domingo, 23 de agosto de 2020

LIZARA - PUNTA FETAS - Xiberotarren besta

 

Festarako garai hobeak izan dira Euskal herrian; txokoak alaitzen dituzten herri jai guztiak bertan behera geratu dira, gaueko taberna eta dantzalekuak itxi dituzte, pertsonen arteko harremanak murriztu, familia eremuetara soilik mugatzeko eskatu digute agintariek. Parrandarako garai txarrak dira hauek, juerga kontuetan ere itxaropenera kondenatuak gaude.



Ni ez nago etsitzeko prest, golfo xamarra daukat gorputza, Zuberotar bikote baten festa gonbidapena iritsi berri zait, onartu dut.
Ez gaizki hartu nire hitzak, ez ditut arauak hautsi behar, ez naiz ez-solidario bihurtu, bakarka festa izango da nirea.


Arroka festa gonbidapenak ugariak dira, eta hauetariko jai batzuk jarraitzaile asko mugitzen dituzte; la fiesta del bíceps adibidez, gihar puztuen gehiegikeria.
Beste jai batzuk esklusiboagoak dira, minagoak; la fiesta del Paca, psikotropoak kontsumitzeko apartak.
Ba dago gau guztia parrandan pasatzen dituztenak ere, noche de juerga adibidez, Sirula mendi ikusgarrian, kalimotxoa eta speed, Euskal punk garaietan bezala.
Ni Jean Pierre Riok Lizaran egin duen azken jai deialdira gerturatu naiz, lagun fidela dudan Izarrekin batera, Xiberotarren besta deitu diote parranda honi.
Musika jaialdi handietan egiten den moduan kanpatzeko tresnez joan gara gu ere, ez genuen festa ikaragarri honen detaile bakarra galdu nahi.


Arratseko bostetan utzi genuen Lizara aterpetxeko kotxe parkinga, aho zapien muga dugu hau. 
Motxila astuna neraman bizkarrean, eskalada materiala, jana eta lotarako tresnak.
Bisaurin mendiaren bide arruntetik gindoazen, Foraton lepo zabaletik gora. Gaztetako oroitzapen neketsuak dakarzkit tontor lodi honen hego malda astunak. Neguan eskiak jantzita maiz igo dut aldapa bukaezin hau, baina tontorra zapaldu nuen lehen aldia uda garaia zen. Gabardito aterpetxean lo egin ondoren goizeko freskuran atera giñan gailurra zapaltzeko irriki, Marron bere parapentez, Ramon Baztarrika, Jon Lasa eta Imanol Murua  Lazkaotarrekin batera nindoan.
Eguzkiak gogoz jotzen gintuen hego malda astunean, pauso bat gora egitea lan neketsua zen, tontorra zapaltzea, ahalegin zentzugabea, zalantzan jartzeraino. Nekearekin bukatzeko, atzera egiteko aukera euliaren burrunbak bezala ziztatzen zidan burmuinean. Eta orduan Imanolek bota zituen askotan gogoratu izan ditudan hitzak, gerora egin izan ditudan eskalada eta mendi igoeratan burura etorri zaidan esaldi ahula; “ez dut pentsatu nahi zer izango den Himalayako mendietan igoera bat”.
Etorkizunari begira egin ziren hitz horiek, orain, iragana dira. Nire bizitza bideak munduan zehar bazter asko ezagutzera eraman ninduen, Himalaya barne, eta lur urrun eta exotikoetan mendi maldak parekatzeko aukera izan dut, sarritan Imanolen hitzak burura etorri zaizkidalako, eta beti pentsatu dut aspaldiko uda hartan, mendizale bezala nire lehen igoera izan zen ura, gogorrena izan zela.


Nostalgia beteak diren burutazio hauei, traketsagoak diren beste pentsamendu batzuk buruan lekua irabazten ari zintzaizkidatenean,  punta Fetas hego pareta ederra nire oinen altueran agertu zitzaidan, soilik zeharkaldi atsegin batek banatzen gintuen hain estima dudan paretaz, eta bat patean alaitsu gindoazen harri blokeetatik saltoka, Izar aurrean nuela beti.

