaistean horrela egitea ere pentsatua zuten.
Gero, eskaladaren ondoren, Romanorekin hitz eginez, kontatu zidan hau esloveniar alpinismotik jasotako erentzia bat zela, horrela eskalatzen dela Alpeetako azken muga den herri miresgarrian. 
 

 Segi dezagun aurrera. Jarraitutasunik galtzen ez duen kanal bihurrian gora, 5.800 metroko altueran, elur kazkabar txikiaren eta arratseko lainoaren bisitaren azpian, eguneroko kontua zena, gaua pasatzeko leku bat bilatu behar genuen. Harri beltzaren parean geunden, behetik bibak egiteko leku posible gisa begiratu genuena. Horma tente hauetan, denda bat sartzeko elurrezko erlaitz bat eraikitzea arazo bat da. Gure kasuan, gainera, hiruko denda bat kokatzeko prestatu behar genuen, eta hori ia ezinezkoa da. Oso zaila da elur-malda piko batean 1,35 metroko zabalerako erlaitz bat egitea, hau bai da hirurok sartu behar ginen dendaren zabalera. Eraikuntza horretan Inok ekarritako olana gorriak lagundu zigun, errusiarren hamaka deitzen denak. Sortu genuen hasierako erlaitz estuari, hiru elur-hesolen laguntzaz, olanaren behealdea lotu genion. Kontrako aldeari dagokionez, goiko harrizko hormara lotu genuen, bi puntuen artean olana lasa utziz. Eratzen den gona hori, elurrez bete genuen erlaitza osatu arte. Elur asko sartzen da, astun geratzen da. Hori egin ondoren, denda olanaren barruan sartu genuen. Horma malkartsu batean, ahula dirudien arren, denda bere osotasunean muntatzeko modu hori besterik ez dago, eta horri esker, gau luze eta hotza etzanda igaro genuen, dendarik gabeko gau bat, soilik gainean generaman lo-zaku arinen babesean, arriskutxu jo behar baita, denda segurtasun-elementutzat hartu beharra dago.
Eslovenia-Italiarrek gure azpian eraiki zuten elurrezko erlaitza errusiar hamakarik gabe, nahikoa zuten metro bateko zabalerako erlaitz bat, lan handiz eta kontu handiz ia lortu zutena.
Hala ere, luzea eta ezerosoa egin zitzaidan gaua, dendaren zein txokoan kokatzen zaren zerikusia du, zorte kontua.
 

Lo-zaku hezeen barruan iraun genuen eguzkiak dendako olana izoztua laztandu zuen arte; mendi garaietan orientazioak berebiziko garrantzia du, mendiaren zein aurpegi ari zaren igotzen. Hotzari buruz ari naiz. Gu egon garen garaian, montzoi ondorengo Himalaian, asko egiten du. Hego aurpegi eguzkitsuan aritu, edo, iparraldeko itzalean, ez du zerikusirik. Antzeko zerbait gertatzen da igo nahi duzun magala ekialdekoa edo mendebaldekoa bada. Asko laguntzen du egunsentiko eguzki bizigarriak, garrantzitsua da eskalatzen gogoz hastea.
Elurraren kalitateaz ere zabal hitz egin genezake, haren gogortasunaz. Gu egon ginen garaian, montzoiaren ondoren, egiten zuen hotzagatik, itzaleko elurra aske zegoen, koesiorik gabe, arriskutsu. Aldiz, ekialdeko eta hegoaldeko aurpegi eguzkitsuenetan elurra gogortu egin zen, mantu zuriaren gainean aurrera egitea zentzuzkoa bihurtuz. 
 
 
Kanalak sigi-saga jarraitzen zuen gorantz, metroak irabazi ahala zutituz. Orain esan dezaket, Jugal 2ren goiko aldea ezagututa, gainditu genituen zailtasunak kontuan hartuta, bigarren eguneko bibaka lehenengoa baino hirurehun metro gorago egitea erabaki egokia izan zela. Ez bakarrik gure aklimatazio eskasagatik, baita hormaren funtsezko zatiaren eskaladari arrakasta-aukera gehiagorekin ekin geniolako ere. Eta gero itzulera geratzen zen, menditik jaistea, baina hori aurrerago ikusiko dugu.
Beraz, lehenengo bibaketik irten eta izotz urdinean erantsi ginen. Hirurehun metro igo genituen kanalean gora, arroka tente eta pitzatuzko horma batek bidea itxi zigun arte, eta izkina batean, kanal txiki baten hasieran irekitako zulo batean, gure bigarren kanpamendua kokatu genuen.
Aurrekoan bezala, hamaka errusiarraren teknika erabili genuen erlaitza eraikitzeko eta denda kokatzeko. 
 

