RONDOY - BAGABILTZA BIDEA

 
  Huandoyko esperientziaren ondoren, hurrengo urtean, Perun nintzen berriro. Oraingoan bakarrik egiten ari nintzan bidaia. Aritza Monasteriorekin hitz egina nuen sokadan aritzeko. Saiatuko zen bere lan agendan zulotxo bat bilatzen. 

   Hiru asteko bidaia nuen aurretik, laburra paraje hauetan eskalatzeko, nahikoa familia konpromisoa duen batentzat. Denboraz larri ibili behar nintzenez, esperimentu bat saiatu nintzan egiten; Hondarrabiako kiroldegian hipoxia sesio batzuk hartu nituen etxetik aklimatazioa eramatearren. Emaitzak ez ziren espero nuen bezalakoak izan, naiz eta berehala hasi nintzen alturan ibiltzen, gaitza sintomak latz jasan nituen.

   Bidaiaren gora beherak kontatzen hasi aurretik, Aritza eta bere familiari eskerrak eman nahi dizkiet, bereziki bere emaztea den Giselari, etxean bezala hartu ninduten, zorretan nago zuekin.

   Betidanik gustatu izan zait arin bidaiatzea, minimalista izatea bidaiaren alor guztietan, espedizio planteamenduetan ere. Motxila egiteko unean oso beharrezko ditudan gauzak sartzen saiatzen naiz, eta, joan-etorriak garraio arruntetan egiten, era horretara, nire bi pasioak, mendia eta bidaia, uztartzea lortzen dut.

   Beraz, uztaileko goiz epel batean, Ordiziako autobus geltokian, motxila oinetan zutik nuela, hegazkinean arazorik gabe sartzeko pisuz ongi neurtua,  Barajas aireportura eraman behar ninduen garraioa itxaroten nengoen. Sorbaldan zintzilik bidai osoan bistatik galduko ez nuen motxila txikia neraman ere, balorezko gauzez betea, argazki makina, pasaportea...

   Arazorik gabe, ordutegiaren barruan, iritsi nintzen Lima. Oraingoan zuzen joan nintzan aireportutik autobus geltokira, aurreko urtean ordu txikietan iritsi ginenez Miraflores auzoan pentsio batean egin genuen gau.

   Beti harritu nau Peruk, eta oraingoan horrela izan da ere. Autobusera sartzerakoan, bidaiari guztiei, bideoz grabatu gintuzten. Arrazoia; azken aldian gertatzen ari ziren erasoak. Dirudi, lapurrek, kide bat sartzen dutela autobus bidaiarien artean, eta honek, une egokian, gidariari autobusa gelditzeko eskatzen dio, eta orduan gertatzen da erasoa, lapurrak bere ezkutalekutik atera eta oldartzen dira.

   Huarazera iritsi nintzenean ez nuen Aritza monasterioren helbideaz galdetu behar izan, aurreko urteko oroitzapenak fresko nituen oraindik.

   Berezia da Aritzaren etxea, nahastezina, garbi dago Euskaldun bat bizi dela bertan. Berak diseinatu zuen etxea, baserri baten tankera du, teilatuaren okertasunetik hasi, horma sendoetaraino, bitxia ondoko etxeekin parekatuta.

   Ez da hotela, erresidentziala baizik, ingelesek guesthouse deitzen duten horietakoa. Honelako ostatuetan familiak eta bezeroak etxea partekatzen dute; egongela, sukaldea, jangela. Beraien kasuan, logela da intimitate pittin bat duten lekua bakarra. Aritza, Gisela eta Zuhaitz semeak, mundu osoko bezeroekin partekatzen dute beraien etxea.

   Lehen egunak, Aritzak lana zuenez, inguruetako tontorretara igotzen pasa nituen, Huarazen ongi sentitzen nintzen arren, garbi nuen etxean eginiko aklimatazio saioak ez zirela eraginkorrak izan.
   Aritzak planifikatuak zituen burutu behar genituen irteerak. Lehena Ulta mendiaren hego paretan bide berri bat zabaltzea zen, aspaldidanik begi puntuan zuen horma zen hau.

   Kolektiboa hartu genuen hurbilketa egiteko, Huaraz - Chacas bidea egiten duen garraio publikoa ain zuzen. Gidariak, Aritzaren esanahia betez, bidearen puntu zehatz batetan utzi gintuen. Egunaren azken ordua zen, laster ilundu behar zuen, inguruan lo egitea erabaki genuen.

   Gau itxian, lo zakuaren epeltasunean ametsetan geundela, iskanbila hotsak esnatu gintuen, gizon talde bat zen oso jarrera urdurian. Ganadu lapurrekin nahasi gintuzten, azalpenak eman behar izan genien bakean uzteko, une latzak izan ziran. 

   Ikaragarri ederrak dira paisai Andinoak, mendi pikotx elurtuak ur putzu gardenetan islatzen direnean, ez dago parekorik.

   Altuerak, eta bizkarrean neraman zamak, ordaina eskatu zidan, leher eginda iritsi nintzen morrena gaineko kanpamentura, 4600 metrotara geunden. Gorputzak eskatu ez arren, saiatzen naiz edaten eta jaten, ez dago beste aukerarik indarrak berreskuratu nahi badira.

Hurrengo egunean trasteak bildu eta, glaziar nahasia gurutzatu genuen,  denbora dezente eraman zigun eginkizun honek. Arratsa aurrera zihoala gaua pasatzeko leku bat prestatu genuen horma azpian, 5100 metrotara.

