Ansabereko punta - Garrote

 

Begien dirdirek ez dute gezurrik esaten, Xabier pozik dago, esker oneko bostekoa ere eman dit.

Zein gustuko ditut momentu hauek, eskaladan aurrerapauso bat eman nahi duten lagunei mendian murgilduta urteetan ikasi dudana erakutsi dienaren estimua. Saria, besarkada bat, miresmenezko begirada argi batek argitua, nork ez du gustuko onespena?

Free think-free climb blogean irakurri dut; Juan Corcuera alpinistak bere mendi kronikak idazten zituen horria da hau, mendi eskalada bloggak oso ugariak ziren garaietakoa, Garrote bidera joatearen arrazoietako bat, eta honekin etxe ondoan eskaladak bilatzekoa, gasoilaren prezioa zela zioen, 1,36 €tan zegoen urre beltza 2012 urtean. Bi eurotara iritsi den honetan, Lescun herria ere urruti dago. Xabier eta nik, Ansabereko orratz handian Garrote bidea eskalatzeko, Linzatik joatea adosten dugu. Aukera honek, kilometro dexente gutxiago egitea ekartzen du, eta arratsean beranduago geratzeko aukera, egunari zuko gehiago ateratzeko abagunea. Gustagarri dut ere Izaba herrian geldialdia egitea, goizean bada okindegian berriro gosaltzeko, eta egun honetan bezala arratsean bada, Txiki tabernan bapo afaltzeko. Honuntzarte dena normal, inori ez zaio arraro egingo.

Hurrengo goizean, goizeko seirak ematera zihoazela atera ginen Linzako aterpetxetik, eta egun sentiak cuello de Linza izenez ezagutzen den parajean arrapatu gintuen. Eta orain bai, hemen dator bidai honetan ezohikoa izan zena. Gure hurratsak ez ziren Petretxemako lepora bideratu, Mouscateko lepora baizik, edo hobeto esanda, Petretxema mendia eta Mouscate mendiaren artean dagoen bretxara, ipar orratz izena ere hartzen duen puntura.

Ansabereko orratz handiaren ipar-ekialde hormaren alboan geunden, Garrote bidera doan kanala oinetan genuela. Soka lotu genuen bost bat metro duen haitzezko harresia jaisteko, eta behin elur palaren gainean ginela, lotuta jarraitu genuen atzeraka jaisten, eguzkiak gogor kastigatzen zuen magal zuritik behera.

Pirinioetako bazter eder hauetan egin ditudan mendi txango eta eskaladek, urbiltze posibilitate hau baloratzea ekarri zidan, eta egingarria da. Kontuan hartu behar dena azken zatia da, hego orientazioa duen elur pala pikoa. Guk apirileko eguzki izpi indartsuen azpian jaitsi genuen magala, elurra mela-mela zegoela, eta honek gure zalantzak piztu zituen, egiten ari ginena zentzuzkoa ote zen. Goizean iratzargailua pare bat ordu lehenago jarri izan bagenu, zati hau baldintza ezin hobean aurkituko genuen, eta gure handinahiaren bideragarritasunaz, elur pala tentea jaisten ari ginelarik ere, zihur egongo ginen.

Elur palan ehun metro luze jaitsi ondoren, ezkerrera zeharkatu genuen Ansabere orratz handiako kanalaren bila. Hemen muga nabarmen bat ikuskatzen zen, zuria eta beltza bereizten duen marra bat, eguzkia eta itzalaren arteko desadostasuna, pioleten puntak mugan beste aldeko elur iluna kolpatu zutenean gustagarri dudan doinua egin zuten. Gurutzatu nuenean, nire gorputza suspergarria gertatu zitzaion freskotasun batek estali zuen. Neguak oraindik bere gelditasuna utzi nahi ez duen aldera pasatu nintzen, horren bila etorriak ginen.

Garrote bidearen hasierako kanal estutik kanpo, ezker aldeko horman, muntatzea kostatu zitzaidan bileran, bi sokak lotu nituen, eta eskalada material guztia gainean hartu nuen. Asko pentsatu gabe, naturaren obra artistiko ezin hobea kalifikatu dezakedan pitzadura jelatutik gora hasi nintzen igotzen.