 
Arraro dirudi arren, erosoa egin zitzaidan bigarren gaua, atsedena hartu ahal izan nuen, zetorkigun egun luzerako derrigorrezko izan nuen deskantsua.
Goizean, ni joango nintzela soka buru adierazi nien nire lagunei, gogotsu eta indartsu sentitzen nintzen. Lehen aldiz, igoera osoan, bi sokak lotu nituen; kanal guztia potentzia deitzen den teknikan eskalatu genuen, hirurak soka batean lotuta eta simplean. Haitz horma tentea gainditzea nuen helburu. Harri eskaseko hiru soka-luzetan lortu nuen zeharkaldi luzearen hasierako elurpean bilera egitea. Berezia izan zen zati hau, kanal bihurriko izotzak utzi eta harkaitz hauskorrezko horma batekin borrokatzea. Nire lagunei harririk ez botatzea bihurtu zen garrantzizko. Ondo babestu ahal izan nintzen, seguru sentitu nintzen. 
 

Hemen izan zen, harresi honetan, Romano eta Neves ikusi nituen azken puntua. Gero, kontatu zidatenez, kontuak ez zitzaizkien ateratzen, eta horman utzia aurkitu zuten fisurero bat atzera egiteko erabili zutela. Esan nien espreski beraientzat utzi genuela. 
 

 Mikelek soka-burua hartu zuen zeharkaldi luzeko elurretan. Soka bakar batez lotuta, berriz ere potentzian eta ensanble teknikan, amildegia zeharkatu genuen tirada luze batean.
Gailurrerako bidean jartzen zaituen kanal zabalean, Ino jarri zen sokaren buruan, eta Mikelek eta biok elurretan uzten zituen arrasto sakonak zapaltzen jarraitu genion. Bi tiraldi luzetan lortu zuen errioxarrak kanalaren ertzera iristea, gailurreko elur zuria hasten den puntura, gure helburua gertu genuela susmatzen genuen. 
 

Mikel jarri zen berriro soka buru azken txanpa honetan, gailurra zapaltzeko gogotsu zegoen naparra. Laino mehe batean murgildurik, elur maluta hotzak jaurtitzen zizkigun hego haize bihurri bat jasaten, erdi itsu gindoazen, indar ikusezin batek, trakzio batek bultzaturik.
 

 Disko hori bat agertu zen gure gainean, kolore anitzezko eraztunez zeharkatua zegoen. Begiratzen gintuela sentitu nuen, elur aratzean arrastaka nola ibiltzen ginen behatuz. Bake urlo batek estali ninduen. Ez nuen garbitasun hau zikindu nahi, nire hilkortasunaz gozatu besterik ez. Mugimendu batek arreta erakarri zuen, irudi bat altxatu zen. Bi beso agertu zitzaizkion, airean mantendu zituenak. Garrasia ez nuen entzun, aireak sakabanatu zuen. Imintzioa bai ikusi niola, hortz zuriak ezpain urratuen artean, irribarrez ari zen. Orduan jakin nuen, iritsiak ginen, Jugal 2ko gailurrean geunden.
Lehenengoa pozazko eztanda indibiduala izan zen, norberarena, intimoa. Gerturatzen joan ginen, elkar ukitu nahi genuen. Besarkatu ginenean gertatu zen, zirkuloa osatu genuenean, zorion oiua irten zen gorputz jelatuak osatzen zuten masa barrenetik. Haizeak adiskidetasun zintzoaren beroa eraman zuen, elur-maluta gogorren ondoan barreiatu zen estimu-gorespena.
Hustu ginenean askatu ginen, berriro banako bihurtuz. Jabetu ginen hau ez dela denbora luzez egoteko leku bat, hezurrak eta haragia besterik ez garela, desegin egingo ginateke elurretan uzten ditugun urratsak desagertzen diren modu berean. Espazioari bere berezko handitasuna itzuli genion. Isilik, umiltasunez beterik, etorritako bidetik jaisten hasi ginen.
 

 Lehen zatiko elurrak beheruntz eskalatzen jaitsi ondoren, errapelatzen segitu genuen gure ihesean kanal zabalean behera. Hiru soka luzetan gailur buruko kanalaren azpian geunden, zeharkaldi luzea hasteko prest. Hemen, dagoeneko, buruko argien beharrean ginen.
Ezin nituen Romano eta Nives burutik kendu, hain egoera zihurgabean ikusi izanak susmo txarrenei ateak zabaltzen zizkien. Zer zen gure lagunetaz?
 