 


Eskertu nuen buruko kapela hartu izana, arropa guztiak jantziak nituen, ez zegoen bero usainik paradisuan, kanpin denda eta lozakuaren berotasuna ez nituen luzaroan zain eduki nahi.


Ezingo nuke esan gaua erosoa izan zenik, ezta gutxiago ere, magina buelta eman nituen postura egokia bilatu nahian, baina eguna argitu zuenean, eta leku miresgarri horretan esnatzean, gaitz guztiak uxatu zituen; bibaka egitearen xarma ez da lo egitea, edo gaua pasatzearena soilik, egunsentiaren argitan, aukera duzunean inguratzen zaituen handitasuna begiztatzeko, eta zein leku pribilegiatuan zauden ulertzeko, orduan aurkitzen dut nik magia.

 


Paseo atsegina izan zen, soilik hamar minutu ziren bibakatzeko denda arinetik eskalada tokira.
Motza iruditu zitzaidan, gorputza berotzeko astirik ez nuen izan; hiru arropa kapa eta buruko kapela nituen jantzita, eta eskuak hotz sentitzen nituen.
Eskaladarako prestatu nintzen, Izar soka luze batekin lotua nuen jadanik, bere ur eta janarekin, eroso egongo zela ez nuen dudarik.


Bidearen krokisak arrakaletarako esku larruak komenigarriak direla azaltzen du, kasu egin nuen aholkuari, eta ez nintzen damutu. Horma tentea pitzaduraz josia dago, bidearen sortzaileek zalantzak izango zituzten zein arrakala aukeratu, nik garbi nuen, urrunean ikusten nituen bi baraboltak markatzen zizkidaten bidea.


Aurretik kateatzea lortu nuen luzea, estutu on bat emanda noski, eta ikaragarri gustatu zitzaidan.
Frienak errez kokatzen dira luze honetan, baina kontuak atera behar nituen, joko bat neraman soilik, esku estua izatea eskatzen du situazio honek, ezin duzu nahi bezain beste babestu, bada ez bada teoria.


Bigarren luzeko hasiera hormak txunditu ninduen, ederra eta egingarria ikusten zen, gerora ematen zuena baino gogorragoa suertatu zen. Bigarrengoz, soka goitik nuela, kateatzea lortu nuen. Pitzadura kaos bat da plaka lirain hau, eta zurea egiteko ongi saiatu beharko zara. Era askean igotzeko parabolt marratik pittin bat eskuinera ibili nintzan ni, agian era honetara deseroso sortatu daiteke txapak ipiniz igotzerakoan, baina zuzen askoz gogorragoa da, eta bat dator sortzaileek proposatzen duten zailtasunekin.


Ondorengo zatiak atzera egiten duen diedro bat segitzen du. Diedro honen erdian, parabolt batean, bilera markatzen du krokisak. Nik neure aukerak aztertu ondoren, neraman materiala, aurrera tiratzea erabaki nuen, bi luze batean eginez, izugarrizko tirada ona geratzen da horrela, 45 metro inguru.


Hirugarren luzeak ezkerrera egiten du, kanal zabal batetara, nik kanal hau segitu nuen gailurreraino. Gero ikusi nuen bideak, agian, kanal hau utzi eta ezkerrerago trabeska segituz horma zati konpaktuago batetara iristen dela, horma honen gainean errapela dago.


Atsegina izan zen gailur pikotsuan argazkia egitea, gustuko ditut haitz tontor zorrotz hauek, ez dute lekurik seinale fisikoak jartzeko, harri dorreak, gutunontziak, gurutzeak… beti izango da gozagarria leku ezezagun batetara iritsi zaren sentsazioa.


   Bueltakoan kanal zabala eskalatzen jaitsi nuen beko errapelarte. 
   Izarrek betiko ongietorri beroa eskaini zidan, loaldi gozoa egin zuenaren seinale zen.