Baldintzak onak ziren, altzairuzko erremintak kirritx alaia egiten zuten izotzarekin kontaktuan. Kanaletik gora metro batzuk eginak nituela, pitzadura bitan banatzen da, eta zalantza sortu zitzaidan nondik tiratzean. Bilera muntatu nuen eskuinera ateratzen den kanalean, jokaldia hobeto aztertu beharra zegoen. Eskuin kanala aurrerago segituz sabai batean jarraitutasuna galtzen zuen. Ezkerrekoari berriz, izotz polita ikuskatzen zitzaion. Gainera, izotzarekin nahastuta, norbaitek utzitako eskalada soka finkoa zegoen, ezkerretara joatea aukeratu genuen.

Puntu hau izan zen zalantzagarriena, hortik aurrera kanala segitu besterik ez da egin behar, hori bai, doitasun handiz eskalatuz. Gure eskaladaren gorabeherari buruz gauza gehiago aipatzekotan, irteerako kanalera irtetzeko aurreko eskalada luzea izango zen, zaila baino konpromezuzkoa kalifikatuko nuena: Nahi izan nuena baino gorago muntatu nuen bilera. Mailoi bat zuen kordino gorria ikusten nuen metro batzuk gorago, baina bilera hau, hurrengo tiradaren izotz jauziaren azpian zegoenez, ez zitzaidan egokia iruditu, hurrengo luzean sokak eutsi behar zituenak izotz erorketen azpian egongo zen. Nire beheko bilera muntatzeko ahaleginak alperrikoak izan ziren, kordino gorriaren eraginak zerikusia izango zuen ezin horretan, azkenean izotz jauziaren azpian muntatu nuen bilera. 

Ezegonkor itsura azaltzen zuen elur zutabe baten eskuin aldean, izotz eskaxeko kanal estua zegoen. Ikusi eta berehala ausnartu nuen pasillo hori, lan handiarekin, eskalatzaile batek egina zela, beraz, hemendik nire esker beroenak bidaltzen dizkiot ezezaguna zaidan pertsona horri. 

Nahi baino eskaxagoa zegoen izotz fin batean, itxuraz berria zirudien, eta zati hau bukatzerako oso beheran utzi nuen, iltze unibersal batek babestua, arnasa sakon hartzera derrigortzen zaituzten eskalada mugimendu delikatu batzuk egin behar izan nituen. Hau gaindituta, segidan zetozen bi sabai pasatu behar nituen bietan eskuinera trabeska eginez. Hemen ere, bi zati hauetan, izotz hobearekin gauzak xamurragoak izango ziren. Zegoenarekin burrukatuta, airoso eta konten atera nintzen Ansabereko orratz handia eta Petretxema mendia bereizten dituen elur kanal etzanera, lepo desiratura daramana.

Bi errealitate desberdinen arteko muga da hau, ondoan bai, baina, aldi berean, ain urrun dauden bi gailur. Hegoaldeko zelai suabeak dira Petretxemaren ezaugarriak, erraz irits zaitezke puntara. Ansabereko orratz handiak berriz, amildegiaren ikara dario, soilik eskalatzen heldu zaitezke punta bakartira, eragiten duen kikildura gainditzeko kapaza bazara.

Petretxemaren gailurrean, gainean genuen pisu guztiaz gabetzen ari ginela, eguzkia begiratu nuen, zeruan goran zegoen oraindik. Ikuskizun honek bueltatu ninduen galdua nuen zentzua, denborarena, beste behin, zulo beltz horrek, ni eraldatzea lortu zuen.

Asko gustatu zait Garrote bidea, gozagarria iruditu zait. Entzuna nuenagaitik, lehorragoa espero nuen, harri gorrian mugimendu gehiago egin beharra, guk izotz askorekin igo dugu, kalitatean juxtu egonagatik ere.

Idatzia hasi dudan momentu horretara itzulita, laguntasuna eta esker ona sentitu daitezkeen unera, ixilean, eskalada materiala motxilan sartzen ari ginela, egin berria genuena gureganatzen, bakean eta aske sentitu nintzen. 

Momentuaz gozatzen, bakoitza bere pentsamenduekin, Linzako aterpera eramango gintuen mendi-bizkar xuabeak jaisteari ekin genion. 

Garrote bidearen informazioa interneten bilatzen ari nintzela, notizia kurioso batekin egin nuen topo. Real academia de la lengua Españolak, Garrote hitzaren animatzeko duen adiera onartu du. Hizkuntzalari talde honek Garrote hitzaren esanahia, makil sendoarena, edo, basakeria den, urkatuenarekin batera, jasotzen du orain adiera hau. Horretarako, Martin Berasategi sukaldariaren, bere telebista saioetan, hitz honen erabilera kontuan hartu du. Irri egiteko gogoa sartu zitzaidan, ez dira akademiko horiek Ansabere ingurutik ibili. Nondik atera zuten P. Bouchetek, J. eta P. Ravier, M. Souverainek, 1970ean, bide hau zabaldu zutenean, izen hori jartzeko parada? Zein adiera eman nahi zioten? Nork daki, hitza gustagarria dela dudarik ez dago.