 
Harkaitzezko horma tentearen rapelekin hastean, argi zuri bat ikusi nuen behealdean, glaziarreko malda desiragarrietan, kanpamendu garaia kokatua behar zuen lekuan. Romano eta Nives ziren, salbu, horrek asko lasaitu ninduen.
Nola jaitsi ziren zuten material urriarekin? Ziurrenik atzerantz eskalatzen, gure segurtasun-parametroetatik kanpo dagoen ekintza bat.
Bigarren bibakara iristean ez genuen zalantzarik izan, gaua bertan igaro beharko genuen. Akatsa izan zen goizean hamakaren muntaketa desmuntatzea, baina eskaladarekin jarraitzeko materiala behar genuen, gaua luzea izango zela ziur geunden. Eta horrela suertatu zen, gau deseroso eta amaigabe bat.
Goizeko eguzkiak zulotik mugiarazi gintuen, eta bi zangoen gainean jartzeko gogoak, gaur kanpaleku nagusira iritsi nahi genuen. Dena jaso eta oraindik urrun zegoen haranera jaisten segitu genuen. Abalakof teknikarekin, izotzezko torlojuaz izotzezko zubiak eraikiz, kanal bihurri gehiena jaitsi genuen. Iltze edo fisurero isolaturen bat ere utzi behar izan genituen, Romano eta Nivesen jaitsierako arrasto gutxi.
Pozik zeharkatu genuen serak erraldoien azpiko errimaia, grabitatearen bultzadan abandonatu ginen, kanpamendu altuko denda txikira eramango gintuen, bizitako guztia sinesten hasteko unea iristear zen. 


Dippu

Dippu herrian babesturik, Chianaren etxe soilean, porteatzaile gaztea, Wangi sherpa aita dagoeneko aitona egin duena, kanpoan ari duen euri jasaren zarata etengabea entzuten dugu.
Herrixka bat da Dippu, gehiago izateko asmoak ageri zaizkiona, ez du ordea erraza izango, natura kontran izango du beti.
Pista zartatu bat iristen da Dippuraino, bailaran behera gehienetan itxi egiten dena, Balephi Khola ibaia zeharkatzen saiatzen denean. Harro jaisten dira ur hauek. Etorkizun desiratu horretarako autobus geltokia egiten duen estalpea eraikia dute, ia erabili gabe hondatzen ari dena.
Militarrak ordea bai iritsi direla, kuartela dute alambrezko itxitura baten barruan. Hutsik dagoela dirudi, baina ez, norantzkorik gabeko paseoan nindoala soldadua ikusi dut garita barruan, gu baino aurpegi aspertuagoa zuen.
Beharginentzako barrakoiak eraikiak daude ere, kamioiak eta herramientak gordetzeko hangarrekin batera. Berriak ikusten dira, mugimendu gutxi ordea. Passanek esan dit parke nazionalekoak eta garraio ministeriokoak ez direla ados jartzen, liskarretan dabiltzala, itxura guztiaren arabera Dippu herrixka bat izaten jarraituko du puska batean.
Korrika atera behar izan dugu zelai nagusitik, gauzak jaso eta lona baten babesean uzteko denbora besterik ez dugu izan, porteatzaileak noiz igo zain geratu dira.
Nepaleko gobernuak alerta egoera bidali du elurte bortitza arriskuen gaitik. Gure eskalada eginda genuenez, han goran ez genuen ezer egiten, arriskutsu gerta zitekeen ere.
 

Zurezko gela ilunaren erdian eraikitako zuloan sua pizpirin mugitzen da, gure begirada galduaren begiradapean. Keak estaltzen du gela, begiak eta eztarria urratuak ditugu. Pentsakor gaude mendian bizitakoa dela eta, ikusi eta sentitu duguna itzela izan da.
Egurrezko etxola ilunaren babesean eztabaida txikia dugu. Zein izen jarri zabaldu berri dugun bideari. Detaile txikia da adostasuna falta dugun horretan, “partner” edo “couple” hitza erabiltzearena. Ados gaude bidea Romano eta Niveseri eskeini behar diegula. Ez da sutsua eztabaida, bigarren kaferako erabaki dugu. “Ro-Ni, Himalayan partner” da azkenean gure erabakia.
Romano Benet eta Nives Meroi Alpe Juliano eremuan, Italia, Eslovenia eta Austria artean, bizi den bikotea da. Beteranoak dira mendizaletasunean, 65 urte pasa dute. 92an Perura egin zuten lehen bidai horretatik aurrera ez dira gelditu. Hamalau zortzimilakoak igoak dituzte. Hau ez da ordea eskalada beraiei eskeintzeko arrazoia, beraiekin batera Jugal 2 horman bizitakoak txunditu gintuen.
Romano, Esloveniar alpinismo eskolaren eskalada estilo bultzatzailea, goi mendian jarduteko estilo ausartaren partaidea, konpromezua bere osotasunean onartzean du gakoa, eta beraien ahalmenean sinestean, gai dira esloveeniarrak eskalada material urriarekin igoera ikusgarriak egiteko. Naturaltasun handiz sartu zen bikotea Jugal 2 eki horma pikoan, bien artean 5 mm soka, eta 30 metro tartea zutela. Doblean zioazen. Aldiro iltze edo torlojua kokatzen zuen Romanok, bilera bat muntatzeko gelditu gabe.
Honek baino, jeitsierak txunditu gintuen, buelta hartzea erabaki zutenean, horma guztia atzeraka eskalatzen jaitsi zuten, errapel motz batzuk bakarrik eginez. Horrexegatik, eta hain atseginak direlako, hemen gure omenaldia.
 
