2022(e)ko ekainakren 6(a), astelehena

ORDESA - Bildurra, LIZARA - GRULLER - Laguntasunaren Goratzea


Larritasunak korapiloa sortzen dit eztarrian,  horrek hitzen fluxua zailtzen du, inbutu batek mintzamena atxikiko balit bezala. Ondoez horren ondorioz astuna sentitzen naiz. Baina ohartzen naiz sintoma horiek, nire gorputza astintzen duten dardarizo txikiekin batera, beldurraren ondorio direla. 
Sentsazio hau ez da berria, egoera askotan bizi izan dut, ikara da: Ez dut inoiz ahaztuko ezpain mamitsu haiek lehen musua oparitu zidateneko larridura. Edo, jende aurrean estreinakoz hitz egin behar izan nuen eguna, izuak jaten ninduen.
Baina, gaztaroko beldur horiek ez datoz bat gaur jasan dudan larritasunarekin. Gaur bai, oraingoan prest nengoen ikara gainditzeko. Mendian daramadan urte pila honetan, asko saiatu naiz eskaladaren artea menderatzen: helburua benetan zaila dela fisikoki frogatu arte bertan behera ez uzten, sinetsita gailurretik bereizten nauen distantzia urratsez urrats baino ezin dudala zeharkatu, jakitun beti irtenbide lasaia bilatu behar diodala arrisku egoera bati. Tamalez, aipatu ditudan beste bi adibide horietan, muxutan eta jendetzaren artean, ez naiz asko saiatu, horietan koldarra izaten segitzen dut.


Ordesako hormarik ezagunena da Tozal, haranaren sarreran zaindari harritsu bat bezala altxatzen da. Ez da harritzekoa bere forma bikainak eskalatzaile aitzindariak izan ziren haiek erakartzea, joan den mendeko erdialdera eskalatua izan zan lehen aldiz, Tozaleko horma bertikala eskalatzearekin amets egitea loria desiratzea baino ez da.


Denbora horretan belaunaldi desberdinetako eskalatzaileak aurre egin diote beldurrari eta eskalada bideak marraztea lortu dute harrizko mihise kaotikoan. Azkenak balentria hori lortzen bertikaletako bi artista izan dira, Albert Salvado eta Unai Mendia.


Bildurra bezalako izen kezkagarria jarri diote beraien sorkuntzari, eta kontuan hartuta nortzuk diren proposamen hau egiten duten bi eskalatzaileak, idatzi hau hasteko erabili dudan argudioa egokia da.



Iñaki Mendizabalekin batera Tozal azpian jarri nintzenean txikia sentitu nintzen, ikaratua. Jakin banekien prestatua nengoela eskalada hori burutzeko baina ezin genuen huts bakarra ere egin.


Ohikoa dugun bezala zozketa egin genuen luzeak banatzeko, Iñakiri tokatu zitzaion lehenengoan buru izatea.


Bildurra bidea bi zatietan banatu genezake, lehenengo sei luzeak osatuko dute lehen puska, juxtu plaza Katalunia arte doana, eta zelaitxo horretatik gailurrera gainditu beharreko beste sei tiradak bigarrena. Bidearen lehen itxura ez da agerikoa, Ordesan ohikoak diren diedro eta fisurak, Bildurra plaka arrokatsu kaotiko batetik gora doa, alde batetik bestera puntu zaurgarrienak bilatuz. Nafar-Katalunia bikote ausartak egundoko bide hau sortzeko erabilitako estiloa aparta da, harriari duen guztia atera diote, haitza bortxatu gabe.


Ideia bat egin dezazuen bikote honek noraino eraman zuen arroka ez zulatzeko printzipioa, bigarren luzea da adibiderik argiena: hogeita hamar metroko eskaladan dena eman ondoren erlaitz luze batetara iristen zara. Zutik, irtengune harritsuan, bost metro zeharkatu beharko ditugu, erlaitzaren beste muturrean, han dago bilera. Instalazio hau lau buril zaharrek osatzen dute, seguruenik eskalada bideren bat zabaltzeko saiakera baten ondorio. Bilera hori, argi eta garbi, ez dago eskueran, eta batez ere hirugarren luzearen hasieran ikusten da desegokia dela. Bi sortzaile handi horien etika zorrotzak lelo bat zuen, ez zulatu. Eta jasangarritasunaren printzipio funtsezkoenetako bat praktikan jarri zuten, berrerabilpena. Baina emaitza, kontserbazionismoaz haratago, bitxia da. Lehen aldia da horrelakorik ikusten dudala.