TORRE SANTA MARIA DE ENOL - Norte Directa

 

Hor nonbait egongo dira, gauaren iluntasunean ezkutatuta, turista andanaren begirada irritsetik salbu. Picos de Europako lekurik bisitatuenean nago, eta ikuskizun preziatu hau galtzeko arriskua dut. Gau itxian lurrezko pista batetik gora goaz, furgonetaren argi dardaratiek metro gutxi batzuk baino ez dute iluntasuna zulatzen, tarteka errepide ertzean agertzen diren harritzarrak ditut leku enblematiko hau bisitatu izanaren froga bakarra. Hau ez da nahikoa, Covadongako laku famatuetaraino etorri eta selfi bat ez egiteak ez du barkamenik. Berdin zait gure handinahiak gorago eramateak, haran paregabe honen punta garaienera, Torre de Santa Maria de Enol mendi ikaragarrira, norte directa neguko bidea eskalatzea, bidai honetan ez badut Covadongako lakuen argazkirik ateratzen ez naiz Picos de Europan izan. Kezkatuta noa, eserlekuan saltoka, suspensioaren kexaren erritmora, itzuleran ere txartel asko ditugu gau itxia izan eta lakuak lo aurkitzeko. Nola konplikatzen dudan bizitza.

Ordu gutxi batzuk lozakuaren goxotasunean besterik ez generamatzala, gustuen nengoenean, iratzargailuak, beti bezain izorragarri puntual, adostutako ordua dela jakinarazi digu. Ez dut gosaltzeko gogo handirik, ez da asko plater konbinatua afaltzen nengoen, beti, nahi gabe ere, konparaketa absurdoetara eramaten nauen Asturiasko sagardo naturala botella ondoan nuela. Kafea eta madalenak hartzera derrigortu naiz, gauza gutxi Ino irensten ari den ogitartekoarekin konparata.

Motxila bizkarrean zintzilikatzean, eskalatzera goazen hormara iritsi aurretik ditugun lau orduetarako pixutsua iruditu zait. Bi joku friend osoak daramatzagu. Iltzeak, izotz torlojuak, kranpoiak, pioletak, eta lehen zatian mendiko botak montxilaren bi aldetara zintzilik, elurra hasten den punturaino zapatiletan igotzeko asmoa dugu. Eskalada delikatua aurreikusten dugu, garraiatzen dugun guztia beharrezkoa izango da.

La fragua lepoan argitzen du, irriki nengoen momentu hau noiz iritsiko, non nabilen jakin gabe, erdi itsu, ibiltzea ez zait atsegina egiten. Ikuskizun aparta eskaintzen digu, gaurkoan ere huts egin gabe, sortaldetik jaiotzen den argi itsaropentsuak, banan banan inguratzen gaituzten haitzezko erraldoiak forma hartzen doaz.

Lehen begiratuan ederra ikusten dutTorre Santa Maria de Enol ipar aurpegia. Neguaren gordintasunean, izotzak kareharri gris iluneko hormaren arrakala sakonenak estaltzen dituenean, mendi alpinoaren irudi perfektua da, eta niri, gailurra den puntu urrun horretan neure burua imajinatze hutsak desiraz betetzen nau, mundua harri zorrotz horretatik begiratzea behar existentziala bihurtu da.

Norte directa bideak ez dizkigu gauzak erraz jartzen, izotz jauzia, hasierako zatian behintzat, eskasa dago, mengel. Balizko lerroaren bertikalaren eskuinaldean gaude, elur ordeka batean, eta sentsazioa dut hormatik urrun nagoela. Haitz zulo handi bat, leize beltz erraldoi batek mozten digu bidea. Elur tentean, eskuinetik ezkerrera trabesia eginez, harria izotzezko karkaxez zipriztinduta dagoen puntura iristen naiz, eta igotzeari ekiten diot, harkaitzean nire burua babestuz. Zulo iluna bistatik kentzeak lasaitzen nau, eta poliki eta tentuz segitzen dut aurrera, beti ezkerretara eginez. Tirada honen azken zatia guztiz haitzean egiten dut, dagoen izotz apurrak ez du konsistentziarik, harriak, ordea, babesteko aukerak eskeintzen dizkit.