 Nives Meroi, Romano Benet eta Tine Cuner zelai nagusian.
 
Passan
 
Bere etxeko goxotasunean, Kathmanduko zarata eta kutsaduratik salbu, emazte eta seme alabekin batera, egin zigun patata tortila dastatzeko aukera izan nuenean jakin nuen benetan zein eskertua zegoen Passan eman zitzaion aukera gatik. Gauza hauek sentitu egiten dira, dastatu.
Polita da, hunkigarria, orain 31 urte Luklan jaio zen gazte honen historia; hamar urte zituela, ume koskor bat zela, Passan turistentzat porteatzaile ibiltzen zen. Zorteak, Koldo Aldaz napar mendi gidariarekin topo egitea ekarri zion. Koldo, eskuzabaltasun handiz, gazteaz errukirik, etxera ekarri zuen abegi moduan. Bederatzi urte egin zituen Passanek Iruñan, ikasi eta trebatu ahal izan zen denbora. Nepalera itzuli zen emeretzi urte beteak zituela. Turismoan hasi zen lanean, Dream Carrier bere enpresa sortu zuen, eta egun izen bat egin du treking eta espedizioak eskeintzen dituzten agentzien artean.
Bere aita, Passan Sherpa, berarentzat lan egiten du, eta zortea izan dugu espedizioan gurekin etorri delako, oso atsegina eta langile prestoa da. Ikusiko dugu berriro elkar, Passan Sherpa.

Passan eskuinean. Billi Bierling, Elizabeth Hawleyren lanari segida eman dion kazetaria, erdian.

Jugal Himal

Jugal Himal Himalaiako mendikate bat da, Nepalgo Sindhupalchok barrutian kokatua, Tibeteko mugatik oso gertu eta Katmanduko haranaren ondoan.
Langtang eta Gauri-Shankar eskualdeen artean, Katmandutik gertu, Himalaien oinarrizko gunerik irisgarrienetakoa da hiriburutik errepidez.
Gailur aipagarriak: Dorje Lakpa (6.966 m), Gyanzen Peak (6.151 m), Phurbi Chhyachu, Langpogang (7.083 m) eta Jugal I, II eta III. 
 

 Kontatu dudan eskalada hau, eta zerbait ulertu ahal izatea espero dut, ez zen izan Jugal kanpamentuan egin genuen hilabetean igoera bakarra. Aklimatazio-fasean, bi eskalada gehiago egin genituen, gure ustez, tontor birjin banatan. Lehenengo igoera Jugal Midi 5.380 metro deitzen diogun tontorrera izan zen, Pirinioetako midi d 'ossoe mendi ederrarekin duen antzekotasunagatik. Overbookingek, horrela deitzen diogu bideari, bost luzetan zeharkatzen du mendiaren hego-mendebaldeko horma.
Bigarren bidea Jugal IVren hegoaldeko ertz amaigabearen gailur batera da, Jugal Tic-Tac 5.560 metroko, eta Farindra izena du bideak. 
 

Mikel Zabalzak eta Ruben Perezek (Ino) bidaia hau proposatu zidatenean, bi arrazoirengatik, zalantzarik gabe, baietz esan nuen. Hau guztia Mikel Zabalzarekin batera egiteko aukera, ez da mendizalerik egongo inguru hau berak baino hobeto ezagutzen duenik, lehenengoa zen. Ezin nuen aukera pasatzen utzi. Eta Nepalekin berriz elkartzearena, urteetan bisitatu gabe nuen herri ederra, bere mendiak, herrixkak, jendearen humiltasuna beste behin sentitu, izan zen bigarren arrazoia. Gozamena izan da. Eskerrik asko Mikel eta Ino bidaia hau ahaztezina egiteagatik. 
 