Bakarka egiten diren festek biharamun tristea izaten dute, memoria kolektiboa falta zaie. Inork ez ditu aipatuko, ajearen ondorioak bistakoak dituela, hire parrandaren xehetasunak; zein ederki pasatu zuen hire dantza frenetikoa ikusten, zenbat barre egin zuen dantzalekuaren pistan hegan ikusi zintuenean, eta festa bukatzear zela bion arteko argazki selfia atera zuenekoa.


Ez, ez dira horrelako gauza garrantzitsuak egongo bakarka egiten den jai batetan. Soilik hik gogoratuko dituk festaren xehetasunak; oztoporik gabe iritsi zitzaizkizun naturaren musika doinuak, argien jolas guratsua eszenategia apaintzen zuenean, koreografiaren zailtasunak, ahalegin handiz dantzatzea lortu zenuena, eta naiz festara bakarrik joan izan ongi pasatzea lortu zenuela.

domingo, 2 de agosto de 2020

ORDESA - Pared de la Fraucata - Jamoncito Vegetal


Nahi eta ezinean bizi gara; urdai azpikoaren zapore koipetsua gustuko dugu, baina  barazki egosiak jaten ditugu, gantzak saihestuz. 
Askatasuna dugu maite, baina amesten dugun askatasun prefabrikatuan ustez  beharrezkoak ditugun gailuak pagatzeko gure burua gatibu daukagu.
    Eskalada dugu gustuko, baina ez dugu onartzen bere arriskua, kapaz gara horma  baten nortasuna aldatzeko, segurtasunaren izenean, gure gabeziak onartu ezean, eta 
dena Instagramen argazki bat jartzeko; baina nere buruari galdetzen diot...  salbuespenak egon ahal daitezke?


    Jamoncito vegetal bidea eskalatu berri naiz Ordesako horma kaotikoan, Nacho  Merinorekin batera igo dut, eta ziurtatzen dut ez dela suzedaneo bat, urdaiazpikoaren gantz  koipetsua dariola eskalada mokadu bakoitzeko, kalitate ziurtagiria duela, ezkur   hobenekin elikatutako urdangetatik ateratako pata negra dela.


     Bide hau eskalatzeko bi motibazio desberdinak mugitzen ninduten: alde batetik bere  estiloa,  Ordesan dagoen bide zailenetako batekin egin behar genuen aurre, eta bestetik, bidearen sortzaile  bezala siñatzen duten hiru handiak oso laguntzat ditut, beraien bidearen errepikapena  egiteak, hein handi batean, beraiengana gerturatzen ninduen, eta estu saiatu beharrean gogoz  pizten nintzen, nire kidetasuna  adierazteko ilusioz.


    Udan eskalatzeko itzala beharrezkoa bihurtu da, ez dago pertsona zentzudunik  atzoko beroarekin eguzkitanjardungo zenik, salbuespenak kenduta, gure aurrean  sokada ausart bat genuen cascadako horman, errukitu genituen Fraucatako  itzal suspergarritik.


Esan dudan bezala, jamoncito Vegetal Fraucata horman dago, eta eguraldi  iragarpenak adierazten zuenari kasu egin nahi eta ezin horretan berandu genbiltzan,  goizeko hamarrak ziran lehen luzearekin hasi giñenerako.


Kuriosoa da lehen tirada hori, eskalada pauso bitxiak egin behar dira gainditzeko;  diedro, arrakala, artesi eta sabai nahasketa berezia; gogoratzen dut Diedro de las  Audibras bidea Santi Graciarekin eskalatu nuenean  sentsazio  berdina izan nuela,       - hau 6b bada zer izango da aurrerago aurkituko duguna? 


Komunikazio akats baten erruz, lehen hiru luzeak bietan egin genituen, nahiko  deseroso soka marruskadura gaitik, ezker eskuin trabeska egiten du nabarmen  bigarren luzeak. Hirugarrenaren irteera, bilera iristea, oso delikatua da, bloke kaosa  dela eta.


Laugarrena bideari zailtasuna jartzen dion luzea da, ezohiko tirada, horma tenteak lehen bistan ez du egin daiteken itxurarik, eta barruan zaudela, poliki aurrera egitean,  zortez babes eta helduleku aukerak azaltzen doaz, gustuz eta beharrez hartzen  direnak.