Beste luze aipagarria zortzigarrena da. Tirada hau zailtasun tekniko aldetik zailena ez izan arren bai da bidearen giltza. Gantxetek egindako krokis zehatzean ongi markatzen du tentuz ibili behar garela luze hau eskalatzeko garaian, esposizio handia du. Eta ez dago oker Kataluniarra, tripak mugitzen duen eskalada baten aurrean gaude.


Nire iritziz, Ordesako eskalada bide onenetako bat da Bildurra, eta uzten badidazue esaten, kalitatean Mononeuronas gainditzen du etikaren erabilera zorrotzagatik, ez arrokagatik.





Ordesako gure jarduera nahikoa zen asteburuko eskalada egarria baretzeko. Baina aurreko astean nire eskuetara eskalada krokis bat iritsi zen, Ekaitzek Belellaza orratzetan zabaldu berria zuen biderena, tentazioa handiegia zen.


Azken urteetan eskaladaren booma jasan dute Lizarako hormek, eskalada bide gutxi batzuk izatetik eskalada gida propioa izatera pasatu da. Parabolten arrastoak agerikoak dira Grullereko horman, era berean, anabasa txiki bat sortzen dute bide batzuk elkarren artean gurutzatzean.


Ekaitzek bidali zidan krokisa sinplea zen, argazki baten gainean marraztutako linea bat. Benetan atentzioa deitu zidana krokisarekin batera zetorren bideoa izan zen, bertan Iruñarra emozionatuta ageri zen egindako balentriagatik. Sorkuntzaren estiloa ere amua izan zen ni erakartzeko, zailtasun handiko bidea ekipamendu gutxirekin. Amua irentsi nuen, beldurra pasatzeko beste bide baten aurrean geunden.


Iñakirekin batera Gruller orratzaren azpira iritsi ginenean oraindik itzaletan zegoen horma, eguerdiko amabiak ziran. Itxuraz zaila ikusten zen lehen luzea, Ekaitzek abisatu zidan, Hector asko saiatu behar izan zen luze hori zabaltzeko. Zozketa egin genuen tiradak banatzeko, eta beste behin zortea ez zen nire alde jarri, lehenengoan buru izatea tokatu zitzaidan.




“Laguntasunaren goratzea”, horrela du izena Ekaitz, Hector eta Pituk zabaldu duten bideak. Gruller hormako eskuin zutabetik gora doan linea honek hasieran asko engainatzen du, itxuraz erreza dirudiena aldrebes zaila suertatzen da. Pausoz pauso joan beharra dago arrakala zabal baten barruan bideari metroak irabazten, seguruen kokapenak nabarmenak ez diren arren agertzen joaten dira, eta ez dira txarrak. Estreina honetako helburua lehen paraboltaren ziurtasuna bilatzea da, paretaren oinarritik zortzi metrotara dago. Sortzaileek zinta luzea jarri diote lehen txapa honi lagungarri izateko, gure kasuan haizeak zinta hau mugitua zuen, goran zegoen katigatua, ez zegoen eskura. Nire ustez, zinta hau ez da beharrezko, fisura bertikal baten azpian sartutako mikrofriend pare batek parabolta altuerara iristeko adina kemen ematen dizu. Zailak ditu mugimenduak zati honek, hanka puntetan prezisio handia eskatzen dute. Luze honek kontinuitate gabeko arrakala sistemak segitzen ditu, trabeska batetik bestera pasatu behar ditugunak. Belar eta lurrez garbitu berria dela nabaria da, oraindik helduleku asko hautsaz zikinak daude. Segurtasun parametro onargarrietan sartzen zaituen lehen Parabolt horretatik aurrera, luze bukaezin honek dinamika berdinarekin jarraitzen du, hanka pauso fin eta gogorrak, mugimentu gehienak eskalada garbian, atsedena hartzeko puntu on baten gabe. Ikaragarria da luze hau, brutala, kateatzea lortu nuen eta 7bko proposamena luzatzen dut.