 
 
 

2026(e)ko urriaren 5(a), astelehena

JUGAL 2026

 


Banekien gertatuko zela, gauzatzeko denbora besterik ez zela behar, zeren, elkarte hau betetzeko beharrezkoak diren osagaiak, desioa barne, bilduak nituen.
Gurutzatu gara, ukitu askotan, eta hala ere, sekula ez dut berarekin alpinismoa egiteko aukerarik izan. Ez geldirik egon garelako, handik eta hemendik, dozenaka leku desberdinetan, eskalatzen ibiliak gara, lagun berekin askotan. Hau ordea, bakarrik etorri da, ez dut topaketa bortxatu, momentua iritsi denean hartu dut. Horrela sentitzen dut, eskuetatik alde egiten digun denborak, gogoz hustu edo betetzen gaituena, indarrak eman dizkidala, ametsetan ikuskatu nuen hori posible egin ahal izateko.
Hau ez da ordea bikote baten historia, hirukotearena baizik, bizitzari zentzua emateko irriki diren hiru mendizaleena, urrun duten helmuga ikuskatu ere egiten ez dutenak. Indarrak batu dituzte, ulertzea, onartzea, zaila egiten den bidaian.
Eroso bizi zarenean, egunerokoan ainguratuta, monotoniaren besarkadapean, ur lasterretan sartzeko amarretzak askatzea ez da arinkeriaz egiten den ekintza. Ikusi behar duzu ontzia sendoa dela, txikia izan arren, eta eskifaia trabea, kementsua, atsegina. Eman soka, goazen, pasioz ikusteko eta sentitzeko desioak xurgatu gaitzala.









2026(e)ko irailaren 4(a), ostirala

IZAS - Hi, hau horrela izatek

 


Puntua whatsappez iritsi zitzaidan, ezustean. Gaia, eskalada, beste kontzeptu bat arraro egingo zitzaidan. Doinua, zortzikoa, handia, Iñigok txikitik gutxi erabiltzen du.
Erronka horri nola erantzun pentsatzen ari nintzela, Iker Urangaren deia jaso nuen. Opor ondorengo normalitatea hartu nahian eskalada irteera bat proposatzen zidan. Nik, whatsappez iritsi zitzaidan puntua luzatu nion, elkar, Iñigo eta Ikerri erantzutea errezagoa izango genuen. Donostiarrak, airean hartu zuen erronka. “Hi, hau horrela izatek” puntuak jarraikortasuna izango zuen.
 

 
Irurtzunen auto bat utzi, Iñigok bidalitako puntuari erantzuna emateko behar genuen materiala guztia nire ibilgailuan sartu, eta bidean jarri ginen, Canfranc tren geltokia zen gure helmuga.
Zortea izan genuen, horrela esan dezaket, gure atzetik etorri ziren guztiei lekurik ez zegoela esaten bai zieten, afaltzeko libre zegoen azken mahaia guri eman ziguten. Abuztua azkenetan dagoen arren, turista asko daude oraindik bailara honetan.
 

Eskalada bidea motza eta itzalean egoteak ba du abantaila nabarmen bat, goizean ez duzu presa izan behar. Eta, gure kasuan, ez gehiago lo egitearren, nahiko goiz esnatu bai ginen, gosaltzeko unea luzatzea plazer txikia izan zen. Ondo kargatutako bi kafeontzi hustu ondoren, gure lanarekin hasteko ordua zela erabaki genuen.


Duela urte asko izan nintzen azkenekoz Izas bailaran. Hainbeste denbora, kosta egiten zaidala data bat jartzea. Ziurtatu dezakedan gauza bakarra negua zela da. Garai hotzago batean, izotza eskalatzeko leku oso ona zen hau. Gaur egun ozta-ozta lortzen du neguak izotz linea finak marraztea, eta ipar haize tematiak ura gorputz solido bihurtzea lortzen duenean, izotz jauzi hauek ez dute bi egun irauten.La Colgada izenez ezagutzen den izotz jauzia da erreferentzia Iñigok eta Ikerrek zabaldu duten bidea kokatzeko. Bitan eskalatzeko zortea izan dut muki zuri luzea den izotz jauzi hau. Bakarka egin nuen azken ura ez dut sekula ahaztuko, gustura geratu nintzen.
Txikia, eskaxa ikusten da gure horma Izaseko pareta erraldoien artean, ez da erraza bilatzea. Mendi eskaladan aditua den baten begietara egingo da bakarrik ageriko. Ondo begiratuta, haitz plaka gorrixka tente batean, kalitatezko harria dagoen horma kaotiko bat azalduko zaigu. Murru azpian jartzen zarenean, konfirmatu besterik ez duzu egiten idatzi ditudan hitzak, alegia, eskalatzen hasteko gogoa pizten zaizula.
 

 
Katu-oinak jantzi aurretik ezker hanka masaiatzeari ekin nion. Iker serio begira geratu zitzaidan, - zer duzu buruan?, galdetu zidan erantzuna jasoko zuen itsaropen gutxirekin. Ez naiz nire miseriak kontatzekoa, - ez dakit ondo ari naizen, zalantzak ditut pasatu ez naizen, besterik ez. - Honarte iritsi naiz, hemendik gorakoa ez da okerragoa izango, banoa; bi egun lehenago, erle batek hankan zizta egin zidan. Hurrengo egunean, bat batean, futbol pilota bat bezala hazi zitzaidan, eta eskalada burutu behar genuen egun horretan horrela segitzen zuen, zirku batean erakusteko. Dena ez da arrosa kolorekoa.