"Luzearen irteeran, diedro irekian, atzera egiten duen sekzioa da hau, babesa  beharrezkoa nuen zati zail hori gainditzeko; soka gorria friend more batetik pasatzea lortu  nuen, ez zegoen gaizki, justu kabitzen zen zulo errektangular batean kokatua zegoen, nire  kalkuluen arabera erorikoa eutsi zezaken. Azpiko segurua ordea, fisurero ertain  bat zen, arri bloke zatitu bateko arrakalan sartua zegoena, ez zidan konfiantza ematen,  zalantzazko hotsa ateratzen zuen harri zahar horrek ukabilez jotzen nuenean,  zetorkidan eskalada pauso gogorra hobeto babestu  beharra zegoen. 
Diedro irekiak kanaltxo estu bat dauka erdian, pauso gogorrarekin hasi eta berehala,  bertan fisurero bat kokatzeko aukera ikuskatzen zen; besoei ahalegin handia eskatuz  fisurero on bat sartzea lortu nuen, baina ez nuen arnas pittin baten bila atzera egiteko  aukerarik ikusten, segidan jo behar izan nion pausoari.


Gogotxo nindoan, luzea kateatzeko itxaropenez. Ezker eskua kanaltxoan sartu nuen  eta blokeo luze bat egiten saiatu nintzan urrutian ikusten zen laxa on batetara, luze geratu  zitzaidan  mugimendua. Ezin egonean, nekez dardarka, erregleta batekin egin nuen topo, eta nituen indar apur guztiak ateraz, kanaltxoko eskua itxaropentsua zen  erregleta horretara pasaz, laxa salbatzailearen bila lantzatzea bat izan zen. Behatz  puntekin ukitu nuen laxa, nire eskuin eskuko azal gogorrak sentitu zuen guratsu nuen  heldulekuaren zimurtasuna, baina ez zen nahikoa izan nirea egiteko, eskutik alde egin  zitzaidan.
Ez nuen ezer sentitu airean nengoenean, egun osoan gure aldamenean izan  genituen enarak bezala, Cotatueroko espazio irekian txori bihurtu nintzan une  izugarrian, umil, onartu nuen nire porrota". 


    Orain luze horretan pentsatzen dudanean, eta nola saiatu nintzan bera gainditzen,  pozik naiz, Ordesako hormetan erorikoa arte borroka egiteak, niretzat, eskalatzaile  bezala, oso positiboa da, are gehiago, bileraren babesean nintzela, eta Nachok, luzea   egin ondoren, txoko eroso horretara iritsi zen momentuan zoriondu  ninduelako.


Bosgarrena ere ez da luze makala, Nachori tokatu zitzaion, eta ongi saiatu behar  izan zuen gainditzeko. Krokisak bi iltze markatzen zituen trazatu aldrebes horretan,  bakarra txapatu zuen, paperean bigarren agertzen zena, bestearen arrastorik ez  genuen aurkitu, eta horrek, konpromisozko terrenoetan asko esan nahi du. Orokorrean  luze oso ona iruditu zitzaigun.


Seigarren luzeak bilera Diedro de las Audibrasekin partekatzen du, bide ezaguna  niretzat, eta alternatiba tentagarria zen aurrean ikusten nuen sufrikarioarekin  bukatzeko. Baina ez, gu jamoncitoren zapore koipetsu bila etorriak giñan, pata negra  urdai betekada egitea, egongo zen denbora dietetarako.



Luze honetaz ere, aurrekoan egin dudan moduan, xehetasunez azaldu ahalko nituzke eskalada mugimendu eta sentsazio guztiak, oso biziak ditut oraindik, tope saiatu nintzan kateatzeko. Baina ez zaituztet, aitona gaztetako kontuekin asten denean bezala, nekatu nahi, joan eta dastatu besterik ez duzue egin behar.


Ezin dut esan Jamoncito Vegetal bidea oso ona denik, Fraucatako bide gehienekin gertatzen da, gure hoberena eta txarrena azaleratzen du, baina bere helburua lortu du, salbuespena izatea.