Bigarren luzea Iñakiri tokatu zitzaion eta benetan gozatu egin zuen. Eskaladarekin hasi eta berehala parabolta dago kokatua, argi dago bi irekieraren, lehen luzearen eta bigarrenaren, arteko irizpide aldaketa. Bigarren luzeko parabolta hau soilik faktorea kentzeko kokatua dago, eskaladari segurtasun onargarria emateko. Lehen luzean ez zuten hori egin, gehiago estutu zuten harria.
Aipatu behar dut, xehetasun honetatik kanpo, bigarren luzeko eskalada bost izarrekoa dela: arroka perfektuko pareta bat, arrakala batez zatitua, eskalada garbian aritzeko ezin hobea. Eta horrela zabaldua dago arrakala guztia, friendak eta fisureroak erabiltzen. Azken zatian ordea, luzearen irteeran, fisura bukatu egiten da eta plaka konpaktu batek ixten du bidea, hemen arroka zulatzea beharrezkoa da segurtasunez pasatu ahal izateko. Zati hau ona dela esatea luzea gutxiestea izango zen, ikaragarri ona da, ezin hobea. Gogorra ere, ez Iñakik eta ezta nik ere kateatzea lortu genuen, bistaz zaila da. Txaskarrilo bezala esango dut Iñakik ezkerretik atera zuela pauso hau bi-hatzetako zuloa hartuz, nik ordea eskuinetik egin nuen helduleku kamuts bat erabiliz.


Hirugarren eta azken luzea ez genuen igo, bigarrenaren bileratik egin genuen behera, aseta geunden, hainbeste nekatzen du beldurra kontrolatzeko ahalegin mentalak ahalegin fisikoak baino.
Pozik jaitsi ginen Lizarako aterpera datorren uda honetarako planak komentatzen.





 













 




 


 


















 

2022(e)ko maiatzakren 10(a), asteartea

PICO DEL INFIERNO CENTRAL - Infernura bidea, MALLOS DE RIGLOS - Bihotzetik

 


Aurrera egiten nuen urrats bakoitzean, igotzen nuen metro bakoitzeko, irrikatzen nuen udaberritik urrutiago nengoen.
Behe ibarretako kolore eta soinuen eklosioa utzi eta, paisaia monokromatiko hotz batera igaro ginen, harriaren beltza gogorra eta elurraren letargia zuria.


Astiro gindoazen elur gogorraren gainetik. Ipar haize indartsu eta jelatuak bakarrik galarazten zigun konpasa ibiltzean. Une horretan, txingor gogorrak kolpatzen gintuenean, gure aurrerapena geldiarazi nahian, burua jaitsi eta begiak itxi beharrean ginen.



Gailur urrunak estaltzen zituzten hodeiak amets egitea eragozten ziguten, eskalada posibleak imajinatzea, monotonian murgilduta geunden. Era berean, ez generaman asmo handiko eskalada helbururik, infernuko tontorren ipar kanala, nire bihotzaren bihotz-erritmoa ez zuen asko aldatzen igoera honek.



Bitxia egin zait, Infernu tontorren ipar kanalaz ari natzaizue, ez aurkitu izana nor, edo, nortzuk izan ziren lehenak arrakala nabarmen hori eskalatzen. Saiatu naiz, baina, neguko eskalada bide eder honen igoera egin duenetako inork ez du aipatzen nortzuk izan ziren aitzindari, ezta Pirinioei buruz ditudan liburuetan ez dut aurkitu datu hori. Pena da, beti iruditu zait garrantzitsua, eta aberasgarria, lehen igoera burutu zutenen izenak aipatzea.


Diodan bezala, nire pultsazioak ezerk ez zituen aldatzen. Eskalada materiala egiterakoan bihotzaren taupadak kardiografo batek marraztuko balu, erabat laua izango litzateke. Erosotasunetik tiratu genuen, arintasuna, gauza gutxi hartuz: 25 metrotako soka zatia, Totem joko erdia, fisu batzuk. Nire ustez, nahikoa Infernuetako ipar kanala igotzeko.