Erosoa den, baina, poliki eskalatzea eskatzen duen hasierako zatiak, atzeraka botatzen duen diedro gorri baten azpian jartzen zaitu. Hemen bukatzen da berotze ariketa, puntu honetatik aurrera duzuna eman beharko duzu. Ondo irakurri bidearen krokisa, kasu egin Iñigok eta Ikerrek eskuzabaltasunez idatzi dutena, pareta guztia kleka horban zuriaz betetzea baino laguntza estimatuagoa izango duzue datu hori.
Bigarren eta hirugarren luzeak, zailtasunez baxuagoak diren arren, ondo saiatu behar dira. Bi diedro sistema nabarmen jarraitzen dute, sortzaileek asko garbitu dituztenak, harri ziurgabeak botaz, baina, oraindik, gurea lehen errepikapena izan da, geratzen da bat edo beste beheko harrikarian hobeto egongo liratekenak. Jakin ondo batesten dela. 
Aholku bat bidea errepikatzeko asmotan dabilen eskalatzaileari, eraman eskuzko zerratxo bat. Sortzaileek ez zuten hartu eta hirugarren luzeko zati batean zuhaixkakin borrokan ibili ziren. Adar parea kimutzeak ondo egingo dio bideari.
 

 

Hi, hau horrela izatek puntuari, Unai Kortaren laguntzaz, egindako erantzuna:


Zuzentzen du gaztea

zorrotz irakaslek,

aho zabalik begira

kezkati ikaslek

beldurturik galdera:

merezi dik honek?

Nahi edo ez, badakik,

hala izaten dek.

 

 



Etxerako bidean gentozela, Esako urtegia zeharkatzen, Leireko monolitoa agertu zitzaigun parez-pare. Momentu horretan oroitu nintzen banuela Ikerri galdera bat egiteko. Gartxot musikariak utzi berri digu, Ikerrek asko estimatzen zuen musikari errenderiarra. Ustekabean, ahots minduzko kantu batek bete zuen autoaren barrua, dardarka jarri gintuen oihu mingotsa, orratzak baino egia zorrotzagoak jaurtitzen zituen sakon-sakonetik zetorren xuxurlak, halako bidegabekeriaren parte izatearen lotsa sentiarazi ziguna.  
Malkoak botatzeraino unkiturik, azken bardoaren musika bere izena daraman eskalada bidearen buru jarri behar nuela erabaki nuen, hori baita bere lekua.
https://non-stopeskaladabloga.blogspot.com/2015/11/monolito-de-leire-gartxot.html
 
 

 
 

 


2026(e)ko abuztuaren 22(a), larunbata

PICO RIGUELO - 3 Chaussons pour 2 Riguelos / Divine Surprise

 

Zorioneko ni. Ez nuke inolaz galdu nahi mendien gailur airosoei begiratzeak sortzen didan ilusioa. Urte luzez honelako lekuetan egoteko egindako ahaleginek balio izan dutelako ziurtasuna. Bizitzeak benetan pena merezi duenaren uste osoa.
Aurrean dut Lecherines, bere geometria zuzenaz harro. Harrizko dorre laukia, gailur ordeka misteriotsuaren zaindari. Aspeko hegoaldeko horma gorria ere hor dago, punta famatura iristeko, modu zailagoan bada ere, bide alternatiboak hartzea ez dela bizitza zailtzea xuxurlatzen, edertasuna bilatzea baizik.



Duela urte batzuk unibertso natural hau guztia kontenplatu nuen lekuaren frente nago, eta badakit egun horretan gaur ditudan sentimendu berberak izan nituela. Xabierrekin nintzen orduan, oraingoan Ikerrekin nago, abizen berdina izan arren ahaidetasunik ez duten bi Artola. Rigueloko pareta gris leuna zatitzen duen pitzadurak bide bat erakutsi zidan Tolosarrarekin nintzen horretan, zirrara eragin zidan harrizko mendi argitsu horrekin bat egiteko ildoa, paisaiarekin galdatzeko modua. Gero jakin nuen eskalatua zela. Ez nion garrantziarik eman, balio bera zuen. Gauza bakarra eskatzen nuen, bidearen funtsa, bere arima, eskalada hartan suntsitu ez izana.


Gaurko egunez, interneten, informazio ugari dago bide honi buruz, Divine Surprise. Ez dudana aurkitu, idatzitako hitz mordo horren artean, bat bera ere euskaraz izan da.
Agian, erabiltzen dudan datu-zerbitzariak zakuaren hondoan gordetzen dituelako gure hizkuntza gutxituan idatzitakoak. Egunen batean lortuko dugu parekotasuna. Hor euskaraz idatzitako kronika xume bat, pirineo guztian zehar oztoporik gabe hitz egin den hizkuntzaren edukiak gehituz joateko.