   Zaletasun handia behar da, edo, burugogorra izan, nik pasatu nuen gaua txarraren ondoren, eskaladarako tramankuluak hartu eta horman sartzeko. ez nengoen ongi, baina ez nion Aritzari hutsik egin nahi.

  Kondizio txarrak topa genituen paretan, elur asko eta transformatu gabea, oso nekagarria zen paretari metroak irabaztea. Erresalte tente batetara iritsi ginen izotz ustelduz estalia, ez zuen inongo sendotasunik izotz honek, segurtasuna hutsaren hurrengoa zen. Egoera aztertu eta gero, gure nahiaren kontra, buelta hartzea erabaki genuen.
   Egunak nituenez oraindik eta Aritzak lan ajendan tokia, Huayhuas mendietara joatea erabaki genuen. Rondoy-ko mendebal horman izotz bidea zabaltzeko asmoarekin. Aritzak ikusia zuen marra, berak zioenez ez zegoen aurretik biderik zabaldua. Genekienez saiakera bat egona zegoela, Marc Richley eta beste kide Estatu Batuar baten eskutik. Kondizio exkaxak zirela eta, gau bat paretan pasa ondoren jaitsi egin omen ziren. 
   Ande mendiak, Perun, kordilleraz betea dago; Cordillera Blanca, Cordillera Chila, Cordillera Vilcabamba...  asko daude, Rondoy mendia Cordillera Huayhuasen dago.
   Cordilleras Huayhuas ezaguna da bere edertasunaren gaitik, eta mendi multzoari buelta ematen dion trekkina asko egiten da. Punturik altuena Yerupaja mendia da 6635 metroekin, eta Rondoy mendebal hormara inguratzeko azken herria Llamac genuke.
   Llamac herri txiki bat da, nekazari eta ganaduzalez osatua, kaletan entzuten den hizkuntza Quechua da. Aritza eta biok, Ulta mendian egin genuen bezala, garraio publikoaz bidaiatu genuen Huayhuasera ere, hau da, colectibo deitzen dieten furgoneta erabiliz. Llamacen Aritzaren lagun arriero baten laguntza lortu genuen, Jahuacocha laku miragarriaren inguruetara zama garraiatzeko, Rondoy mendiaren mendebal aurpegi azpira.
   Zaldi bat nahikoa izan genuen materiala garraiatzeko. Animaliaren albo bana gure motxilak zintzilik zituela, ekainaren azkenetan, goizeko freskotasuna lagun,  bidearen lehen malda astunak igotzeri ekin genion. Askotan galdetu izan diot nire buruari zeintzuk izaten diren mendi bidai batetako une atseginenak. Mendiaren eskalada da bidai batetan momentu garrantzitsuena, baina atseginena hori al da? Nik, Rondoyn bizi nituen egun errepika ezin horietako momentu gozoenak, Jahuacocha lakura egin genuen ibilaldian izan nituela ez dut dudarik. Dagoeneko altuerara ongi egokitua nengoen, eta horrela, paisai paregabeak eskaintzen ninduen xarma oztoporik gabe dastatu ahal izan nuen, sentsazio atseginez blaitu arte.

Jahuacocha laku inguruan uda garaian bizi diren artzain eta nekazarien begiesteak hunkitu ninduten, antzinara bidaiatzera bezala izan zen, gizartea naturarekin harmonian bizi zen garai batetara.
   Jahuacocha lakua zeharkatu genuen ezker aldeko pendizetik, Llamac herriko lurrak omen dira eta guk zeharkatzeko baimena genuen.
   Zorte ginen, urte horretan Rondoy mendiaren mendebal pareta era bat zuri azaltzen zen, jakin behar genuen kapa fin hori izotza ala elurra zen. 
   Mendia gure aldeko izan genuen, pareta kondizio ezin hobean zegoen. Non-stop eran saiatu genuen pareta eskalatzen; arintasunak, eta, azkartasunak,  azken finean segurtasuna eskaintzen dutelako.

Glaziar zapuztuan gau pasatu ondoren, eguna oraindik argitzea zela, Rondoy mendiaren mendebal aurpegiko kanal zabala eskalatzeari ekin genion. Hasi eta metro gutxira utzi genion ensanble teknika erabiltzeari, pentsatu genuena baino teknikoagoa zen lehen zati hau.

Kanalaren ondoren horma tentetu egiten da, izotz bertikala eskalatu behar izan genuen zati honetan, kalitate handiko izotz jauziak.

Zati hau pasatu ondoren, dagoeneko horma erdia egina genuen, gailurrera daramaten elur kanalak hasten dira, zein kanal hartu da zalantza hemen, eta  or egon daiteke eskaladaren arrakasta.  Elur kanalan gaua egin zitzaigun, arista azpiko kornisa izugarriaren azpian geunden. Nondik jo ez genekien. Gure frontalen argiak ez zigun aukera handirik ematen. Bertan gaua pasa eta egun argiz saiatzea apustu arriskutsua zen. Era bat deshidratatuak geunden, gau jelatua pasatzeko ekiporik gabe, gure osasunari gailurrari baino garrantzi gehiago eman genion. Beraz, bide berria bai, baina gailurrik gabekoa suertatu zen ihardura hau, jaistea erabaki genuen.

 Errapelatzen gau osoa igaro eta gero, goiza aurrera zihoala iritsi ginen glaziarrean kokatua genuen dendaren berotasunera.  Bagabiltza izenez bataiatu genuen gure igoera. Konpromisoan VII gradua dauka, 5 gradua zailtasun teknikoan, hori da gure proposamena.