Infiernoko glaziarra zenaren inguruan geundela, ipar kanala bista genuela, erdiko Infernu tontorraren azpian, hasi zitzaidan odola mugitzen. Pultsazioak azkartu zitzaizkidan, bihotz-erritmoa handitu, anbizioak aldarazi zidan gogo-aldartea. Haize bolada batek horma estaltzen zuen laino sarea arindu zuen, antzoki bateko teloia bezala, eta nire begi aurrean izotz linea txundigarria agertu zen, erdiko Infernu tontorrera zuzen zihoan marra zuria, Infernuetara igotzeko bidea.


Xabier Artolari abiadura aldaketaren arrazoia komentatu nion, zerk berotu zidan odola. Nire lankide Tolosarrak ongi ezagutzen nau, eta nigan du konfiantza: - beti eskertuko dizut ulertu izana.


Gure begi aurrean genuena naturaren apeta iragankorra zen, bide izoztu bat, naturako indar ezberdinen batasunaren emaitza. Orainarekin, gerorik gabe.


Zer plazer sentitzen dudan pioletak izotzetan iltzatzean behin baino gehiagotan komentatu dut blog honetan, oraingoan ez zen gutxiago izan, munduaren gainetik sentitzen nintzen.



Motzak ziren egin genituen soka tiradak, 25 metro gehienez, nahikoa generaman material gutxirako. Eroso gindoazen jelazko bidetik gora, izotza kalitate handikoa ez izan arren konfiantza ematen zigun. Azken luzean gauzak aldatu ziren. Paretak inklinazio gehiago hartzen du zati horretan, eta izotzak aldiz kontsistentzia galdu zuen, hutsik zegoen, desegiten zen. Eskalada mistoan gainditu behar izan genuen zati hori, arrokatik, irteera logikoena utzi eta ezkerrera ateratzea izan zen, izotzezko kanal esekia batera, zentzuzko erabakia. Hortik aurrera hormak inklinazioa galtzen du eta tramite hutsa izan zen erdiko Infernu tontorrera iristea.



Jaitsiera hego kanaletik egin genuen, ondoren cuello de Pondiellos leporaino zeharkatzeko, eta handik zuzen Panticosako bainuetxera.


Eskalada aipatzera ausartu naiz, izen batekin bereiztea, bada, ez dut aipurik aurkitu eskalada honi buruz, baina logikoena litzateke dagoeneko igota egotea. Honekin ez dut nirea egin nahi, ezta gutxiago ere, eskalada honek sortu didan asebetetzea transmititu nahi dut, besterik ez.


Bideari buruzko datu gisa: gure bigarren luzean, lehena ohiko sokak eraman bagenituen, fisurero abandonatu bat aurkitu genuen. Fisurero honek kordinoa zuen altzairuzko kableari lotua. Honek pentsarazten dit norbait hortik jaitsi zela, errapelatu zuela. Fisurero hau, gehi, beste bat goiko zatian nahaste baten erruz guk utzi genuena, dira bide osoan aurkitu daitezken material finko bakarrak.


Eguzki gosea genuen Xabier eta biok, horma batean txigortzeko gogoa. Zer leku hobea gorputzeko hotza kentzeko Rigloseko malloak baino?


Xabierrek ez zituen buztinezko dorre basati hauek ezagutzen, eta enbidia pixka bat ematen dit, dena da berria berarentzat. Ni, aitona batek ipuinak kontatzen dituen bezala, egun urrun haietako eskalada istorioak kontatzen nizkion, begiradaz lerro ausart horien bila nenbilela.


Eskalada bide bat aukeratu behar genuen, eta Riglosen ez da lan erraza, ehundaka bidek zeharkatzen dituzte jadanik putreen erreinua zen hau. Bihotzetik bidea eskalatzea erabaki genuen.


Esaten dute errazago itsasten direla ohitura txarrak onak baino, eta gure kasuan horrela izan zen ere, Xabierrek, nire eredu txarra jarraitzen telefonoa furgonetan utzi zuen, eta noski, krokis gabe gindoazen.