Ikerrekin ditudan hizketaldiak aberatsak eta sendoak iruditzen zaizkit. Elkartzen garen unetik, bueltan banatzen garen momenturarte, mila gaiez aritzen gara. Hiru hitzetan esanda, ez gara isiltzen. Riguelo ipar-ekialde hormaren azpira iritsi ginenean, magal harritsu pikoa igotzearen erruz arnasestuka, baina, jorratzen ari ginen gaiari eutsiz, bidean sokada bat sartua zela jabetu ginen. Konszientuki, buruan reset txiki bat eginez, hizkuntzaz aldatu genuen, eta nongoak ziren galdetu genion bileratik zintzilik zegoen neska irribartsuari. Bera Huescakoa zela esan zigun, eta pitzadura zabaletik gora zihoan mutila Errioxarra. Huescarrak, dedukzio ona erabiliz, - y vosotros no sois de Cadiz, bota zigun. Umore ona izan zen nagusi bide ederrean zehar partekatzea tokatu zitzaizkigun bileretan.


Asko gustatu zait bidea, JP. Rio eta F. Six zoriondu nahiko nituzke, maisuki jakin dute haitzean zintzelatutako bideari bere nortasuna mantentzen. Eskalada bide ederra sortu dute. 
Ez ditut bideak dituen lau luzeak banan banan zehaztuko, ez da nire estiloa. Bakarrik gustatuko litzaidake kronika honen irakurleari, bide hau eskalatzeko hautagaia izan daitekeen horri, mendi eskalada baten aurrean gaudela ohartaraztea. Bere harri aldakorrarekin, batzuetan delikatua. Intuizioa eskatzen duen trabesia luzearekin, zuzen gora segitzeko bihozkada eutsi beharra. Gailur batera iristen den ertz zorrotzarekin, gailurra ote den hain argi ez dagoena. Jaitsieraren zalantzarekin, rapelatu edo destrepatu, hor dilema.



 Eskalatzaileak ere jakin gainean izan beharko du Rigueloko horma txorien gatik erregulazio baten azpian dagoela, abuztuak batetik abenduaren batera ahal dela bakarrik eskalatu.
Gauza negatiboak esaten hasita, bi edo hiru eskalada luze gehiago egiteko gogoz geratzen dela bat aipatuko nuke. 


Azkar egiten den igoera izanik, denbora dago Aisako herriko plazako tabernan tragoa hartzeko. Hori egin genuen Iker eta biok, eta gu bezala txirrinduan pirinioak zeharkatzen ari diren bi txekiar. Europa ekialdeko bi gizon puska hauek egarri zirela bistakoa zen, tragoz edan zituzten zerbeza pitxar parea. Euskaldunak ginela esan genienean jakin-mina sortu zitzaien. Hondarribian hasi ziren pedalei astintzen, baina, sobrare, ez zuten aukerarik izan zituzten galderei erantzuna bilatzeko.
Zaila bada eguneroko gauzez zurea ez den hizkuntza batean hitz egitea, zer esanik ez gaia Euskal Herriko egoera soziopolitikora eramaten baduzu, hor amaitzen zaizkizu edozer gauzatarako dituzun hitz zerrenda, eta konturatzen zara hitz serioen falta duzula. Txekoslovakia estatu sobietarra izan zen. 1993an bi estatu independentetan banatu zen arte, Eslovakia eta Txekia. Europako bi herritar horiei frankismoaz hitz egitea ulergarria zitzaien, tiraniak ez du kolorerik, guztion aldarria duintasunez bizi ahal izatea da. Bi txirrindularien galderak gure, batez ere, historia odoltsuari buruzkoak ziren. Gure erantzunak, ordea, kezka adierazten zuten, beldurra etorkizun gertu batean ez ote diren berriro indarkeria lehertzeko baldintza berdinak ematen, faxismoa ate ondoan dugu. Bosteko bero batez agurtu genitun bi txekiarrak, gu etxera bueltatzen ginen, beraiek erantzun gehiagoren bila partitzen ziren.


Ezer ez da berdin. Astebetean bi aldiz etorri naiz Riguelora eta azken eskalada hau desberdina izan da. Aurrekoa paseoa izan zen, gaurkoan estutu dut. 3 Chaussons pour 2 Riguelos bidea eskalatu dut. Divine surprise bidearen sortzaile berdinak dira, Six eta Rio asezinak. 