Bilera muntatzen dudanean, Inok, garrasi batean, hurrengo luzea nola dagoen oihukatzen dit. izotz gehiago ikusten dudala esaten diot, itsaropen horretan soka muturrak lotu eta gose dagoen leizearen ertzean galtzen da.

Ez nengoen oker, bigarren tiradak hartzen duen kanalak lehenak baino izotz gehiago du. Ez dago azkar ibiltzeko, baina beldurrik gabe kolpatu daiteke izotza.

Hirugarreneko izotz jauziak, sabaia batean, kontinuitatea galtzen du. Izotz masa bizar zuri bat da, oinarritik lau metrotara zintzilikatzen dena. Albo batera, iseka ari zaigun mingaina balitz, segurtasun gutxi transmititzen duen izotz horma dago. Metro batzuk horma gelatu hortan gora egin ondoren haitzera iristen naiz, eta seguru on batzuk sartzea lortzen dut, nahikoa zintzilik dagoen izotz malkoarekin hasteko. Gogobetekoa zait zati hori gainditzea, zalantzei aurre egin eta oztopoak atzean uztea, asko bete nau.

Orain bai, izotz jauzi sendo eta sano baten barrenean geude, eta nire memoria uzkurtuan atzera eginez, azken neguetan eskalatu ahal izan dudan izotz jauzi dotorena da. Tirada luze bat eginez Inok izotz urdin horma gainditzen du. Soken luzera guztia erabiliz laugarren bilera markesaren kanaleko bilera batean egiten du. 

Norte directa bideak goiko zatian gailurrera zuzen jotzeko aukera ematen du. Hau egingarria izateko kareharrizko horma griseko pitzadurak izotzaz beteak behar dute egon, gaurkoan erabat lehor daude. Markesaren kanal bidetik gora, Ino eta biok aldi berean eskalatzen, iristen gara hainbeste desiratzen dugun mendi puntara.

Horrelako helburu bat lortzearen edo ez lortzearen arteko marra oso estua da. Horma azpian geundela pisuzko arrazoiak ikusi genituen eskalada bertan behera uzteko. Pausoz-pauso aurrera egin genuen, eta, konparaketarik ez duen poztasun batek estali gintuen, hainbeste ziurgabetasunarekin borroka egin ondoren horrelako gailur lirainera iristea ez du parekorik. Harro ginen egindako eskaladaz. Hau bistakoa da gailurrean errioxarrari atera diodan argazkian, Inoren irribarrea, Peña Santa mendi puskaren ipar aurpegi elurtua atzean duela, ez du engainatzen.

Ez da berandu, lasai jaisteko egun argi dexente dugu oraindik, inguru natural paregabe honetaz gozatzeko, eta hori egiten dugu, presarik gabe jaitsi. 
Ilunabarrean, argia bere ihes tristean lurrazala itzal ilunez estaltzen duenean, Covadongako lakuak letargia egoeran sartzen dira.
Furgonetaren erosotasunean berriro, ur-azal beltzaren ertzeko pistan behera goaz. Argazki kamera eskuan dut, Torre Santa Maria de Enol mendi multzoari argazki ikusgarria atera berri diot elur zuriaren distira itzaltzen ari zaion bitartean. Pistan aurrera noa laku ilunari begirada kendu gabe. Aintzira beltzaren erdian igerian dauden bi ahateak apenas bereizten dira ur itzalian, argia oso ahula da. Errepide zulatuan aurrera jarraitzen dugu eta oraindik ez dut liluratzen nauen momentua aurkitu. Astiro ibilgailuak lakuaren magala igotzen du, eta nire begirada galdua erreakzionatzen duenerako muinoaren beste aldean gaude, Covadongako lakuak atzean utzi ditugu.
Esku-hutsik bueltatzen naiz etxera, ez daramat Picos de Europako leku famatuenaren argazkirik. Behatza mugitu besterik ez nuen egin behar, eta nirea izango zen. Baina ez nau bete ikusten ari nintzanak. Itzuliko naiz, oinez edo txirrinduaren pedalei astintzen, bueltatuko naiz, zelai berde hauek berriro bisitatuko ditut. 
Orduan bai, nire ahaleginaren emaitzagaitik lakuei begira nagoenean, ni beteago sentituko naiz eta beste argi batek aintzira zoragarri hauek argituko ditu, orduan nire argazki-kameraren hondoan jasoko ditut.

 

PEÑA TELERA - La Senda de los Cuervos

 

Gerra ez nadila axolagabea izan !!!.