Uraren mailoaren azpian, memoria ariketa bat eginez, gure lagun Donostiarren bidea aurkitzen saiatu ginen. Gogoan genuen hasieran Bihotzetik bideak bi aukera zituela, 6C eta 6b zailtasunak nahieran. Aurrean genuenak antz handia zuen, hamar metroko horma zatian lau bide posible, paraboltak gasolina baino merkeago daude. Linea horietako bat hautatu genuen, ezkerrekoa, ustez zailena zelako. Hiru luze gora egin ondoren, argi eta garbi, gutxi ibilitako lekutik, irteerarik gabeko amaiera batera iritsi ginen, mosketoidun txapa kaosaren erdian.



Denbora behar izan genuen egoera argitzeko, zurtuta geratu ginen, ondoan genituen linea bakar batek ere ez zuen irteerarik, “limite” ez dutenen tranpan erori nintzen berriro. Ihes egin genuen.
Amorratuta, horma azpiko zuhaixken artean, berrogei ta hamar metro ezkerrerago aurkitu genuen guk igo nahi genuen eskalada bidea.


Gustatu zaigu Bihotzetik bidea, lan itzela egin dute Club Vasco de Campingeko kideak, bai ekipamenduan, bai garbiketan. Nabaria da bidean zehar, eta hori Xabier eta nire artean komentatu genuen, luzeen ekipamendua pertsona desberdinek egin dutela, tiradaren batean, konpromisoa, alde handiagatik, handiagoa dela.
Pozik jaitsi ginen Visera tontorretik, adiskidetasunak hobeak egiten gaituela sinetsita.














































 


2022(e)ko apirilakren 20(a), asteazkena

PICO ALMANZOR - Canal Norte

 


Bidai batean aurkitu dezakegun zailtasunik handiena oraindik etxetik atera ez garenean da, ilusioa besterik ez denean.



Gogoan dut, orain urte asko, Ser irratitik deitu zidatela, Ser aventura saiotik, K2 mendira egin behar genuen espedizioari buruz jakin nahi zuten. Idatzi honi hasiera eman diodan gogoeta azaldu nuen bidaietan oinarritutako programa horretan, espedizioan izan behar genituen zailtasun handienak prestakuntzan izan behar zirela; finantzaketa bilatzea, etxekoak uztea. Ondoren, bidaian murgilduta, K2 piramide perfektuaren azpian geundela gauzak beste zentzua hartuko zutela, arriskutsuagoak seguru, baina, ez zailagoak.



Tradizioz ilun eta serioak diren opor egun hauek disfrutatzen ari naizela, Salamancan hitz hauek idazten ari naiz, Aste Santutako prozesio jendetsuez inguraturik, burura etorri zait Ser irratiko kazetariari harridura sortu zizkion hitzak. Agian gehiegizkoa da familian burutu behar ditugun oporraldi hauek Karakorumeko erraldoiarekin konparatzea, bainan bere neurrian zailtasunak berak dira; etxeetara kateatzen gaituzten bilurrak arindu, eta kasuan, guraso izatearen ituna zalantzan jarri. 



Opor hauetaz gozatu ahal izateko erabaki lakarra hartu behar izan dugu: Gu zahartzen goazen eran ondoko txikiak azi egin dira. Onartu behar dugu gure gustuetara ezi ditugun umeak denbora gutxian aldatu direla eta, gure ametsetako oporrak diren hauek, agian, beraientzat ez dutela garai batean zuten lilura. Gu, ongiaren eta gaizkiaren arteko eztabaida sakonean, atseden egun batzuez disfrutatzeko, banandu behar izan gara, seme helduenak ez gaitu lagundu horma sendoz inguratuta dagoen Gaztela serio eta zaharrean zehar egin dugun bidaian.



Aitortzen dut, eta erruduna naiz, El Almanzor, Gredos mendietan dagoen punta altuena eskalatzea zela nire irteeraren arrazoi garrantzitsuena. Pioletak ipar korridorearen izotz ustelean iltzatu ditudan arte ez nengoela lasai. Mendiaren handitasunarekin komulgatu ditut nire pekatu guztiak.