Ni gehiago saiatu beharraren arrazoia ez da zailtasun tekniko izan, graduz eramangarriak ditut bide honen zenbakiak, hormak dituen zati auskorretan tentu handiz mugitu behar izan dudalako izan da nire estutasuna. Sortzaileek ez dute harri solte bat ere bota, eta hau deigarria egin zait. Lehen luzean izan dut ziurgabetasun sentsazio nabarmenena, bi murru tente pasatzeko garaian. Harri solte asko dagoen lekuak dira, helduleku fidagarri bat bilatu aurretik zalantzazko hamar ikuitu behar dituzun horietakoa. Ez da kostatzen, eta hau kexa bat da, sokan bigarren doan eskalatzaileak minutu batean egin dezake, zatia pixkabat garbitu, eta horrekin, sen onekoa iruditzen zaidan, bloke handi zalantzagarriak botatzea. Krokisa baten bitartez bidea eskalatzeko gonbidapena jasotzen dugunok eskertzen dugu. Edo idatziz jarri, abisua krokisean markatuz, hau ere egiten da.


Lehen bilera kokatua dagoen erlaitzera eskalada askean, eta zortez, luzea kateatuz iritsi naizenean, aurrera jarraitu edo eskalada bertan behera utzi pasatu zait burutik. Hasitakoa bukatzea gustoko dudanez, aurrera jarraitzea erabaki dut. Deliberamendu egokia, jarraian datozen bi luzeak onak bai dira.


Bigarren luzearen hasieran harrizko maila batzuk hartzen dira, eskuin aldera. Ondoren, haitz trinkoko zati bat gainditu beharra dago ezkerretara eginez. Bihurgune honekin, bideak jarraitzen duen pitzadura sisteman zaude berriro. Eta hemen, deskribatu dudan zati honetan, sortzaileak zoriontzeko gogoa sartu zait. Zalantzaz blai eginda, horma konpaktuan heldulekuak bilatzen, espero ez dituzun lekuetan seguru onak sartzen, eskalada mugimendu ederrak egiten, zati ziurgabea pasatu dut. Eskarrikasko parabolta ez sartzeagaitik, boleto asko zituen leku aldrebes honek zulatua izateko.


Eskalada luze bat badago besteengandik nabarmentzen dena, hirugarrena da. Diedro erraldoi bat. Ziur nago bide hau zabaltzeko arrazoia hona iristea izan zela. Ederra da, gustagarria. Sortzaileak, bere abileziarekin, eskalada zuzentzeko gaitasuna du, nondik gainditu aurrean dituen zailtasunak, horrela utzi dute trazatua frantsesek, chapeu.


Azken luzeak, laugarrenak, bi orratzen arteko urkilla eder batean jartzen zaitu. Gustura nago, pixkabat harro, zergaitik ez esan, nik ere ez badiot garrantzirik ematen egin dudanari hobe dut uztea.
Terreno errazean, urkillatik metro batzuk jaisten zara ipar aristaren irteerako kanala hartzeko, zailtasun gutxiko eskaladan Rigueloko gailurrera iritsiko zara.
Denboraz nago Aisa herriko taberna bisitatzeko. Egun osoa daramat bakarrizketa egiten, nire gauzei buruan bueltak ematen, konbertsazio baten bitartez norbaitekin interaktuatzeko gogoa daukat.


Berandu ez den arren, sukaldea itxia dute. Nahi izan ezkero kroketak eskugarri ditudala esaten dit zerbitzari gazteak. Bakailua eta urdaiazpiko parea gustuz jango nituzkela erantzuten diot nik. Bitartean, edaria ateratzen dit itxaronaldia eramangarriagoa egiteko. Bezero bakarra dago taberna koxkorrean. Nire ondoan dago mostradore aurreko ahulki luzean hesierita. Herrikoa dela bistakoa da, tabernako bezero fixoa. Ez zait kostatzen zein adina duen esatea ausartzen ez naizen gizonarekin hitz egiten hastea, gustuko duela nabarmentzen zaio. Nola ez, Oroel mendiko sutea jartzen dugu hizketa gaia. Larri ikusi duela Jaca esaten dit, aurreko egunean Oroel mendiko ipar magaletik sugarrak jaisten ikusi zituenean herriraino iritsiko zirela ez zuen zalantzarik izan. Herritarren artean kezka handia zen. Arratsean, ekaitza lehertu zenean, eta su frentea ia itzaltzeraino ahuldu, bera bezala bizilagun askok lasaitu ederra hartu zutela. Tabernaren babesean, iritzi bat emateko titulazio teknikorik behar ez den lekuan, Aisako bizilagunarekin bat egin nuen klimaren menpe gaudela ondorioztatuz, Oroeleko sua euriak itzali zuela, gizakiak ez duela modurik horrelako suteak amatatzeko, prebentzioa dela giltza. Hau hasi besterik ez da egin, Lurra gara, naiz eta batzuk burua Marten izan.