sábado, 28 de noviembre de 2015

MONOLITO DE LEIRE - Gartxot





   Sorkuntzan motibazioa beharrezkoa da. Indar gehigarri batekin laguntzen du. Eskalada edo mendizaletasuna bezalako kiroletan are garrantzi gehiago hartzen du motibazioak, kontran datozen burutazioei aurre egiten laguntzeko adibidez. Niri, eskaladan, bide berri bat sortu nahian nabilenean, pareta eta linearen kalitatearekin batera, izenak ematen dit motibazio puntu bat. Zabaltzen hasi aurretik saiatzen naiz izen bat buruan izateaz. Honek, beldurra gainditzen eta aurrera egiten laguntzen dit. Noski, gero bidearen izena soka kideekin adostu behar izaten dut. Batzuetan guztion gustuko suertatzen da izen hori, bestetan berriz ez da horrela izaten. Ala ere, eskalada bideari izena jartzearena, linea zabaldu ondoren izaten da, beraz, sorkuntzaren uneetan izena buruan daramat, efektu motibatzailea sortuz.




   Eskalada bideen sorkuntza oroitzapenetan murgilduz, eta adibide batzuk bilatzear, Intsumisioa bidearen izenarena oso motibazio efektu garbia izan zen. Paine erdi dorreko ekialde aurpegian, marra ikusgarri hau, ezinezkoa izango genuen errebindikazio motibaziorik gabe. Garai latzak ziren haiek gazteentzat, soldaduska eta armak hartzea derrigorrezkoa zen.
   Intsumiso ikurrak eta oihuak non nahi zeuden Campo Torres basoan, Paine dorretako pareta azpiko kanpalekuan. Bertara hurbiltzen zen edonor jasotzen zuen gure aldarria; eskalatzaile, mendizale edo turista, bat egiten zuten gurekin gehienetan.




   Baina, zergatik Gartxot izena jarri Leire orratzera doan bide bati?, eta, zergatik honek motibazio efektu bat sortu dezake nigan? .
   Gartxot liburu bateko pertsonai bat da, Itzaltzu herriko elezahar batetan dago oinarritua, Arturo Canpionen, el Bardo de Itzaltzu liburuan. Erdia aroan girotua dagoen istorio honetan, Gartxot bertsolari bat da, eta bere kantuekin plazatik plazara doa kultura herrikoia zabaltzen. Orreaga gudako kontakizunak dira transmisio kultural horietako batzuk. 
   Istorioak kontatze du: Itzaltzuko monasteriora, Leireko monasterioaren menpe zegoen hau, praile atzerritar batzuk etorri zirela. Hauek, beraien ideia kulturalak ezarri nahi zituzten. Gartxoten kantu jarduera ez zuten gustuko eta jarraitua zen. Aldiz, bere seme Mikelats bahitu zuten monasterioan kantatzen derrigortzeko. Gartxotek ezin izan zuen hau jasan eta mikelats askatzen du. Jarraitu zituzten biak.
   Azkenean, istoriaren krudeltasunean, Gartxotek Mikelats bere eskuekin hiltzen du. Nahiago zuen bere semea hilik ikusi, monasterioan sufritzen uztea baino. Gartxot hiltzera zigortu zuten.
   Istorioak benetan hunkitu ninduen. 2011-ko film animatu batean, Juan Jose Elordi eta Asisko Urmenetak ezin hobeto kontatzen dituzte gertakizunak.
   Askatasun aldarri bat da istorioa. Elezaharrak salatzen du nola kultura batzuk, interes ezkutuez, besteen gainetik inposatu diren, eta inposatzen ari diren.
   Leire monastegia, monastegi guztiak bezala, ideia kultural eta erlijio sinesmen batzuk ezartzeko sortuak izan ziran, eta beraien eginkizuna ezin hobeto burutu zuten.
   

   Gartxot bidearen eskalada ezin hobea da. Tradizional eskaladako pasarte oso onak ditu, kalitate handiko plakekin batera. ziur nago bidea zuen gustukoa izango dela.

   Paretara iristeko Leireko monasterioaren aparkalekuan utziko dugu kotxea. Pareta oso nabarmen agertzen da gure aurrean. GR 13 bidea, marka zuri gorriak, segituko ditugu, Cañada de los Roncaleses izenez ere da ezaguna bide hau. Pista batek ere eraman gaitzake puntu berdinera, baina buelta handiagoa emango dugu. GR 13ak pista hau ainbat tokietan gurutzatu egiten du. Abelbidean zehar Artea zuhaitz izugarri batzuekin egingo dugu topo, Euskal Herriko historiaren lekuko. 
   Lehen aldiz pitarekin bat egiten dugunean ez dugu hau hartuko, abelbidetik segituko dugu oraindik. Berriro pistarekin topatzen garenean, orduan bai hau hartuko dugu ezker norabidean. Segituan orratzaren azpian gaudela oroituko gara. Puntu honetan, Leire orratza gure gainean dugula, harrobiaren eskuin aldeko magaletik hasiko gara igotzen pareta azpira iristeko.
  


  Lehen luzea sapai batetan hasten da, gogorra da lehen mugimendua, perabolt bat dago laguntzeko, nik A0 egin nuen lehen pauso honetan. Luzeak ondoren ezker alderako joera hartzen du. Bigarren luzeak, lehenaren antzera, plaka eskalada zoragarria dauka. Hirugarren tiradan gauzak gogortzen hasten dira, bilera irteera zorrotza dauka. Bidean gora goazen eran haitzaren kalitatea hobetzen doa. Laugarren luzeak estu hartzen gaitu, fin ibiltzea eskatzen du. Botsgarren eta azken luzea bidearen zailena eta hoberena da. Horma paregabe batetik doa, haitz ezin hobean.  


Laugarren luzea zabaltzen.

Seigarren luzearen hasieran.
seigarren luzearen erdi partean.
Arkaitz seigarren luzeko azken partean

   Gailurretik jaisteko bi aukera daude: Iparrerantz errapel egiten badugu, errapel luze batean ipar lepora iritsiko gara. Aldiz Gartxot bidearen azken luzea errapelatzen badugu, bostgarren bilera ondoko Artea zuhaitz handiaren alboan artesi estu bat hasten da ipar lepora eramaten duena, soka beharrezko izango dugu. Ipar aurpegiko bidearekin bat egiten dugunean errapel txiki bat egingo dugu. Leire ipar lepotik mendebal aldera doan kanaletik behera egingo dugu, arrobi aldera, tentuz jaitsi beharko dugu lehen zatia.




   Bide hau bakarka hasi nuen zabaltzen. Gero, Ivan Urzelai-ren laguntza izan nuen, eta bukatzeko Arkaitz Yurrita-rena. Benetan eskertzen diet bi lagun hauei, nire motibaziorekin bat egitea.


Hirukotea osatzeko Ivan falta dugu