Goizeko zazpiretan jaso nau Conchik, Taxi Gredoseko gidariak, Hoyos del Espino herriko Camping Gredosen nengoen bere zain, Plataformara eraman dit. Lagunas de Gredos eta Pico Almanzorrera joateko parkinari Plataforma deitzen diote, hamar kilometrotara dago Hoyos del Espino herritik. Gradu bateko tenperatura markatzen zuen taxiak zeraman termometroak, juxtu elurra gogortzeko. 



Bide luzea da plataformatik Almanzor gailurrera eramaten gaituena, 15 km. Desnibela berriz ez da handia, 800m. Gora eta berak gehituta gehiago ateratzen da.



Erritmo bizian hasi naiz ibiltzen, gogotsu, motxila pisutxoa neraman bizkarrean. Ipar kanalak ez du zailtasun handirik, erresalte motz bat da teknikoena, bidea baldintza onetan dagoenean izotzean eskalatzen dena, ez da oraingo kasua izan. Imajinatzen nuen aukera hau eta eskalada babesteko materiala neraman; soka mutur bat, mosketoi batzuk, friend parea eta fisu jokua.



Behatokira iritsi naizenean ikuskizunak txunditu egin nau, aparta iruditu zait lekua. Aipatu beharra daukat ordu horretan bakarrik nengoela inguruan, bueltakoan berriz gauzak beste era batetara Ikusi ditut, masifikazioa berriro ere. Behatokitik Laguna Grandera jaitsi beharra dago, bueltakoa gogorra izan behar zela ez dut zalantzan jarri.



Pico el Almanzorreko malda astunak igotzen hasi naizenean, aterpea pasatu orduko, eguzkiak harrapatu nau, eta testigu izan naiz elurraren egoera fisikoa nola aldatu daiteken segundo eskas batean. Nire pisua eustetik belaunetaraino ondoratzera pasatu da itzala eta argiaren muga zorrotzean. Eskerrak arrastoa zegoenik.



Ekialdeko igoera, edo bide arrunta utzi dudanean, trabeska Almanzor mendiaren iparra hartzeko, izerdiz blai nengoen, hor jantzi dituk kranpoiak. Zeharkaldi honetan elurraren kalitatea hobetu da, eta, ipar kanaletik gora hasi naizenean izotza topatu dut ere.



Azkar iritsi naiz bidearen oztopo nagusira, lehenago aipatu dudan erresaltera. Egin dudan lehen gauza paretaren hasieran dagoen iltzera ziurtatzea izan da. Ondoren, pioletak haitzean erantsita igo dut tarte tente hau, segurtasuna eman dit honek, kranpoiak aldiz pasarte batzuetan izotz narriatuan jarri behar izan ditut. Friend parea eta fisu batekin aski izan dut oztopoa gainditzeko.



Irteeran, paretak zutitasuna galtzen duenean, eskuinera jo dut, harri bloke arrakalatu batetara, bertan bilera muntatzeko asmotan. Materialez juxtu nenbilen. Nire zortez, norbaitek friend bat utzita zuen arrakala nabarmenaren barrenean, oso sakonean zegoenez jabeak ezin izan zuen atera. Friend galdu honi fisurero bat gehituz, triangelatu eta, bilera muntatu dut. Iltzeraino jaitsi naiz bueltan utzitako materiala berreskuratzea. 



Elurretan zizelkatuta zeuden oin arrastoak segituz jarraitu dut gainean sumatzen nuen gailurrerantz. Kanalaren itzalean, eguzki izpi indartsuen babesean, elurraren kalitatea ona zen, izotza ageri zen ere harriari erantsita. Motz egin zait igoera, konturatzerako gailurrean nengoen.



Lau haizetara argazkiak atera ditut, Gaztelako lautada amaigabea nire oinen azpian nuen. Ur tragoa egin, barrita jan, eta, berriro prest nengoen jaitsiera luzeari ekiteko, Castillako arresi menderaezinek ezkutatzen dituzten kale ilunen artean paseatzeko, apaingarri zaharkituz betetako ostatu batean oparo jateko.




Eguerdiko ordu bietan Conchik berriro Plataforman hartu nau kanpinera bueltan eramateko, etxekoak bazkaltzeko zain nituen.