Peña Telera gainean agertzen zen ilargi betearen argi epelak elur izoztuan Iñaki eta Markelen itzal dardaratiak proiektatzen zituenean, Irango eskola baten kontra bota zuten bonba batek 150 ume hil zituen. Guk, gau lasaiean, basakeri horretatik urrun, aurrera jarraitu genuen gure kaltegabeko igoerarekin.

Iñakik Gran diedro norte izotz-irtengunean sokak lotu eta Senda de los Cuervos kanalean sartu zenean, egoera ezin hobean zegoena, gu atzetik ginen, Oñatiarraren pioleten erritmoari jarraitzen, bonbak bota zituzten Tel Aviv hiriburuaren kontra, eta hainbat hildako eragin zituzten. Gu mendi izoztuan murgiltzen jarraitu genuen, hainbeste zentzugabekeritik at.

Ni sokada buru jarri nintzenean, izotz trinkoa bukatu eta eskalada mistoa zihurgabeagoa bihurtu zenean, Ukrainako Donetsk eskualdean kanoi hotsak etengabeak ziren. Izotz mehean iltzatutako nire lau altzairuzko punten egoera kaskarra kudeatzeak hartu zuen arreta guztia, arazoak desagertarazi ziren, bakean nintzen.

Iñaki lan handiz elur soltea garbitzen ari zen bitartean, horma tentearen azpiko arrapalatik igotzeko, tiro hotsak entzuten ziren Pakistan eta Afganistan arteko mugan. Honezkero guda gurea zen, pertsonala, gu mendi gordinaren kontra.

Aurretik jarri nintzenean Peña Telerako gailur airosora eramaten zaituzten Senda de los Cuervos bideko eskalada mistoko azken tiradetan, La Habanako kale ilunetan etsipenezko negarra entzuten zen. Leiho batetik ikusten bagintuzten, gure egoera ez zen hobea, aldea zen guk hori bilatzen genuela, eta beraiena ordea, onartu ezin daitekeen zigorra dela.

Gau hotzean, traba egiten zidan hego haize bortitzari kontra egiten, horma bertikala utzi eta elur-zelai zabalean zehar tente ibili nintzenean, genozidioaren basakeriak jarraitzen zuen Gazan. Berriro begiratzen diot buruan dudan ilargi beteari eta oihu egiten dut,  - Zuek, hiltzaile krudelok, utzi jendea bakean, geure erara bizi nahi dugu !!!. Protesta da egin dezakedan gauza bakarra.

Egiteko nuen La senda de los Cuervos bidearen neguko eskalada. 2007ko urtarrilean Chakel eta Pincho, Jacako Escuela Militar de Montaña irakasleak, Sanchez eta Villasurrek 1996ko abuztuan zabaldu zuten linearen neguko bertsioa lortu zutenetik gogoko izan dut.

Bide honen trazadua, Peña Teleraren ipar pareta erraldoian, kanal estuak batzen doia gora. Neguko ekaitzek elurrez betetzen dituen pitzadurak dira, eta zorte dugunean, elur hori izotz bihurtzen da, eta alpinismoa gustuko dugunok zailtzeko eremu aparta dugu.

Beraz, La Senda de los Cuervos baldintzen esku dagoen bidea da. Harroka oso konpaktua da hemen, pitzadura gutxi ematen ditu, zaila da babes tokiak bilatzea, eta oso konplikatua bilera muntatzea, denbora asko kentzen dizu zentzuz egin behar den eginkizun horrek.

Baldintzak diodanean, nire ustez bi egoeratan gerta daiteke egingarria La senda de los cuervos bidea, segurtasun onargarri batean igotzea alegia, lehor dagoela, edo, izotzak estaltzen duela, horma tentean elur soltea badago arriskutsua da, ez duzu zure burua behar den bezala babesteko aukerak bilatuko. Luze bat izan genuen egoera horretan kudeatu beharra, arrapalaren tirada, destrepe delikatua egin behar izan genuen horma tentearen azpitik hamabost metro beherago zegoen beste kanal batera, sokadan atzetik doanaren amets gaizto.

Bidearen azken zatian oinaze batzuekin egin genuen topo, Sonia bidetik zetozen arrastoak, bi bideak irteera berdina dute. Gauza sinple hau oparitzat hartzen dugu alpinistok, laguntza, hemendik eskertzea beste aukerarik ez dut ezezagun ditudan eskalatzaile horiei.

Asko gustatu zait bidea, bere estiloan bide handi bat dela deritzot, serioa, eskalada tipo hau gustuko duenak kontutan izatekoa. Peña Telerako ipar horma itzela elegantziaz igotzen du.